Gündem belirleme kuramı ekseninde mizahın çizgisel protestosu: Mahsa Amini örneğiyle göstergebilimsel ve içeriksel bir analiz
Linear protest of humor within the framework of agenda-setting theory: A semiotic and content-based analysis with the example of Mahsa Amini
- Tez No: 1023130
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA NİSAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İran, tarih boyunca birçok toplumsal harekete ev sahipliği yapmış, petrol ve doğalgaz gibi zengin enerji kaynakları bakımından dünya sıralamasında başta gelen ülkelerden biridir. 1979'daki İslam Devrimi sonrası“İran İslam Cumhuriyeti”adıyla Şii İslam'a dayalı bir yönetim benimsenmiş, şeriat yasaları devletin temelini oluşturmuştur. Şeriat, yalnızca dini bir sistem olmaktan çıkarak, günlük yaşamdan hukuka, eğitimden devlet yönetimine kadar her alanda etkisini gösteren bir yönetim biçimi olarak kabul edilmiştir. Nüfusunun büyük çoğunluğu Şii Müslüman olan İran'da, dini ve demokratik unsurlar iç içe geçmiş karma bir yönetim sistemi bulunmaktadır. En yüksek otorite dini liderdeyken, cumhurbaşkanı da geniş yürütme yetkilerine sahiptir. Günümüzde ise İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen hava saldırısında hayatını kaybetmesinin ardından, 8 Mart 2026 tarihinde Uzmanlar Meclisi tarafından oğlu Mücteba Hüseyni Hamaney, İran İslam Cumhuriyeti'nin üçüncü dini lideri (rehber) olarak seçilmiştir. Reformist kimliğiyle bilinen Mesud Pezeşkiyan ise cumhurbaşkanıdır. Bu ikili yönetim sistemi, 1979 yılından bu yana İran yönetiminin temel modelini oluşturmakta ve günümüzde de varlığını sürdürmektedir. İran'da yaşayan 22 yaşındaki Mahsa Amini, 13 Eylül 2022 tarihinde başörtüsü kurallarına aykırı hareket ettiği gerekçesiyle“ahlak polisi”tarafından gözaltına alınmıştır. Tutuklanmasının ardından birkaç saat içinde komaya giren Amini, 16 Eylül 2022'de yaşamını yitirmiştir. Ailesi, Amini'nin vücudunda darp izleri bulunduğunu iddia ederken, İran polisi ise kalp krizi nedeniyle öldüğünü öne sürmüştür. İran'da yaşanan Mahsa Amini olayı, yalnızca İran'ı değil tüm dünyayı etkileyen bir gelişme olmuştur. Söz konusu olay, dünya ve medya gündeminde geniş yer bulmuş, birçok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. Konuyu farklı tarzda işleyen alanlardan biri de mizah olmuştur. Mizah kendine has tarzıyla konuyu gündemine taşımış ve eleştirilerini karikatür çizgileri üzerinden yansıtmıştır. Bu çalışma, İran'da 2022 yılında yaşanan Mahsa Amini olayı örneği üzerinden mizahın konuyla ilgili tepkisini yansıtan karikatürlerin analizini yapmayı amaçlamaktadır. Bundan hareketle, Mahsa Amini'nin ölümünün ardından çizilen karikatürlerle ilgili Google arama motoru üzerinden“Mahsa Amini”etiketiyle yapılan arama sonucunda 2022-2024 yılları arasında amaçsal örneklem yoluyla ulaşılan 154 karikatür nicel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analiz için seçilen karikatürlerin evrensellik özelliğini taşıması için farklı farklı ülkelerden olmasına özen gösterilmiştir. Ayrıca 30 karikatür ise göstegrebilimsel çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Böylece konuyla ilgili karikatür çizgilerine yansıyan tepkiler irdelenmeye çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Iran has hosted many social movements throughout history and is one of the leading countries in the world in terms of rich energy resources such as oil and natural gas. After the Islamic Revolution in 1979, a Shiite Islam-based government was adopted under the name of the“Islamic Republic of Iran”, and Sharia law formed the basis of the state. Sharia has ceased to be a religious system and has been accepted as a form of government that has an effect in every area from daily life to law, from education to state administration. In Iran, where the vast majority of the population is Shiite Muslim, there is a mixed government system in which religious and democratic elements are intertwined. While the supreme authority rests with the religious leader, the president also possesses extensive executive powers. Currently, following the death of Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei in an airstrike carried out by the US and Israel, his son, Mojtaba Hosseini Khamenei, was elected as the third Supreme Leader of the Islamic Republic of Iran by the Assembly of Experts on March 8, 2026. Massoud Pazeshkian, known for his reformist views, is the president. This dual system of governance has formed the basic model of Iranian rule since 1979 and continues to exist today Mahsa Amini, a 22-year-old woman living in Iran, was detained by the“morality police”on September 13, 2022, on the grounds that she violated the hijab rules. Amini, who fell into a coma a few hours after her arrest, died on September 16, 2022. Her family claimed that there were signs of beatings on Amini's body, while the Iranian police claimed that she died of a heart attack. The Mahsa Amini incident in Iran was a development that affected not only Iran but the entire world. The incident in question found wide coverage on the world and media agenda, and brought with it many discussions. One of the areas that handled the subject in a different way was humor. Humor brought the subject to the agenda with its unique style and reflected its criticisms through cartoons. This study aims to analyze the cartoons that reflect the reaction of humor to the subject through the example of the Mahsa Amini incident that took place in Iran in 2022. Based on this, 154 cartoons that were reached through purposeful sampling between the years 2022- 2024 as a result of the search made on the Google search engine with the tag“Mahsa Amini”regarding the cartoons drawn after the death of Mahsa Amini were examined using the quantitative content analysis method. In order for the cartoons selected for analysis to have the feature of universality, care was taken to ensure that they were from different countries. In addition, 30 cartoons were examined using the semiotic analysis technique. Thus, an attempt was made to examine the reactions reflected in the cartoon lines on the subject.
Benzer Tezler
- Siyasal iletişim aracı olarak dijital medya: 2023 Türkiye Cumhurbaşkanlığı Seçimi örneği
Digital media as a means of political communication: Example of 2023 Turkish Presidential Election
BURCU YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TOPLU
- 1990-1991 yılları arasında Kırgızistan bağımsızlık hareketlerinin Kırgız basınında yansıması
The reflection of Kyrgyzstan independence movements in the Kyrgyz press between 1990-1991
ZEKİ OKYAY
Doktora
Türkçe
2026
İletişim BilimleriKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN AKMAN
- Siyaset ve sosyal medya ilişkisi (Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Melih Gökçek örneği)
The relationship of politics and social media (The sample of Metropolitan Municipality Mayor of Ankara (İbrahi̇m Meli̇h Gökçek)
İSMAİL AYŞAD GÜDEKLİ
- Siyasal propaganda bağlamında Çernobil felaketinin Hürriyet gazetesinde temsili
Reflection of political propaganda on the Chernobly disaster the representation of the Hürriyet newspaper
LİVZA TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halkla İlişkilerAnkara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI YAĞMURLU DARA
- Ulusal peyzaj mimarlığı ortamında kuram ve pratik ilişkisine yorumlayıcı bir bakış
An interpretive view of the relationship between theory and practice in the national landscape architecture environment
ÇİSEM DEMİREL KOYUN
Doktora
Türkçe
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ERBAŞ GÜRLER