Afşin ozanlarının müzikal geleneği ve halk müziğine katkıları
The musical tradition of afşi̇n minstrels and their contributions to folk music
- Tez No: 1023659
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞEN, DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN AYDOĞDU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afşin Ozanlarının Müzikal Geleneği ve Halk Müziğine Katkıları Bu araştırmanın temel amacı, Kahramanmaraş'ın Afşin ilçesinde sürdürülen âşıklık ve ozanlık geleneğinin müzikal, kültürel, tarihsel ve toplumsal boyutlarını inceleyerek bu geleneğin Türk halk müziği içerisindeki yerini ve önemini ortaya koymaktır. Çalışma, Afşin ozanlarının eserlerinde yer alan tematik yapıların, müzikal özelliklerin, icra pratiklerinin ve sözlü kültür aktarım süreçlerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda, ozanlık geleneğinin yalnızca sanatsal bir üretim alanı değil; aynı zamanda toplumsal hafızayı taşıyan, kültürel kimliği yeniden üreten ve kuşaktan kuşağa aktaran bir yapı olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmada tarama modeli ve etnografik desen kullanılmış; veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler, saha gözlemleri ve doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Çalışma grubu, Kahramanmaraş/Afşin yöresinde yaşayan beş âşıktan (Ozan Ahmet Karakaya, Ozan Seyit Kalender, Ozan Nuri Peker, Ozan Aliyar Arslan ve Ozan Ozan Köşoğlu) oluşmuştur. Elde edilen veriler, içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiş; makam dizisi-usul analizleri ve eser incelemeleriyle desteklenmiştir. Bulgular, Afşin ozanlık geleneğinin Türk halk müziği içerisinde köklü bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Eserlerde en çok aşk, hasret, ayrılık, gurbet, doğa sevgisi, kırgınlık ve toplumsal yaşam temalarının işlendiği belirlenmiştir. Müzikal açıdan Uşşak, Kürdi ve Hicaz makam dizilerininyoğun olarak kullanıldığı; Devri Hindi, Türk Aksağı, Evfer, Sofyan ve Nim Sofyan gibi usullerin ise ritmik çeşitlilik sağladığı tespit edilmiştir. Bağlama (uzun ve kısa sap), bu geleneğin temel çalgısı olarak hem ritmik hem de makam dizisiyapının taşıyıcısı konumundadır. İcra ortamlarının köy odaları, düğünler, anma törenleri ve dost meclisleri gibi yüz yüze iletişime dayalı sosyal alanlar olduğu; dinleyici katılımının ise performansın önemli bir parçasını oluşturduğu belirlenmiştir. Ayrıca usta-çırak ilişkisi, sözlü kültür aktarımının temel mekanizması olarak öne çıkmıştır. Araştırma sonucunda Afşin ozanlık geleneğinin Türk halk müziği içerisinde yalnızca yerel bir müzik pratiği olmadığı, aksine kültürel hafızayı taşıyan, toplumsal değerleri aktaran ve müzikal anlamda Türk halk müziğinin zenginliğine katkı sunan önemli bir yapı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu geleneğin, makam dizisi, usul, çalgı, söz ve icra unsurlarını bütüncül bir biçimde kullanarak hem geleneksel hem de yerel özellikleri bir arada taşıyan özgün bir kültürel sistem oluşturduğu görülmüştür. Böylece Afşin ozanları, yalnızca müzik icra eden sanatçılar değil; aynı zamanda toplumsal hafızayı, kültürel kimliği ve sözlü geleneği yaşatan önemli kültür taşıyıcıları olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The Musical Tradition of Afşin Bards and Their Contributions to Folk Music The main objective of this research is to examine the musical, cultural, historical, and social dimensions of the minstrel and troubadour tradition practiced in the Afşin district of Kahramanmaraş, and to reveal the place and importance of this tradition within Turkish folk music. The study aims to evaluate the thematic structures, musical characteristics, performance practices, and oral culture transmission processes found in the works of Afşin troubadours from a holistic perspective. In this context, it attempts to demonstrate that the troubadour tradition is not only an artistic production area but also a structure that carries social memory, reproduces cultural identity, and transmits it from generation to generation. The research was conducted using a qualitative research method. A survey model and ethnographic design were employed; data were obtained through semi-structured interviews, field observations, and document analysis. The study group consisted of five minstrels (Ozan Ahmet Karakaya, Ozan Seyit Kalender, Ozan Nuri Peker, Ozan Aliyar Arslan, and Ozan Ozan Köşoğlu) living in the Kahramanmaraş/Afşin region. The data obtained were evaluated using content analysis and descriptive analysis methods; supported by makam dizisi-usul analyses and compositional analyses. The findings show that the Afşin minstrel tradition has a deep-rooted place within Turkish folk music. It was determined that the most frequently addressed themes in the compositions are love, longing, separation, exile, love of nature, resentment, and social life. Musically, the Uşşak, Kürdi, and Hicaz makam dizisis were used extensively; while rhythmic variations such as Devri Hindi, Türk Aksağı, Evfer, Sofyan, and Nim Sofyan were found to provide rhythmic diversity. The bağlama (long and short-necked), as the fundamental instrument of this tradition, is the carrier of both the rhythmic and modal structure. Performance environments were found to be social spaces based on face-to-face communication, such as village meeting rooms, weddings, memorial ceremonies, and gatherings of friends; and audience participation was determined to be an important part of the performance. Furthermore, the master-apprentice relationship emerged as the fundamental mechanism of oral culture transmission. The research concluded that the Afşin minstrel tradition is not merely a local musical practice within Turkish folk music, but rather an important structure that carries cultural memory, transmits social values, and contributes to the richness of Turkish folk music in a musical sense. This tradition was found to create a unique cultural system that combines traditional and local characteristics by holistically utilizing elements of makam dizisi (mode), usul (rhythm), instrument, lyrics, and performance. Thus, Afşin minstrels are considered not only musicians but also important cultural carriers who keep social memory, cultural identity, and oral tradition alive.
Benzer Tezler
- Pir Sultan Abdal mahlaslı güfteler üzerinde edebî ve musiki yönünden incelemeler
Başlık çevirisi yok
AZİZ ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AFŞİN EMİRALİOĞLU
- Bolu-Kıbrıscık yöresi halk oyunları ve geleneksel giysileri
Folk dances and traditional costumes in the region of Bolu-Kıbrıscık
SEVİM KESİR
- Gösterge krigleme yöntemi ile Afşin – Elbistan kömür havzası C ve D sektörlerinde açık ocak taban sınırlarının belirlenmesi
Determination of open pit base boundaries in C and D sectors at Afşin – Elbistan coal basin with indicator kriging
NAZIM ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Maden Mühendisliği ve MadencilikHacettepe ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNEŞ ERTUNÇ
- Uçucu küllerde inceliğin puzolanik aktiviteye etkisi
Effects of fineness in fly ashes on pozzolanic activity
DEMET DEMİR ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2019
Maden Mühendisliği ve MadencilikKaradeniz Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN YILMAZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÇAVUŞOĞLU
- Yüksek yoğunluklu polietilen-linyit karışımlarının birlikte yakılması
Co-combustion of high density polyethylene and lignite mixtures
ORAY AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kimya MühendisliğiFırat ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. MELEK YILGIN