Genetik temelli sosyobilimsel konulara dayalı sınıf içi tartışmaların öğretmen adayları üzerindeki etkisi: Karma yöntem araştırması
The impact of genetics-related socioscientific issues-based classroom discussions on preservice teachers: A mixed methods study
- Tez No: 1023531
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESRA UÇAK, PROF. DR. MURAT GENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme, Genetik, Karar verme, Karar verme süreci, Sosyobilimsel konular, Öğretmen adayları, Genetics, Decision making, Decision making process, Soscioscientific issues
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, genetik temelli sosyobilimsel konulara dayalı sınıf içi tartışmaların öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarına, eleştirel düşünmelerine, karar verme stillerine ve muhakemelerine etkisini incelemektir. Çalışmaya 2024-2025 eğitim öğretim yılının güz döneminde bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 26 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada, karma araştırma yöntemlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmada klonlama, kök hücre bağışı, genetik testler, gen terapisi ve tasarım bebekler olmak üzere beş sosyobilimsel konu ele alınmıştır. Nicel veri toplama araçları olarak Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği, Akılcı ve Sezgisel Karar Verme Stilleri Ölçeği ve Öğretmen Adaylarına Yönelik Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise senaryolardan ve yarı yapılandırılmış görüşmelerden yararlanılmıştır. Öğretmen adaylarının verilen senaryolara ilişkin muhakemeleri yazılı olarak toplanmış, uygulama sürecinin tamamlanmasının ardından tüm katılımcılarla bireysel olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 26.00 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik varsayımı çarpıklık ve basıklık katsayılarının ±2.00 aralığına göre değerlendirilmiş, buna bağlı olarak Bağımlı Örneklemler t testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Nicel bulgular, öğretmen adaylarının Sosyobilimsel Konulara Yönelik Tutum Ölçeği ön ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğunu göstermiştir. Akılcı ve Sezgisel Karar Verme Stilleri Ölçeği toplam puanlarında fark bulunmazken akılcı karar verme alt boyutunda artış; Eleştirel Düşünme Standartları Ölçeği toplamında fark görülmezken önem, açıklık ve alaka alt boyutlarında farklılıklar tespit edilmiştir. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının kök hücre bağışı dışında sosyobilimsel konularda kararlarını çoğunlukla etik/ahlaki, kök hücre bağışında ise bilimsel gerekçelere dayandırdığını göstermiştir. Nitel veriler öğretmen adaylarının senaryo temelli yazılı muhakemeleri ve yarı yapılandırılmış görüşmelerinden elde edilmiş; yazılı muhakemeler SEE-STEP modeli, görüşmeler ise tematik analizle çözümlenmiştir. Görüşme sonuçları, tartışma süreçlerinin katılımcıların çok yönlü düşünme, empati ve kanıta dayalı muhakeme becerilerini geliştirdiğini ortaya koymuştur. Araştırma, genetik temelli sosyobilimsel konuların öğretmen adaylarının etik duyarlılık ve bilinçli karar verme becerilerini desteklediğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effects of classroom discussions based on genetics-related socioscientific issues on preservice teachers' attitudes toward socioscientific issues, critical thinking skills, decision-making styles, and reasoning processes. The study was conducted with 26 preservice teachers enrolled at a public university during the fall semester of the 2024–2025 academic year. An explanatory sequential mixed-methods design was employed. Five socioscientific issues were addressed, including cloning, stem cell donation, genetic testing, gene therapy, and designer babies. Quantitative data collection instruments included the Attitudes towards Socioscientific Issues Scale, the Adaptation of the Rational and Intuitive Decision-Making Styles Scale, and the Critical Thinking Standards Scale for Teacher Candidates, which were administered as pre-tests and post-tests. Qualitative data were collected through scenario-based written responses and semi-structured interviews; written responses were gathered in written form and individual semi-structured interviews were conducted with all participants after the intervention. SPSS 26.00 was used for quantitative analysis. Normality was assessed using skewness and kurtosis within ±2.00, and paired-samples t-test and Wilcoxon signed-rank test were applied. Quantitative findings showed a significant difference in Attitudes towards Socioscientific Issues Scale scores. No difference was found in total scores of the Adaptation of the Rational and Intuitive Decision-Making Styles Scale, while an increase was observed in rational decision-making. Similarly, no difference was found in Critical Thinking Standards Scale for Teacher Candidates total scores, whereas differences emerged in importance, clarity, and relevance subdimensions. Qualitative findings showed that preservice teachers mainly used ethical/moral reasoning except in stem cell donation, where scientific reasoning was dominant. Data were analyzed using the SEE-STEP model and thematic analysis. Interviews indicated that discussions enhanced multidimensional thinking, empathy, and evidence-based reasoning. The study concludes that genetics-based socioscientific issues support ethical sensitivity and informed decision-making skills.
Benzer Tezler
- Investigating middle school students' supporting reasons throughout written argumentation in the context of socio-scientific issue-based instruction
Sosyobilimsel konu temelli öğrenme bağlamında ortaokul öğrencilerinin argümantasyon gerekçelerinin incelenmesi
BÜŞRA AKKAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SAMİ TOPÇU
- Жож студенттеринин никеге жана гендердик ролдорго болгон мамилесин изилдөө ислам марлен
Üniversite öğrencilerinin evilik ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının incelenmesi
ISLAM MARLEN UULU
Yüksek Lisans
Kırgızca
2024
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AKMATALİ ALİMBEKOV
- Sınıf öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik karar süreçlerinin insan hakları açısından incelenmesi
Examination of primary school teachers' decision processes on socioscientific issues on terms of human rights
AYŞE NUR ÖZKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ÖZTÜRK
- Development and implementation of the socioscientific issue-based unit plan in the context of“effects of pesticide use in agriculture and collapsing bee hives”
“arıların koloniler halinde kaybolması ve tarımda pestisit kullanımı”bağlamında sosyobilimsel-temelli ünite geliştirilmesi ve uygulanması
EMİNE SARIKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA SAMİ TOPÇU
- Biyoloji ve fen bilimleri dersleri için toplumbilimsel konuların öğretimine yönelik etkinlik önerileri
Activity suggestions for teaching sociological issues for biology and science courses
MEHMET YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
BiyolojiGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELİKE ÖZER KESKİN