20. yüzyılın ikinci yarısında sanatta doğa temsilinin dönüşümü
The transformation of the representation of nature in art in the second half of the twentieth century
- Tez No: 1023512
- Danışmanlar: PROF. MELİHAT TÜZÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanatçılar, eserlerini oluştururken zaman içinde doğanın etkilerinden ilham almışlardır. Sanatçıların doğayı algılamalarındaki farklılıklar, her dönemin egemen sanat anlayışının ve çevresel bakış açısının bir yansımasıdır. Sanatçılar, doğa ile kurdukları ilişkiyi yaşadıkları dönem, ülke, toplum ve kültürün etkilerine göre çeşitlendirmişlerdir. Bu çalışma, sanat tarihinde doğa kavramının salt bir görsel temsil nesnesi olmaktan çıkarak, kavramsal, deneyimsel ve ekolojik bir varlık alanına dönüşme sürecini disiplinlerarası bir bakış açısıyla incelemektedir. Sanatçıların doğa ile kurdukları ilişki; içinde bulundukları dönemin felsefi paradigmalarına, toplumsal yapılarına ve kültürel dinamiklerine göre sürekli bir değişim göstermiş; bu durum her dönemin egemen sanat anlayışında farklı ifade biçimleri olarak tezahür etmiştir. Araştırmanın ilk aşaması, Descartes'ınn nesnelci algılama tarzının sanata yansımalarıyla şekillenen süreçten başlayarak, doğanın sanattaki temel etkilerini 17. yüzyıldan Sürrealizm'e kadar uzanan tarihsel perspektifte ele almaktadır. Bu süreçte doğa; klasik dönemde mimesis kuramı çerçevesinde idealize edilen bir manzara, Romantizm'de 'yüce' kavramıyla özdeşleşen bir duygu durumu, Empresyonizm'de ise ışık ve rengin bilimsel bir deneyi olarak karşımıza çıkmaktadır. 20. Yüzyılın ilk yarısına gelindiğinde ise doğa, dışsal bir gözlem nesnesi olmaktan çıkarak sanatçının iç dünyasının ve form anlayışının bir parçası haline gelir. Fovizm ile doğa, gerçek renklerinden uzaklaşarak çiğ ve saf renklerin bir dışavurumuna dönüşür. Ekspresyonizmde ise doğa, sanatçının ruhsal gerilimleri ve içsel sancılarıyla yeniden biçimlenerek nesnel gerçekliğin ötesinde duygusal bir derinlik kazanır. Kübizm, doğayı alışılagelmiş perspektiften kopararak onu geometrik parçalara ayırır.. Sürrealizm ile birlikte doğa, fiziksel gerçekliğinden sıyrılarak bilinçaltının sembolik ve düşsel bir yansımasına dönüşmüştür. Tezin asıl odak noktasını ve özgün değerini oluşturan ikinci bölümde ise, 20. yüzyılın ikinci yarısında sanatta yaşanan radikal paradigma kırılması analiz edilmektedir. Bu dönemle birlikte doğa, sadece tuval üzerinde betimlenen pasif bir 'nesne' olmaktan çıkmış; bizzat sanatsal bir özne, birincil malzeme ve etik bir sorumluluk alanı haline gelmiştir. Sanatın nesnesizleşme süreciyle paralel olarak gelişen Kavramsal Sanat pratikleri, doğayı fikirsel bir bağlamda yeniden konumlandırırken; Ekolojik Sanat ve Arazi Sanatı (Land Art) gibi akımlar, sanatçıyı atölye sınırlarının dışına çıkararak doğayı doğrudan bir müdahale ve uygulama alanı olarak kullanmaya yöneltmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, 20. yüzyılın son çeyreğine doğru evrilen bu yeni ifade biçimlerinin, insanın çevreyle kurduğu ontolojik bağı nasıl yeniden tanımladığını ve sanatın estetik kaygıların ötesine geçerek nasıl politik ve ekolojik bir duruş sergilediğini farklı sanatçı ve yapıt örnekleri üzerinden kuramsal bir çerçevede açıklamaktadır.
Özet (Çeviri)
Artists have drawn inspiration from the influences of nature throughout time while creating their works. The variations in how artists perceive nature are a reflection of the dominant artistic understanding and environmental perspective of each era. Artists have diversified the relationship they establish with nature according to the influences of the period, country, society, and culture in which they lived. This study examines, through an interdisciplinary lens, the process by which the concept of nature in art history evolved from being a mere object of visual representation into a conceptual, experiential, and ecological sphere of existence. The relationship artists establish with nature has shown constant change according to the philosophical paradigms, social structures, and cultural dynamics of their time; this situation has manifested as distinct forms of expression within the dominant art movements of each period. The first phase of the research addresses the historical perspective of nature's fundamental influences on art, ranging from the 17th century to Surrealism, beginning with the process shaped by the reflections of Descartes' objectivist perception on art. In this process, nature appears as an idealized landscape within the framework of the theory of mimesis in the classical period, a state of emotion identified with the concept of the 'sublime' in Romanticism, and a scientific experiment of light and color in Impressionism. By the first half of the 20th century, nature ceases to be an external object of observation and becomes a part of the artist's inner world and sense of form. With Fauvism, nature transforms into an expression of raw and pure colors, moving away from its realistic hues. In Expressionism, nature is reshaped by the artist's spiritual tensions and internal struggles, gaining an emotional depth beyond objective reality. Cubism breaks nature away from the conventional perspective, deconstructing it into geometric fragments. Along with Surrealism, nature has stripped away its physical reality and transformed into a symbolic and dreamlike reflection of the subconscious. The second part, which constitutes the main focus and original value of the thesis, analyzes the radical paradigm shift in art during the second half of the 20th century. With this period, nature has moved beyond being a passive 'object' depicted on canvas; it has become an artistic subject in its own right, a primary material, and an area of ethical responsibility. Conceptual Art practices, developing in parallel with the process of the dematerialization of art, reposition nature within a conceptual context; meanwhile, movements such as Ecological Art and Land Art have led the artist out of the studio's boundaries, encouraging the use of nature as a direct site of intervention and application. In conclusion, this study explains—within a theoretical framework through various artists and works—how these new forms of expression evolving toward the last quarter of the 20th century redefine the ontological bond between humans and the environment, and how art exhibits a political and ecological stance by transcending aesthetic concerns.
Benzer Tezler
- Sanat olarak oyun, oyun olarak sanat
Başlık çevirisi yok
F. SEDEF KERMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. ŞEYMA REİSOĞLU
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Günümüz heykel sanatında eleştirel içerik
Critical content in contemporary sculpture art
SESİL BEATRİS KALAYCIYAN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2022
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiHeykel Ana Bilim Dalı
PROF. FATMA AKYÜREK
- Ecological art and organic art in the context of the relationshipbetween nature and woman
Doğa-kadın-sanat ilişkisi bağlamında ekolojik ve organik sanat
ÖZLEM KALMAZ
Sanatta Yeterlik
İngilizce
2025
Güzel SanatlarYaşar ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. SEVCAN SÖNMEZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KAHYAOĞLU
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN