Sağlık inanç modeli temelli eğitimin yaşlılarda demansa yönelik bilgi ve davranış değiştirme motivasyonu üzerine etkisi
The effect of health belief model-based education on knowledge and behavioral change motivation towards dementia in the elderly
- Tez No: 1024048
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA ATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Sağlık İnanç Modeli (SİM) temelli eğitimin toplumda yaşayan yaşlı bireylerde demansa yönelik bilgi düzeyi ve davranış değişikliği motivasyonu üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, randomize kontrollü deneysel desende Şubat 2026-Mayıs 2026 tarihleri arasında Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Aktif Yaşam Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini basit rastgele sayılar yöntemiyle müdahale (n=33) ve kontrol (n=33) gruplarına atanan toplam 66 yaşlı birey oluşturmuştur. Araştırma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Demans Bilgi Değerlendirme Ölçeği (DBÖ) ve Demans Riskini Azaltmak İçin Davranış Değiştirme Motivasyonu Ölçeği (DDMÖ) kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubunda ön test, SİM temelli eğitim ve son test uygulaması, kontrol grubunda ise ön test ve son test uygulaması yapılmıştır. Verilerin analizinde iki yönlü karma desenli varyans analizi (Two-Way Mixed ANOVA) kullanılmıştır. SİM temelli eğitim sonucunda müdahale grubunun DBÖ ve DDMÖ puan ortalamalarının eğitim sonrasında anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Kontrol grubunda ise ölçümler arasında anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Sonuç olarak, SİM temelli eğitimin yaşlı bireylerde demansa yönelik bilgi düzeyini artırmada ve koruyucu davranış değişikliği motivasyonunu güçlendirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle SİM temelli eğitimlerin toplum temelli demans önleme programlarında kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis study was conducted to examine the effect of Health Belief Model (HBM)-based training on the level of knowledge about dementia and motivation for behavioral change in elderly individuals living in the community. The research was conducted in a randomized controlled experimental design at the Gaziantep Metropolitan Municipality Active Life Center between February 2026 and May 2026. The sample consisted of a total of 66 elderly individuals assigned to experimental (n=33) and control (n=33) groups using a simple random number method. Research data were collected using a Demographic Information Form, the Dementia Knowledge Assessment Scale (DKAS), and the Motivation to Change Lifestyle for Dementia Risk Reduction Scale (T-MOCHAD-10) The intervention group underwent a pre-test, HBM-based training, and post-test, while the control group underwent a pre-test and post-test. Two-way mixed-methods analysis of variance (TWO) was used to analyze the data. It was determined that the mean scores on the DKAS and MCLHB-DRR in the intervention group increased significantly after the HBM-based training. In conclusion, HBM-based training was found to be effective in increasing the level of knowledge about dementia in elderly individuals and strengthening their motivation for preventive behavioral change. Therefore, the use of HBM-based training in community-based dementia prevention programs is recommended.
Benzer Tezler
- Yeterli miktarda su içmeyen yaşlılara verilen sağlık inanç modeli temelli eğitimin günlük su tüketim miktarı ve susuzluk belirtileri üzerine etkisi
The effect of health belief model-based education given to elderly individuals with insufficient water intake on daily water consumption and dehydration symptoms
ARZU ÇİMEN
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REVA BALCI AKPINAR
- Sağlık iletişimi perspektifinden Türkiye'deki 65 yaş ve üstü bireyleri anlamak: Sağlık ve yaşlanmaya ilişkin algı, tutum ve davranışlar üzerine bir araştırma
Understanding people aged 65 and over in Türkiye from a health communication perspective: A Study on perceptions, attitudes, and behaviors regarding health and aging
YAŞAR ŞEKERCİ
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE ASLI SANCAR DEMREN
- Diyabet hastalarına sağlık inanç modeli temelli verilen eğitimin hastalığa uyum ve sağlık kaderciliğine etkisi
The effect of health belief model-based education on disease adaptation and health fatalism in diabetes patients
SÜMEYYE COŞKUN TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
- Tip 2 diyabetli bireylere sağlık inanç modeli temelli web tabanlı eğitimin diyabetik ayak bakımı bilgi düzeylerine, davranışlarına ve öz etkililiklerine etkisi
The effect of health belief model-based web-based education on diabetic foot care knowledge levels, behaviors and self-efficacy for individuals with TYPE 2 diabetes
YAKUP SARPDAĞI
Doktora
Türkçe
2023
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
- Hafif şişman ve şişman genç yetişkinlerde sağlık inanç modeli temelli verilen eğitimin yeme farkındalığı, diyet öz yeterliliği ve diyet kalitesi üzerine etkisi
The effect of health belief model–based education on mindful eating, dietary self-efficacy, and diet quality in overweight and obese young adults
ELİF ÖNLÜ
Doktora
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KIZILTAN