Özel gereksinimli çocuğa sahip kadınların bakım yükü ve sosyal destek algısı
The care burden and perception of social support among women with children with special needs
- Tez No: 1023870
- Danışmanlar: PROF. DR. FATMA ARPACİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Bakım verme yükü, Sosyal destek, Sosyal hizmetler, Özel gereksinimli çocuklar, Caregiver burden, Social support, Social services, Children with special needs
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma özel gereksinimli çocuğa sahip kadınların bakım yükü ve sosyal destek algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi ve sosyal hizmet mesleği uygulamaları ile çözüm önerileri geliştirebilmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılan çalışmada, çalışma grubunu Ankara ilinin Sincan ilçesinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan çocukların anneleri arasından olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 450 kadın oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından hazırlanan Tanıtıcı Bilgi Formu, Bakım Veren Yükü Ölçeği ve Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde iki grup arasındaki farkların incelenmesinde bağımsız örneklem t testi, üç ve daha fazla grup arasındaki farkların incelenmesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Tukey HSD testi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson Korelasyon analizi, Çoklu regresyon analizi, Moderatör ve mediatör analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda özel gereksinimli çocuğa sahip annelerin bakım yükü düzeylerinin genel zorlanma boyutunun tüm bakım yükü alt boyutları arasında en yüksek ortalama puanına ulaştığı, medeni durumun yalnızca hayal kırıklığı boyutunda anlamlı bir farklılık ortaya koyduğu, gelir düzeyi ve gelir algısına göre yapılan analizler ise öznel ekonomik yeterlilik algısının bakım yükü üzerinde belirgin ve tutarlı bir artırıcı etki yarattığını, ağır gereksinimli çocuğa sahip annelerin bakım yükü ortalama puanlarının yüksek seyretmesi bu grubun en kırılgan bakım verici kesimini oluşturduğu belirlenmiştir. Sosyal destek ile bakım yükü arasındaki ilişkiler incelendiğinde, desteğin tüm boyutlarıyla bakım yükünü azaltan anlamlı bir güç olduğu, sosyal desteğin bakım yükü üzerindeki açıklayıcı etkisini demografik ve çocuğa özgü yapısal değişkenler kontrol altına alındıktan sonra dahi koruduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular değerlendirildiğinde, sosyal desteğin bakım yükü üzerindeki etkisinin ağırlıklı olarak genel zorlanma boyutu üzerinden aktığı anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between caregiving burden and perception of social support among women with children with special needs, and to develop solutions and recommendations for social work professional practices. Using a survey model from quantitative research methods, the study group consisted of 450 women selected using purposive sampling, a non-probability sampling method, from among the mothers of children receiving education at special education and rehabilitation centers affiliated with the Ministry of National Education in Sincan district of Ankara. Data were collected using a Demographic Information Form, the Caregiver Burden Scale, and the Caregiver Social Support Scale, all prepared by the researcher. Independent samples t-tests were used to examine differences between two groups, and one-way analysis of variance (ANOVA) was used to examine differences between three or more groups. Tukey HSD test was applied. Pearson correlation analysis, multiple regression analysis, and moderator and mediator analyses were used to examine the relationships between variables. The analyses revealed that mothers with children with special needs had the highest average score on the general strain dimension of their caregiver burden among all sub-dimensions. Marital status showed a significant difference only in the disappointment dimension. Analyses based on income level and perceived income showed that subjective perception of economic sufficiency had a significant and consistent increasing effect on caregiver burden. The high average caregiver burden scores of mothers with severely needy children indicated that this group constituted the most vulnerable caregiver segment. When the relationships between social support and caregiver burden were examined, it was revealed that support, in all its dimensions, was a significant force in reducing caregiver burden, and that the explanatory effect of social support on caregiver burden was maintained even after controlling for demographic and child-specific structural variables. In conclusion, it was understood that the effect of social support on caregiver burden was predominantly transmitted through the general strain dimension.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli çocuğa sahip olan ebeveyn ile özel gereksinimli çocuğa sahip olmayan ebeveynlerin psikolojik sağlamlık ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the parent who has a special needs child and the psychological stability and quality of life of parents who do not have a special needs child
FUNDA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ARSLANTÜRK
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin spiritüel iyi oluş durumları ve sosyal destek algılarının psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi
The relationship of spiritual well-being and social support perceptions of parents of children with special needs with psychological resilience
SAADET ÇAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikDicle ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA GÜMÜŞ
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin umutsuzluk, yalnızlık ve iyimserlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between hopelessness, loneliness and optimism levels of parents of children with special needs
BURAK AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURTEN SARGIN
- Normal doğum yapan kadınlarda laktasyonun başlaması ve devam ettirilmesinde etkili olan faktörlerin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYTEN AŞKIN DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Hemşirelikİstanbul ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER KARANİSOĞLU
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin psikolojik esneklik, bilişsel esneklik, suçluluk ve utanç düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between psychological flexibility, cognitive flexibility, guilt and shame levels of families who have children with special needs
ENES GÜNEY
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN BARBAROS YALÇIN