التشكيل البياني في شعر خداش بن زهير
Hıdâş b. Züheyr'in şiirinde beyânî yapı
- Tez No: 1023370
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET BOSTANCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Arapça, Cahiliye şiiri, Arabic
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hıdâş b. Züheyr, şiirlerine layık oldukları ilgiyi görmeyen cahiliye döneminin büyük şairlerinden biridir. Bu nedenle çalışma; Hıdâş'ın şiirindeki teşbih, mecaz ve kinaye gibi beyan sanatlarının gü-zelliklerini ortaya çıkarmayı, şair Hıdâş'ı tanıtmayı ve onun“muhadram”olup olmadığı meselesini incelemeyi amaçlamıştır. Çalışma; Yahya el-Cuburî'nin divanında ve diğer kaynaklarda yer alan şiirlerinin tamamının derlenmesi ve yeniden düzenlenmesiyle sona erdirilmiştir. Şiirin betimlenmesi ve çözümlenmesinde açıklayıcı-çözümleyici yöntem, şairin eserlerinin izini sürmek ve şiirlerini çeşit-li kaynaklarda araştırmak için ise tarama yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak şair Hıdâş b. Zü-heyr'in; Muallakat şairleri gibi büyük şairler arasına girme potansiyeline sahip, güçlü bir şairlik yete-neğine sahip cahiliye dönemi şairi olduğu anlaşılmıştır. O; özlü ve güçlü bir bedevî dile, çok kat-manlı anlamlara ve rengi, hareketi ve biçimi açık seçik betimleyen yaratıcı bir tasvir gücüne sahiptir. Şiiri adeta bir kamera merceği gibi önüne gelenin görüntüsünü kaydetmiştir; bu anlamları ifade et-mek için teşbih, mecaz ve kinaye arasında ustalıkla dolaşarak —bazı kelimelerin alışılmadıklığına karşın— okuyucuda işitsel, görsel ve duyumsal bir zevk yaratmıştır. Bu nedenle çalışma; söz konusu şairlerin ve şairlik güçlerinin farklı araştırmalarda daha fazla incelenmesini ve tanıtılmasını önermek-tedir. Bunun yanı sıra ister Hıdâş b. Züheyr'e ister başka şairlere ait olsun, el değmemiş şiir yazmala-rının araştırılmasını ve tahkik edilmesini tavsiye etmektedir.
Özet (Çeviri)
Khidash bin Zuhayr is one of the great pre-Islamic (Jahiliyyah) poets whose poetry has not received the attention it deserves. Accordingly, this study sought to uncover the rhetorical merits in Khidash's poetry — including simile, metaphor, and allusion — to introduce the poet Khudash, and to examine the question of his status as a mukhadram poet (one who lived across both the pre-Islamic and early Islamic eras). The study concludes with a comprehensive collection of his poems gathered from Yahya al-Juburi's anthology and various other sources, which were then re-edited and compiled. The descrip-tive-analytical method was employed to describe and analyze the poetry, while the investigative meth-od was used to trace the poet's legacy and search for his poems across different texts. The study con-cludes that Khidash bin Zuhayr was a pre-Islamic poet of extraordinary talent, one capable of standing alongside the greatest poets — including those of the Mu'allaqat — possessing a robust and eloquent Bedouin-flavored language, layered meanings, and a vivid creative imagery that captures color, move-ment, and form with striking clarity. His poetry is likened to a camera lens recording all that appeared before it, moving fluidly between simile, metaphor, and allusion to express meaning — creating an auditory, visual, and sensory pleasure for the reader, despite the unfamiliarity of some of his vocabu-lary. The study therefore recommends further research into such poets, their introduction to wider audi-ences, and the recognition of their poetic mastery across various academic studies. It also calls for the investigation and critical editing of undiscovered poetic manuscripts, whether attributed to Khidash bin Zuhayr or to other poets.
Benzer Tezler
- مفهوم التلقي وإمكانية تشكيل القارئ الضمني في النَّص القرآني دراسة تأويلية
Kur'an-ı Kerim metninde telakki kavramı ve zımni okuyucunun oluşma imkanı - yorumsal bir araştırma
KHALED ABDULLAH ALI BRIAH
- دور التمويلات الإسلامية في البنوك ومؤسسات التمويل في تشكيل السلوك الاستهلاكي - دراسة حالة المملكة العربية السعودية 2015-2019م -
Tüketim davranışlarını şekillendirmedeki bankalarda ve finansal kurumlarında islami finansın rolü 2015-2019 yılları arasında Suudi Arabistan Krallığı durum çalışması
SAWSAN ALSAOUR
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDALRAHMAN M.I. MIGDAD
- دور صالونات المرأة الأدبية في الأندلس في تشكيل الهوية الثقافية للنساء
Endülüs'te Kadınların Kültürel Kimliğinin Oluşumunda Kadınlara Ait Edebiyat Kulüplerinin Rolü
OTHMAN LUOY AHMED
Yüksek Lisans
Arapça
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ Esat LAYEK
- İbn Hamdîs es-Sıkıllî'nin şiirinde epistemik oluşum ve edebî sanat
التشكيل المعرفي والصنعة الأدبية في شعر ابن حمديس الصقلي
SELMAN İHTİYAR
Doktora
Arapça
2025
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
- بنية القصيدة العربية في العصر الجاهلي
Cahiliye Dönemindeki Arapça Kasidelerin Yapısı
SÜLEYMAN TAAN
Doktora
Arapça
2009
Karşılaştırmalı EdebiyatHalep UnıversıtesıArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜRREZZâK EL-HAŞERUM