Geri Dön

Öğretmen ve okul yöneticilerinin, öğretmenlerin istihdam biçimlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi

Examining the opinions of teachers and school administrators on teachers' employment patterns

PDF İndir

  1. Tez No: 1023529
  2. Yazar: SEVİLAY BOSLU
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. YALÇIN ÖZDEMİR
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Eğitim, İstihdam, İstihdam politikaları, Education, Employment, Employment policies
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Eğitim sistemlerinin niteliğini belirleyen en önemli unsurlardan biri öğretmendir. Öğretmenlerin mesleki yeterlikleri, çalışma koşulları, motivasyonları ve okula yönelik aidiyetleri eğitim öğretim sürecini doğrudan etkilemektedir. Bu nedenle öğretmenlerin hangi koşullarda ve hangi istihdam biçimleriyle görev yaptıkları, yalnızca öğretmenlerin bireysel çalışma yaşamlarını değil, aynı zamanda okul iklimini, öğrenci başarısını, veli ilişkilerini ve eğitimin genel niteliğini de ilgilendiren önemli bir konudur. Türkiye'de öğretmenler kadrolu, sözleşmeli ve ücretli gibi farklı istihdam biçimleriyle görev yapmaktadır. Bu farklılıklar, öğretmenler arasında ekonomik, mesleki ve sosyal açıdan çeşitli eşitsizlikler ortaya çıkarabilmekte; okul içi ilişkilerde ve eğitim sürecinde farklı yansımalar oluşturabilmektedir. Bu araştırmada öğretmen ve okul yöneticilerinin, öğretmenlerin istihdam biçimlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve çalışma durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim öğretim yılında Niğde ili Merkez ilçesindeki kamu okullarında görev yapan 8 kadrolu öğretmen, 8 sözleşmeli öğretmen, 9 ücretli öğretmen ve 8 okul yöneticisi olmak üzere toplam 33 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenmiştir. Araştırmada farklı istihdam biçimlerinde görev yapan öğretmenlerin ve bu öğretmenlerle aynı okul ortamında çalışan okul yöneticilerinin görüşlerine yer verilerek konuya ilişkin farklı deneyimlerin bütüncül biçimde ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve araştırmanın alt problemleri doğrultusunda temalara ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre katılımcılar, öğretmen istihdam biçimlerindeki farklılığın varlık nedenini çoğunlukla ekonomik gerekçeler, geçici öğretmen ihtiyacı, eğitimde planlama sorunları, dezavantajlı bölgelerde öğretmen bulundurma ile denetim ve kontrol ihtiyacı çerçevesinde açıklamışlardır. Araştırma sonuçları, öğretmen istihdamındaki farklılaşmanın yalnızca öğretmen açığını kapatmaya yönelik geçici bir çözüm olmadığını; ekonomik, yönetsel ve yapısal nedenlerle ilişkili çok boyutlu bir uygulama olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda öğretmen istihdam biçimlerinin öğretmenler arası ilişkileri, öğretmen-öğrenci ilişkilerini, öğretmen-veli ilişkilerini ve öğretmen-okul yöneticisi ilişkilerini çeşitli biçimlerde etkilediği görülmüştür. Bazı okul ortamlarında öğretmenler arasında destekleyici ve dayanışmacı ilişkiler kurulabilse de özellikle ücretli ve sözleşmeli öğretmenlerin dışlanma, geçici görülme, aidiyet sorunu, ekonomik adaletsizlik ve hiyerarşik konumlanma gibi sorunlar yaşayabildikleri anlaşılmıştır. Öğrenci ve velilerin de öğretmenin istihdam biçimini fark ettiklerinde öğretmene yönelik algı ve davranışlarında değişim gösterebildikleri belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmenin mesleki tutumu, iletişim becerisi, sorumluluk anlayışı ve sınıf içi performansının bu algıların etkisini azaltabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada öğretmen istihdam biçimlerinin eğitimin niteliğini de etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle sık öğretmen değişimi, geçici görevlendirmeler, öğretmenin okulda kalıcılığının belirsiz olması ve alan dışı görevlendirmeler eğitimde sürekliliği ve öğrenme sürecini olumsuz etkileyen unsurlar olarak öne çıkmıştır. Ayrıca düşük ücret, iş güvencesizliği, gelecek kaygısı ve kurumsal aidiyet eksikliğinin öğretmen motivasyonunu ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyebildiği görülmüştür. Katılımcıların öğretmen istihdam biçimlerine yönelik görüşleri incelendiğinde ise en güçlü beklentinin tek tip kadrolu istihdam yönünde olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında öğretmen yetiştirme sürecinin daha planlı ve nitelikli yürütülmesi, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesi, performans değerlendirme süreçlerinin adil biçimde düzenlenmesi ve öğretmenlerin ekonomik koşulları ile özlük haklarının iyileştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Özet (Çeviri)

One of the most important factors determining the quality of education systems is the teacher. Teachers' professional competencies, working conditions, motivation, and sense of belonging to the school directly affect the teaching and learning process. Therefore, the conditions under which teachers work and the forms of employment through which they are employed are important not only for teachers' individual professional lives but also for school climate, student achievement, parent relations, and the overall quality of education. In Türkiye, teachers are employed through different employment forms such as permanent, contracted, and paid teaching. These differences may lead to various economic, professional, and social inequalities among teachers and may have different reflections on school relations and the educational process. This study aimed to examine the views of teachers and school administrators regarding teachers' forms of employment. A qualitative research method was used in the study, and the research was conducted through a case study design. The study group consisted of a total of 33 participants working in public schools in the central district of Niğde during the 2025–2026 academic year, including 8 permanent teachers, 8 contracted teachers, 9 paid teachers, and 8 school administrators. The participants were selected through maximum variation sampling, one of the purposive sampling methods. In the study, it was aimed to reveal different experiences related to the subject in a holistic manner by including the views of teachers working under different employment forms and school administrators working in the same school environment with these teachers. The data were collected through semi-structured interviews. The data obtained from the interviews were analyzed using content analysis, and themes were identified in line with the sub-problems of the study. According to the results, the participants mostly explained the reasons for the existence of differences in teachers' employment forms within the framework of economic reasons, temporary teacher need, planning problems in education, keeping teachers in disadvantaged regions, and the need for supervision and control. The results show that the differentiation in teacher employment is not merely a temporary solution aimed at addressing teacher shortages, but rather a multidimensional practice associated with economic, administrative, and structural reasons. As a result of the study, it was found that teachers' employment forms affect teacher-teacher relations, teacher-student relations, teacher-parent relations, and teacher-school administrator relations in various ways. Although supportive and collaborative relationships can be established among teachers in some school environments, it was understood that especially paid and contracted teachers may experience problems such as exclusion, being perceived as temporary, lack of belonging, economic injustice, and hierarchical positioning. It was also determined that students and parents may change their perceptions and behaviours toward teachers when they become aware of the teacher's employment form. However, it was concluded that teachers' professional attitudes, communication skills, sense of responsibility, and classroom performance may reduce the effects of these perceptions. The study also concluded that teachers' employment forms affect the quality of education. In particular, frequent teacher changes, temporary assignments, uncertainty regarding teachers' permanence at school, and out-of-field assignments emerged as factors that negatively affect continuity in education and the learning process. In addition, it was found that low wages, job insecurity, future anxiety, and lack of institutional belonging may negatively affect teachers' motivation and psychological well-being. When the participants' views on teachers' employment forms were examined, it was determined that the strongest expectation was for a single type of permanent employment. In addition, it was concluded that teacher training processes should be carried out in a more planned and qualified manner, teachers' professional development should be supported, performance evaluation processes should be organized fairly, and teachers' economic conditions and personal rights should be improved.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    81759

    Kadın öğretmenler ve sendikal katılım; Eğitim-Sen örneği

    Woman teachers and participation in unions; Example of Eğitim-Sen

    HÜLYA TÜRKOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1999

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriAnkara Üniversitesi

    Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERAP AYHAN

  2. Tez No

    326656

    İlköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi ile matematik dersinde üstün zekâlı öğrencilere yönelik uygulamaların değerlendirilmesi

    Evaluation of the practices for gifted students in maths and science and technology classes of the 4th and the 5th grades

    EZLAM SUSAM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    Eğitim ve Öğretimİnönü Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NEVZAT BATTAL

  3. Tez No

    652090

    Milli eğitim sisteminde esnek istihdam politikaları bağlamında sözleşmeli öğretmenlik

    Contracted teachers in the context of flexible employment policies in the national education system

    ZEHRA ÖZDEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TARIK SOYDAN

  4. Tez No

    273122

    Okul yöneticilerinin öğretmen algılarına göre şiddet eğilimleri

    Violence tendencies of school administrators in terms of teachers? perceptions

    YILMAZ BULUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Eğitim ve ÖğretimSakarya Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BAYRAKCI

  5. Tez No

    774805

    Milli Eğitim Sisteminde esnek personel istihdamı politikaları bağlamında ücretli öğretmenlik uygulaması

    Hourly-paid teachers in the context of flexible employment policies in the National Education System

    MEHTAP UZAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TARIK SOYDAN

Geri Dön