[code]sign: A collaborative framework integrating human and artificial intelligence in design
[code]sign: Tasarımda insan ve yapay zekanın entegre edildiği işbirlikçi bir çerçeve
- Tez No: 1023769
- Danışmanlar: PROF. DR. ARZU GÖNENÇ SORGUÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Bilim ve Teknoloji, Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Mimarlık, Science and Technology, Computer Engineering and Computer Science and Control, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bilgisayarlar tasarım eylemini derinden etkilemiş olsa da, yapay zekânın güncel entegrasyonu mimarları çoğu zaman otomatik üretilmiş çıktıları seçen pasif bir role zorlamaktadır. Üretken yapay zekânın gerçek semantik anlam yerine tek seferlik, sentaktik üretime dayanması, çağdaş bir `Çin Odası' ikilemi yaratmakta ve altta yatan mimari niyetten yoksun biçimler üretmektedir. Bu tez, bilgisel düşünme ve genişletilmiş zihin kuramlarından hareketle, insanın bilgisayım eylemi ile makinenin hesaplama yürütümü arasında açık bir ayrım yapılması gerektiğini savunmaktadır. Tasarım faaliyetine ilişkin bu krize yanıt vermek amacıyla araştırma, [code]sign çerçevesini sunmaktadır. Bu sistem, 1.849 yapısal temel bileşenden oluşan ortak bir dile dayanan çift yönlü bir döngü kullanır. Tasarımcıya sürekli ve gerçek zamanlı metrik değerlendirme sağlamak için ileri yönlü modelden, tasarımcı tarafından belirlenen performans hedeflerinden doğrudan geometri sentezlemek için ise ters yönlü modelden yararlanır. Böylece yapay zekânın otonom bir üretici değil, bilişsel bir protez olarak işlev gördüğü yinelemeli ve izlenebilir bir süreç mümkün hâle gelir. Teknik değerlendirmeler çerçevenin güvenilirliğini gösterirken, karşılaştırmalı simülasyonlar gelişmiş yapay zekâ ajanlarının insan yönlendirmesi olmadan geometrik homojenlik yaşadığını göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, insan tasarımcıların ayrılmaz ve işbirlikçi bir insan-makine ortaklığı içinde tam yazarlıklarını korudukları bir geleceğe yönelik metodolojik bir temel oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
While computational tools have deeply influenced the act of design, the current integration of artificial intelligence frequently forces architects into the passive role of selecting automated outputs. Generative AI's reliance on one-shot, syntactic generation over true semantic meaning results in a modern `Chinese Room' dilemma, producing forms that lack underlying architectural intent. Drawing from theories of computational thinking and the extended mind, this thesis argues for a clear separation between the human act of computing and the machine's execution of computation. To address this crisis of design agency, the research presents the [code]sign framework. This system utilizes a bidirectional loop grounded in a shared language of 1,849 structural primitives. It employs a forward model to provide continuous, real-time metric evaluation and a reverse model to synthesize geometry directly from designer-specified performance targets. This enables an iterative and traceable process where the AI functions as a cognitive prosthesis rather than an autonomous generator. Technical evaluations confirm the framework's reliability, while comparative simulations demonstrate that advanced AI agents experience geometric mode collapse and homogeneity without human guidance. Ultimately, this study establishes a methodological baseline for a future where human designers retain full authorship within an inseparable, collaborative human-machine partnership.
Benzer Tezler
- Socio-technical dynamics of environmental governance in maritime ports: European and Turkish cases, an examination from a science, technology and society (STS) perspective
Deniz limanlarında çevresel yönetişimin sosyo-teknik dinamikleri:Avrupa ve Türkiye örneklerinin bilim, teknoloji ve toplum perspektifinden incelenmesi
NESLİHAN KIRVAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL HATİCE BALTALI TIRPAN
- Understanding the social production of virtual space: User-environment relations in immersive social virtual reality from a postphenomenological perspective
Sanal mekânın toplumsal üretimini anlamak: Postfenomenolojik perspektiften sürükleyici sosyal sanal gerçeklikte kullanıcı-çevre ilişkileri
MİNE BERTAN YILMAZ
Doktora
İngilizce
2024
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEREM RIZVANOĞLU
- Bridging the GAP between product and user: A design framework to establish a free relationship with tehnology
Ürün ile kullanıcı arasında köprü kurmak: Teknoloji ile özgür bir ilişki kurabilmek için bir tasarım çerçevesi
ENVER TATLISU
Doktora
İngilizce
2023
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLNAME TURAN
- Implıcıt dımensıons of empathy ın the perceptıon and creatıon of archıtectural space
Mimarı mekanın algılanması ve yaratılmasında empatinin örtük boyutları
ELİF AKTAŞ YANAŞ
Doktora
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL
- Modern ekonomide bireyci ve kolektif dinamiklerin çekişmesi ve çözüm arayışları
The conflict of individualist and collectivist dynamics in the modern economy and the search for solutions
ALİ GÜLÜM
