Özel eğitim meslek okullarına yönelik bir staj modeli önerisi: İhtiyaç analizi çalışması
An internship model proposal for special education vocational schools: Needs analysis study
- Tez No: 1023530
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ, DOÇ. DR. SERDAN KERVAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı Özel Eğitim Meslek Okullarına yönelik bir staj modeli önerisi geliştirmek için ihtiyaç analizi çalışması yapmaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının bir alt türü olan açıklayıcı durum çalışması deseni kullanılmıştır. Katılımcıların belirlenmesi sürecinde amaçlı örneklem belirleme türlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılımcı olarak“53 özel eğitim öğretmeni, 58 meslek dersleri ve atölye öğretmeni, 39 meslek lisesi/meslek okulu yöneticisi, 27 Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) engelli iş ve meslek danışmanı, 31 işveren/ustabaşı ve 14 akademisyen ”dahil edilmiştir. Bu kapsamda standartlaştırılmış açık uçlu görüşmeler aracılığıyla toplamda 222 katılımcıdan veri toplanmıştır. Görüşmeler yazılı, yüz yüze ve çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle temalara ayrılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda özel eğitim gerektiren bireyler için tasarlanacak staj modelinin; uygulama ağırlıklı, bireysel ihtiyaçları temele alan, mesleğe hazırlayıcı ve bağımsız yaşam becerilerinin kazandırılmasını önceleyen bir yapı ve felsefeyi, engelli bireylere mesleki, sosyal ve bağımsız yaşam becerileri edindirecek ve istihdama katılımlarını destekleyecek uzak hedefleri, bireylerin özelliklerini merkeze alan, bireylerin uygulamalı becerileri öğrenmelerini ve işe hazırlanmasını temele alan ünite ve kazanım alanlarını ve gerçek hayata yakın, uygulamalı eğitimi destekleyen, uyarlanabilir, erişilebilir ve destekleyici bir staj uygulama ortamını içermesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca staj modelinin çok paydaşlı, kurumsal odaklı, planlı, sistematik ve sürekli iletişime dayalı bir koordinasyon ve eşgüdümü, bireyselleştirilmiş, süreç ve ürün odaklı, mesleki bilgi ve beceriyi ölçen ve performansa dayalı başarı kriterlerini ve mesleğe hazırlığı, bağımsız ve günlük yaşam becerilerini, bireyselleştirilmiş ve gerçekçi kazanım önerilerini temele alan bir yapıda kurgulanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Modelin etkili olabilmesi için MEB, belediyeler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla (STK) kurumsal iş birliği ve eğitimin tüm bileşenleriyle kapsamlı iş birliği yapılması gerektiği sonucu ortaya çıkmıştır. Uygulamalara yönelik; öğrenci merkezli uygulamalar, iş koçluğu uygulaması ve kurumlar arası iş birliğinin sağlanması, ileri araştırmalara yönelik; staj modeli etkililiğinin tespitine ilişkin karma yöntem araştırmalarının kullanılması, politikalara yönelik; staj modelinin uygulanabilirliğini güçlendirmeye ilişkin gerekli yasal zeminin oluşturulması ve işverenlere yönelik çeşitli teşvik sistemlerinin devreye alınması gerektiği önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to conduct a needs analysis study to develop an internship model proposal for special education vocational schools. In this study, explanatory case study design, which is a subtype of case study, one of the qualitative research methods, was used. In the process of determining the participants, maximum diversity and criterion sampling methods, one of the types of purposive sampling, were used.“53 special education teachers, 58 vocational courses and workshop teachers, 39 vocational high school/ vocational school administrators, 27 Turkish Employment Agency (İŞKUR) disabled job and vocational counsellors, 31 employers/ foremen and 14 academicians”were included as participants in the study. In this context, data was collected from a total of 222 participants through standardized open-ended interviews. Interviews were conducted in written, in-person, and online formats. The data obtained from the research were analyzed by separating them into themes using the content analysis method. The research concluded that the internship model to be designed for individuals with special educational needs should include a structure and philosophy that is application-oriented, based on individual needs, prepares individuals for a profession, and prioritizes the acquisition of independent living skills; long-term goals that will enable individuals with disabilities to acquire vocational, social, and independent living skills and support their participation in employment; units and learning outcomes that center on the characteristics of individuals and focus on learning practical skills and preparing them for work; and an adaptable, accessible, and supportive internship environment that is close to real life and supports practical training. Furthermore, it was concluded that the internship model should be structured in a way that is multi-stakeholder, institutionally focused, planned, systematic, and based on continuous communication, coordination, individualization, process and product orientation, measuring professional knowledge and skills, performance-based success criteria, preparation for the profession, independent and daily living skills, and individualized and realistic learning outcomes. The result has emerged that, for the model to be effective, institutional collaboration with the Ministry of National Education, municipalities, public institutions, and civil society organizations (CSO), as well as comprehensive cooperation with all components of the education system, is necessary. It has been proposed that, regarding implementation, student-centered practices, job coaching, and establishing inter-institutional cooperation; regarding advanced research, utilizing mixed-methods studies to identify the effectiveness of the internship model; and regarding policies, establishing the necessary legal framework to strengthen the model's feasibility and implementing various incentive systems for employers.
Benzer Tezler
- Türkiye'de mesleki ve teknik eğitimin durum çözümlemesi: Yeni bir model önerisi
Situation analysis of vocational and technical education in Türkiye: A new model proposal
BİLGEN KERKEZ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL GELİŞLİ
- Türkiye'de orta öğretimin zorunlu eğitim kapsamına alınmasına ilişkin bir değerlendirme
An evaluation on the inclusion of the secondary education in the scope of compulsory education in Turkey
ERCAN ESKİCİ
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN URAL
- Türkiye'de moda tasarımı eğitimi programlarının değerlendirilmesi ve Japonya-Hiroshima örneği
Başlık çevirisi yok
SIDIKA BİLGEN
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Meslek yüksekokulu hazır giyim programı öğrencilerinin meslek stajlarının yeterliliği
Summary of the study on adequacy of occupational training of students of ready-wear curriculum the school of higher education
MERAL KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SONGÜL KURU