Çocuk ve ergenlerde travmatik kayıp deneyimleri ve yas arasındaki ilişkide ebeveyn tutumları ve zihinselleştirmenin rolü
The role of parental attitudes and mentalisation in the relationship between traumatic loss experiences and grief in child and adolescents
- Tez No: 1023952
- Danışmanlar: PROF. DR. SAİT ULUÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevcut araştırmanın amacı travmatik kayıp yaşayan ergenlerde travma sonrası stres tepkileri ile yas arasındaki ilişkide ebeveyn yas kolaylaştırma tutumları ve zihinselleştirme kapasitesinin rolünü incelemektir. Bu doğrultuda iki aşamalı bir çalışma planlanmıştır. İlk aşamada ebeveyn tutumlarını yas sürecini kolaylaştırma açısından değerlendiren Yası Kolaylaştırma Envanteri'nin (GFI) Türkçe uyarlaması gerçekleştirilmiştir. 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında Malatya Samanköy Konteyner Kenti'nde yürütülen çalışmaya en az bir ölüm kaybı yaşamış 233 ergen katılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda beş maddenin çıkarılmasının ardından dört faktörlü yapının Türk örnekleminde genel olarak desteklendiği görülmüştür. Devam Eden Bağlantı, Bakım Verenin Yas İfadesi ve Varoluşsal Destek alt boyutları kabul edilebilir güvenirlik değerleri sergilerken Yası Engelleme/Kaçınma alt boyutunun psikometrik açıdan yetersiz kaldığı belirlenmiştir. İkinci aşamada travmatik kayıp, zihinselleştirme, ebeveyn yas kolaylaştırma tutumları ve yas arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modeliyle incelenmiştir. Bulgular zihinselleştirmenin travma sonrası stres tepkilerini pozitif yönde yordadığını ortaya koymuştur. Bu beklenmedik bulgu, kronik stres ve kolektif travma ortamında işlevsel zihinselleştirmenin bozularak hipermentalleştirmeye kayabileceğini öne süren biyodavranışsal geçiş modeli çerçevesinde ele alınmış; aynı coğrafyada yetişkinlerle yürütülen çalışmanın bulgusuyla tutarlılık gösterdiği değerlendirilmiştir. Travma sonrası stres tepkilerinin yas üzerinde güçlü bir doğrudan etkisi saptanmıştır. Ebeveyn yas kolaylaştırma tutumları ise travma belirtileri ile yas arasındaki ilişkide kısmi aracılık işlevi göstermiş; ancak beklentilerin aksine yas düzeyini azaltmak yerine artırmıştır. Bu örüntü, örneklemin büyük çoğunluğunun ortak kayıp deneyimi taşıması, ani ve beklenmedik kayıpların yaygınlığı ile kolektivist kültürel bağlam çerçevesinde tartışılmıştır. Tüm bulgular alan yazındaki çalışmalar dikkate alınarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of the present study is to examine the role of parental grief facilitation attitudes and mentalization capacity in the relationship between posttraumatic stress responses and grief among adolescents who have experienced traumatic loss. To this end, the study was conducted in two phases. In the first phase, the Turkish adaptation of the Grief Facilitation Inventory (GFI), which assesses parental attitudes toward facilitating grief, was carried out. The study was conducted in the Malatya Samanköy Container City following the 2023 Kahramanmaraş earthquakes, with 233 adolescents who had experienced at least one bereavement. Confirmatory factor analysis results indicated that, following the removal of five items, the four-factor structure was generally supported in the Turkish sample. The Continuing Bonds, Caregiver Grief Expression, and Existential Support subscales demonstrated acceptable reliability values, whereas the Grief Inhibition/Avoidance subscale was found to be psychometrically inadequate. In the second phase, the relationships among traumatic loss, mentalization, parental grief facilitation attitudes, and grief were examined through structural equation modeling. The findings revealed that mentalization positively predicted posttraumatic stress responses. This unexpected finding was interpreted within the framework of the biobehavioral switch model, which proposes that functional mentalization may break down and shift toward hypermentalizing under conditions of chronic stress and collective trauma, and was found to be consistent with findings from a study conducted with adults in the same geographic context. A strong direct effect of posttraumatic stress responses on grief was identified. Parental grief facilitation attitudes partially mediated the relationship between trauma symptoms and grief; however, contrary to expectations, they increased rather than decreased grief levels. This pattern was discussed in light of the fact that the majority of the sample shared a common loss experience, the prevalence of sudden and unexpected losses, and the collectivist cultural context. All findings were evaluated in consideration of the existing literature.
Benzer Tezler
- Cinsel istismara uğrayan ergenlerin zihin kuramı becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of theory of mind skills of adolescents sexually abused
AYŞE ACER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriMersin ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLEN GÜLER
- Çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları ergen hasta popülasyonunda online cinsel istismar sıklığı, ilişkili risk faktörleri ve sonrasında oluşabilecek travma sonrası stres bozukluğu
Online sexual abuse frequency, associated risk factors and post traumatic stress disorder occurence among adolescent population of child and adolescent mental health
YUNUS EMRE DÖNMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Psikiyatriİnönü ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUSRET SOYLU
- Madde kullanım bozukluğu olan ergenler ve madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin sağlıklı kardeşlerinin çocukluk çağı travması, psikolojik dayanıklılık ve beyin görüntüleme açısından değerlendirilmesi
Childhood injury, psychological resistance and brainimaging evaluation of adolescents with substance use disorderand healthy siblings of adolescents with substance use disorder
HAKAN KAYIŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
- İhmal ve istismar yaşantısı olan ergenlerde EMDR Terapisi etkililiğinin incelenmesi
An investigation of the effectiveness of EMDR on adolescents who have experienced neglect and abuse
SALİHA BÜŞRA AKGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE SEVİNÇ TOK
- Acil servise kafa travması ile başvuran ilkokul çağındaki çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite/dürtüsellik bozukluğu (DEHB) ilişkisi
Association of head trauma and attention-deficit/hyperactivity disorder in primary school chi̇ldren admitted to the emergency department
REŞAD BEYOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İlk ve Acil YardımPamukkale ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT ERDUR