60-72 aylık çocuklar için hikaye temelli okula uyum ölçeğinin geliştirilmesi
Development of a story-based school adjustment scale for children aged 60-72 months
- Tez No: 1023165
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSA KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitime yeni başlayan 60-72 aylık çocukların okula uyum düzeylerini değerlendirmeye yönelik hikâye temelli, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bir ölçme aracının geliştirilmesini içeren bu metodolojik araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı iki ilkokul bünyesindeki 13 anasınıfında eğitim almakta olan 100 çocuk oluşturmuştur. Çalışma grubunda yer alan çocuklar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırmaya ilk kez okul öncesi eğitim almaya başlayan ve 60-72 aylık yaş aralığında bulunan çocuklar dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak“Kişisel Bilgi Formu”ile araştırmacı tarafından geliştirilen“60-72 Aylık Çocuklar İçin Hikâye Temelli Okula Uyum Ölçeği”kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde kapsam geçerliği için Lawshe tekniğinden yararlanılmış; yapı geçerliği ise KMO ve Bartlett Küresellik Testi, Açımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi ile incelenmiştir. Ayrıca“yakınsak ve ayrışma geçerliği analizleri”yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliği Cronbach's Alpha katsayıları, Miles-Huberman tutarlılık modeli ve Ağırlıklı Kappa Uyum Katsayısı ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen ölçeğin 15 maddeden ve 3 faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda ortaya çıkan 3 faktörlü yapı, toplam varyansın %56,98'ini açıklamıştır. Birinci faktör olan“Aidiyet ve İşbirliği Uyumu”toplam varyansın %34,49'unu; ikinci faktör olan“Sosyal Uyum”%11,89'unu; üçüncü faktör olan“Öğretmene Uyum”ise %10,60'ını açıklamıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi ile belirlenen bu yapı, Doğrulayıcı Faktör Analizi ile de test edilmiş ve yapının tutarlılık gösterdiği anlaşılmıştır. Buradan hareketle, ölçeğin yapısal geçerliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin güvenirlik analizleri incelendiğinde, ölçeğin tamamı için Cronbach's Alpha katsayısı 0.818 olarak hesaplanmıştır. Alt boyutlara ilişkin Cronbach's Alpha değerleri ise“Aidiyet ve İşbirliği Uyumu”faktörü için 0.882,“Sosyal Uyum”faktörü için 0.663 ve“Öğretmene Uyum”faktörü için 0.647 olarak bulunmuştur. Bunun yanında, puanlayıcılar arası güvenirliği belirlemek amacıyla yapılan Miles-Huberman tutarlılık analizi ve Ağırlıklı Kappa Uyum Katsayısı sonuçları, ölçeğin yüksek düzeyde puanlayıcı güvenirliğine sahip olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak,“60-72 Aylık Çocuklar İçin Hikâye Temelli Okula Uyum Ölçeğinin”, okul öncesi eğitime yeni başlayan çocukların okula uyum düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu kabul edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to develop a story-based, valid, and reliable assessment tool to evaluate the level of school adjustment among children aged 60–72 months who are new to preschool education. The study group for this methodological research, which involved the development of an assessment tool, consisted of 100 children enrolled in 13 preschool classes at two elementary schools affiliated with the Ministry of National Education in Istanbul. The children in the study group were selected using criterion sampling, a type of purposive sampling. The study included children who were starting preschool education for the first time and were between 60 and 72 months of age. The study utilized the“Personal Information Form”and the“Story-Based School Adjustment Scale for Children Aged 60-72 Months,”developed by the researcher, as data collection tools. During the scale development process, the Lawshe technique was used to assess content validity; construct validity was examined using KMO and Bartlett's Sphericity Test, Exploratory Factor Analysis, and Confirmatory Factor Analysis. In addition, convergent and discriminant validity analysis were conducted. The scale's reliability was assessed using Cronbach's alpha coefficients, the Miles-Huberman consistency model, and the Weighted Kappa coefficient. The results of the study revealed that the scale developed consists of 15 items and 3 factors. The three-factor structure identified through exploratory factor analysis explained 56.98% of the total variance. The first factor,“Belonging and Cooperation Adjustment,”accounted for 34.49% of the total variance; the second factor,“Social Adjustment,”accounted for 11.89%; and the third factor,“Adjustment to the Teacher,”accounted for 10.60%. This structure, identified through Exploratory Factor Analysis, was also tested using Confirmatory Factor Analysis, and it was found to be consistent. Based on this, it was concluded that the scale possesses construct validity. Upon examining the reliability analysis of the scale, Cronbach's Alpha was calculated as 0.818 for the scale as a whole. The Cronbach's Alpha values for the subscales were found to be 0.882 for the“Belonging and Cooperation Adjustment”factor, 0.663 for the“Social Adjustment”factor, and 0.647 for the“Adjustment to the Teacher”factor. In addition, the results of the Miles-Huberman consistency analysis and the Weighted Kappa Coefficient, conducted to determine inter-rater reliability, indicate that the scale exhibits a high level of inter-rater reliability. In conclusion, the“Story-Based School Adjustment Scale for Children Aged 60-72 Months”has been accepted as a valid and reliable assessment tool for evaluating the school adjustment levels of children newly entering preschool education.
Benzer Tezler
- Felsefe temelli etkinliklerin (P4C) çocukların eleştirel düşünme ve bakış açısı alma becerilerine etkisi
The effect of philosophy-based activities (P4C) on children's critical thinking and perspective-taking skills
GİZEM NUR BOYNUEYRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Kent ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÇİN GÜVEN
- Seslerin Renkli Dünyası Programının okul öncesi çocukların fonolojik farkındalık becerileri üzerindeki etkisi
The effects of Colorful Worlds of sounds program on phonological awareness of preschool children
NURBANU PARPUCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. BERRİN DİNÇ
- Okul öncesi dönemde öykü temelli etkinliklerin erken okuryazarlık becerilerine etkisi
The effect of story-based activities on early literacy skills in preschool period
SAADET GÜLSÜM GÖZÜOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR KÖKSALAN
- Hikâye temelli etkinliklerin 60-72 aylık çocukların duygu düzenleme becerilerine etkisi
The effect of story-based activities on the emotion regulation skills of children aged 60-72 months
MERVE ALTINBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. REMZİYE CEYLAN
- Resimli hikâye kitapları temelli“Dinle, anlat, kodla!”Kodlama programının 60-72 aylık çocukların dil gelişimi, bilgi işlemsel düşünme ve erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi
“Listen, tell, code!”Based on picture storybooks investigation of the effect of coding program on language development, computational thinking and early literacy skills of 60-72-month-old children
FATMA MERVE ŞİMŞEK
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN UYANIK