60- 72 aylık çocukların yaratıcılık ve zekâ gelişiminde oyuncak tasarımının önemi: Çocuk oyun ve etkinlik merkezi üzerinden bir inceleme
The importance of toy design in the creativity and intelligence development of children aged 60–72 months: An examination through child play and activity center
- Tez No: 1023978
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖNDER KÜÇÜKERMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Literatürde, okul öncesi dönem oyuncakları pedagojik ve çocuk gelişimi alanlarında sıklıkla incelenmiştir. Endüstriyel tasarımcı bakış açısıyla oyuncakların“zekâ geliştirici”veya“yaratıcılık tetikleyici”olduğuna ilişkin kavramsal boyutları ile birlikte form ve malzeme üzerinden analizi ise sınırlıdır. Bu araştırma, erken çocukluk döneminin en yetkin evresi olan 60-72 aylık çocukların oyuncaklarla kurdukları etkileşimi endüstriyel tasarımcı perspektifiyle, zekâ ve yaratıcılık kavramları ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada, İstanbul Sarıyer Belediyesine bağlı Çocuk Oyun ve Etkinlik Merkezleri'nde serbest oyun saatine katılan 93 çocuğun malzeme tercihleri, oyun şekilleri (bireysel veya grup) ve odaklanma süreleri doğal gözlem yoluyla analiz edilmiştir. Ayrıca, nitel verileri derinleştirmek amacıyla alanında uzman 7 öğretmen ve 4 pedagog ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, çocukların %91,4'lük büyük bir çoğunluğunun ilk tercih olarak plastik türevi malzemelerden üretilmiş oyuncaklara yöneldiği saptanmıştır. Ahşap veya bambu gibi doğal materyallerin ise yeterli form çeşitliliği sunamaması ve sınırlı mekanik birleşim olanakları barındırması nedeniyle çocuklar tarafından daha az tercih edildiği ortaya konmuştur. Çocukların %65,59'u akran etkileşimini teşvik eden grup oyunlarını seçmiş olup; özellikle modüler yapı-inşa blokları ile sembolik oyun (evcilik, taklit) materyallerinde çocukların odaklanma sürelerinin belirgin şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çocukların nesneleri önceden tanımlanmış amaçlarının dışında kullanarak (örneğin yapı bloklarından pasta yapmak) kendi özgün senaryolarını kurgulamaları, esnek düşünme, strateji geliştirme ve problem çözme becerilerinin gelişimiyle doğrudan ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak, endüstriyel tasarım disiplininde oyuncağın salt estetik bir form olmaktan çıkarılıp, çocuğun bilişsel kapasitesini destekleyen işlevsel bir eğitim materyaline dönüştürülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Gelecekteki tasarım stratejilerinde geleneksel plastik kullanımının minimize edilmesi; bunun yerine duyusal geri bildirim sağlayan doğal malzemelerin (ahşap, bambu, biyoplastik) modüler bağlantı detaylarıyla zenginleştirildiği hibrit, esnek ve sürdürülebilir oyuncak ekosistemlerinin kurgulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In the literature, preschool toys have frequently been studied in the fields of pedagogy and child development. However, analysis of toys from an industrial designer's perspective, examining their conceptual dimensions as“intelligence-enhancing”or“creativity-stimulating”alongside their form and materials, remains limited. This study aims to examine the interaction that children aged 60-72 months, the most critical stage of early childhood, establish with toys from an industrial designer's perspective, focusing on the concepts of intelligence and creativity. Adopting a qualitative research method, this study analyzed the material preferences, play styles (individual or group), and attention spans of 93 children participating in free play sessions at the Children's Play and Activity Centers affiliated with the Sarıyer Municipality in Istanbul through naturalistic observation. Additionally, semi-structured interviews were conducted with 7 teachers and 4 educators specializing in the field to deepen the qualitative data. According to the findings, it was determined that a large majority (91.4%) of the children preferred toys made from plastic-based materials as their first choice. It was also found that natural materials such as wood or bamboo were less preferred by children because they did not offer sufficient variety in form and had limited mechanical assembly possibilities. 65.59% of the children chose group games that encourage peer interaction; in particular, it was observed that children's attention spans were significantly longer when using modular building blocks and materials for symbolic play (houseplay, imitation). Children's ability to create their own original scenarios by using objects for purposes other than their predefined ones, for example, making a cake out of building blocks, has been directly linked to the development of flexible thinking, strategy development, and problem-solving skills. Consequently, it is emphasized that within the discipline of industrial design, toys must be transformed from merely aesthetic forms into functional educational materials that support children's cognitive capacities. For future design strategies, it is recommended to minimize the use of traditional plastics and instead create hybrid, flexible, and sustainable toy ecosystems enriched with modular connection details using natural materials (wood, bamboo, bioplastics) that provide sensory feedback.
Benzer Tezler
- 60-72 aylık çocukların medya araçları kullanımı ile yaratıcılık düzeyleri ve sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between media tools use, creativity levels and social skills of 60-72 months children
BÜŞRA GÜZEL DURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN ŞAHİN ZETEROĞLU
- 60-72 aylık çocukların yaratıcılıklarının ve problem çözme berilerilerinin incelenmesi
Investigation of creativity and problem solving skills of 60-72 MONTHS-old children
MUHTEREMA CULJKOVIC
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL KÖKSAL AKYOL
- TRT EBA TV ANAOKULU Programı'nın, çocuk programı kalite kriterleri açısından incelenmesi ve 60-72 aylık çocukların yaratıcı düşünme becerisi üzerine etkisi
An investigation about TRT EBA TV ANAOKULU Programme, based on child programme's quality criteria and the programme's effects on creative thinking abilities of 60 - 72 months
SEHER İPEK GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASUDE BALABAN DAĞAL
- 60-72 aylık çocukların yaratıcılık düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between creativity levels and problem solving skills of 60-72 months children
MELTEM KARASULU KAVUNCUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILDIZ GÜVEN
- Okul öncesi öğretmenlerinin yaratıcılık düzeyleri ile 60-72 aylık çocukların fen öğrenimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between creativity levels of preschool teachers and 60-72 months children's science learning
DİLEK AŞIKOĞLU AYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ ÖLÇER