Beklenmeyen uyarıcıların algılanan mesafesindeki değişimlemelerin ve uyarıcının tehdit ediciliğinin dikkatsizlik körlüğü üzerindeki etkisi
The effect of manipulations in perceived distance of unexpected stimuli and threateningness of the stimulus on inattentional blindness
- Tez No: 1023947
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEL BARAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dikkatsizlik körlüğü dikkat bir göreve odaklanmışken kolaylıkla görülebilir uyarıcıların fark edilememesidir. Bu araştırmanın amacı beklenmedik uyarıcının tehdit durumu (tehdit içeren ve tehdit içermeyen) ve algılanan mesafesinin (yaklaşan, sabit ve uzaklaşan) dikkatsizlik körlüğü üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın diğer amacı ise bu uyarıcıların temas zamanı doğruluk düzeylerinin nasıl değiştiğinin dikkatsizlik körlüğü görülme durumu ile birlikte incelenmesidir. Dikkatsizlik körlüğü görevinde katılımcılardan hareketli siyah daireleri saymaları istenmiştir. Beklenmedik uyarıcı olarak tehdit içeren örümcek imgesi ile nötr uyarıcı kullanılmıştır. Algılanan mesafenin sabit olduğu koşulda uyarıcının boyutları sabit tutulurken, yaklaşan koşulunda uyarıcı boyutları büyümüş ve merkeze doğru hareket etmiş, uzaklaşan uyarıcı koşulunda ise boyutlar küçülmüş ve merkezden uzaklaşmıştır. Ardından temas zamanı görevinde uyarıcının hedef noktaya temas anının tahmin edilmesi istenmiştir. Hız, tehdit durumu, hareket yönü ve temas zamanı süresi denemeler arasında farklılaşmıştır. Çalışmada en fazla dikkatsizlik körlüğü sabit mesafeli ve tehdit içermeyen uyarıcılarda görülürken en az dikkatsizlik körlüğü uzaklaşan ve tehdit içeren uyarıcılarda görülmüştür. Bununla birlikte yalnızca tehdit durumuna göre ayırt etme düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur. Sonuçlar tehdit durumu açısından alanyazınla uyumlu olsa da hareket türü açısından beklenenden farklıdır. Bu durum uyarıcıların başlangıç koşulları ile ilişkilendirilmiştir. Temas zamanı açısından uzaklaşan uyarıcılarda, hızlı uyarıcılarda ve temas zamanı süresi kısa olan uyarıcılarda temas zamanı doğruluk düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuş olup bulgular alanyazınla uyumludur. Dikkatsizlik körlüğü görülen ve görülmeyen grup arasında ise temas zamanı doğruluk düzeyi açısında fark bulunmamıştır. Sonuç olarak uyarıcıların hareket türü ve tehdit durumunun dikkat ve algı süreçleri üzerindeki etkisinin temas zamanı tahmini gibi dikkatin doğrudan uyarıcıya odaklandığı görevlerle dikkatsizlik körlüğü gibi dikkatin farklı bir görev üzerine odaklandığı görevlerde farklılaşabileceği görülmüştür.
Özet (Çeviri)
Inattentional blindness (IB) is the inability to perceive highly visible stimuli when attention is focused on another task. This study investigates how the threat level (threatening vs. non-threatening) and perceived distance/movement type (approaching, stationary, and receding) of an unexpected stimulus affect IB. Additionally, it examines how Time-to-Contact (TTC) accuracy changes in conjunction with IB. In the IB task, participants counted moving black circles while a spider (threatening) or a neutral stimulus unexpectedly appeared. In the approaching condition, the stimulus expanded and moved toward the center; in the receding condition, it shrank and moved away; and in the stationary condition, its dimensions remained constant. In the subsequent TTC task, participants predicted when the stimulus would contact a target point across trials varying in speed, threat level, direction, and duration. The results showed that the highest IB rate occurred with stationary, non-threatening stimuli, whereas the lowest occurred with receding, threatening stimuli. However, a significant difference in discrimination level was found only regarding the threat condition. While the threat-related findings align with the literature, the movement-type results unexpectedly differed, which was attributed to the stimuli's initial conditions. Regarding TTC, higher accuracy was found with receding stimuli, fast stimuli, and short contact durations, consistent with previous research. Interestingly, no significant difference in TTC accuracy was observed between the IB and non-IB groups. In conclusion, the effects of a stimulus's movement type and threat level on attentional and perceptual processes may diverge depending on the task demands. Specifically, these effects differ between tasks requiring direct focus on the stimulus, such as TTC estimation, and tasks where attention is primarily directed elsewhere, as seen in IB paradigms.
Benzer Tezler
- Consciousness and implicit memory trace for the unexpected stimulus in inattentional blindness
Dikkatsizlik körlüğünde beklenmeyen uyaran için bilinç ve örtük bellek izi
MERVE ÇAKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
PsikolojiYeditepe ÜniversitesiBilişsel Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. SİMAY İKİER
- Dermacentor reticulatus (fabricius, 1794) ve hyalomma marginatum (KOCH, 1844)' un in-vitro koşullarda beslenmesi
In-vitro feeding of dermacentor reticulatus (fabricius, 1794) and hyalomma marginatum (KOCH, 1844).
NESLİHAN ÖLMEZ
Doktora
Türkçe
2019
Veteriner HekimliğiKafkas ÜniversitesiParazitoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARIŞ SARI
- İslam Hukukunda ve Modern Hukukta“beklenmeyen hal”teorisi
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM TÜFEKÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. YUSUF KILIÇ
- Beklenmeyen döviz kuru değişimlerinin işletmeler üzerindeki etkisi ve Türkiye örneği
The effect of unexpected exchange rate fluctuations on corporations and evidence from Turkey
ALİ HAKAN MUTLUAY
- Beklenmeyen olumsuz çevresel olaylar karşısında örgütsel dirençlilik ve Samsun ili uygulaması
Organizational resilience against unexpected negative environmental events and an application in Samsun city
MELİKE ŞENTÜRK