İslam siyaset düşüncesinin teşekkülünde İslamiyet öncesi İran kültürünün etkileri
The influence of pre-İslami̇c İrani̇an culture on the formation of islami̇c political thought
- Tez No: 1023221
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEVER IŞIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İran dinlerinin İslam siyaset düşüncesinin oluşum ve gelişim süreçleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, İslam öncesi İran dinî ve siyasal mirasının İslam siyaset düşüncesinde ortaya çıkan yönetim anlayışı, adalet kavramı, hükümdarlık tasavvuru ve siyasal meşruiyet anlayışına yansımalarını tespit etmektir. Bu doğrultuda Zerdüştlük başta olmak üzere İran dinî geleneğinin temel kavramları ele alınmış; söz konusu kavramların İslam siyaset düşüncesindeki karşılıkları tarihsel ve karşılaştırmalı bir yöntem çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmada klasik ve modern kaynaklardan yararlanılmış; İran dinleri, İran siyasal kültürü, Abbâsî dönemi bürokratik yapılanması ve siyasetnâme geleneği arasındaki ilişkiler metin merkezli bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Özellikle adalet, ferre anlayışı, hükümdarın sorumluluğu, devletin devamlılığı ve toplumsal düzen gibi kavramlar üzerinden iki gelenek arasındaki etkileşim ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, İslam siyaset düşüncesinin tarihsel gelişimi içerisinde İran dinî ve siyasal mirasının önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür. İran kökenli bazı siyasal kavram ve kurumların İslam medeniyeti içerisinde yeni bir anlam çerçevesi kazanarak yeniden yorumlandığı; böylece özgün bir siyasal düşünce geleneğinin oluşumuna katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bunun yanında İran siyasal kültürüne ait birçok unsurun siyasetnâme literatürü ve devlet teşkilatı aracılığıyla sonraki dönemlere aktarıldığı anlaşılmıştır. Araştırma, konu bakımından İran dinleri ile İslam siyaset düşüncesi arasındaki etkileşimin siyasal ve düşünsel boyutlarıyla sınırlandırılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkan tüm dinî, kültürel ve toplumsal etkileşim alanlarının ayrıntılı biçimde incelenmesi bu çalışmanın kapsamı dışında tutulmuştur. Buna rağmen elde edilen bulguların, İran dinî mirası ile İslam siyaset düşüncesi arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the influence of Iranian religions on the formation and development of Islamic political thought. The primary objective of the research is to identify the reflections of the pre-Islamic Iranian religious and political heritage on the concepts of governance, justice, kingship, and political legitimacy that emerged within Islamic political thought. In this context, the fundamental concepts of the Iranian religious tradition, particularly Zoroastrianism, are analyzed, and their counterparts within Islamic political thought are evaluated through a historical and comparative perspective. The study draws upon both classical and modern sources and employs a text-centered approach to analyze the relationships among Iranian religions, Iranian political culture, the bureaucratic structure of the Abbasid period, and the tradition of siyasatnama. Particular attention is given to concepts such as justice, farr (divine glory), the responsibilities of the ruler, the continuity of the state, and social order in order to reveal the interaction between the two traditions. The findings demonstrate that Iranian religious and political heritage occupied a significant place in the historical development of Islamic political thought. Several political concepts and institutions of Iranian origin were reinterpreted within the framework of Islamic civilization, acquiring new meanings and contributing to the emergence of a distinctive political tradition. Furthermore, many elements of Iranian political culture were transmitted to subsequent generations through the literature of siyasatnama and state institutions. The scope of this research is limited to the political and intellectual dimensions of the interaction between Iranian religions and Islamic political thought. A comprehensive examination of all religious, cultural, and social interactions that emerged throughout history falls beyond the boundaries of this study. Nevertheless, the findings are expected to contribute to a better understanding of the relationship between Iranian religious heritage and Islamic political thought.
Benzer Tezler
- Siyasi ihtilafların dini grupların oluşumu üzerine etkisi: Erken dönem İslam toplumunda ayrışma örnekleri
The influence of political dissidence on the formation of thi religious groups: Examples of the dissidence in the early period of Islamic society
HALİL İBRAHİM COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal BilimlerAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiAmme İdaresi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAİM ŞALLI
- Mezheplerin teşekkül sürecinde fıkıh siyaset ilişkisi
The relationship between fiqh and politics in the formation process of the Islamic sects
RAMAZAN BOZKURT
Doktora
Türkçe
2022
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- Ehl-i Sünnet Kelam Ekolü oluşum bağlamında Küllâbiyye-Mu'tezile etkileşimi
Mu'tezile and Kullabiyye interaction in the context of Ehl-i Sunnah Kelam School's formation
BEKİR TOKLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN TAŞCI
- Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Said Nursi'de din-siyaset ilişkisi
Sai̇d Nursi̇'s toughts on politics and religion relations in late ottoman and rebuplican periods
ALİ AĞCAKULU
Doktora
Türkçe
2016
Türk İnkılap TarihiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPARSLAN AÇIKGENÇ
- Togan Şeyh el-Eşrefî'nin Siyaset-i Şer'iyye anlayışı
The Siyasa Shar'iyya understanding of togan Sheikh al-Ashrafi
MESUT KULAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Hukukİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASIM CÜNEYD KÖKSAL