Kahramanmaraş depremleri sonrası travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme ilişkisinde öfke ve suçluluğun aracı rollerinin incelenmesi
Examining the mediating roles of anger and guilt in the relationship between post traumatic stress symptoms and post traumatic growth after the Kahramanmaras earthquakes
- Tez No: 1024163
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP TÜZÜN GÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Suçluluk, Travma, Travma sonrası büyüme, Öfke, Criminality, Trauma, Post-traumatic growth, Anger
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğa kaynaklı afetler; beklenmedik, ani gelişen, şiddetli ve yıkıcı özellikleri nedeniyle maruz kalan kişilerde şok ve stres tepkilerine yol açabilen travmatik olaylardır. Bireyler, doğa kaynaklı afetler gibi travmatik olaylardan sonra korku dehşet, üzüntü, suçluluk ve öfke gibi olumsuz duygular deneyimleyebilmektedir. Travmatik olaylardan bir süre sonra gözlenen tepkiler sadece olumsuz değil; travma sonrası büyüme olarak adlandırılan psikolojik iyi oluşu destekleyen olumlu değişimler de gerçekleşebilmektedir. Bu doğrultuda mevcut araştırmada Kahramanmaraş depremleri sonrasında travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme ilişkisinde öfke ve suçluluğun aracı rolleri incelenmiştir. Çalışma Hatay, Adıyaman ve Kahramanmaraş illerinde yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Çalışma örneklemi depremde Hatay, Adıyaman ve Kahramanmaraş illerinde depremden sonra kurulan konteyner kentlerde yaşamaya devam 18-65 yaş arası toplam 277 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Sosyodemografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği, Travmaya Bağlı Suçluluk Ölçeği, Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Ölçeği ve Travma Sonrası Büyüme Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 32. sürüm ve Hayes PROCESS Macro v5.0 eklentisi ile aracı değişken analizi (model 4) gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları, travma sonrası stres belirtileri ile hem öfke hem de suçluluk arasında pozitif yönde anlamlı, travma sonrası büyüme arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki gözlenmiştir. Travma sonrası büyüme ile hem öfke hem de suçluluk arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Aracı değişken analizleri sonucunda, travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme arasında öfkenin anlamlı bir aracılık etkisinin bulunmadığı, suçluluğun ise anlamlı kısmi aracılık etkisine sahip olduğu görülmüştür. Öfkenin, suçluluk ve travma sonrası büyüme ilişkisindeki rolünü araştırmak adına ek bir düzenlenmiş aracılık analizi gerçekleştirilmiş (Model 14) ve öfkenin suçluluk ve büyüme etkisini anlamlı şekilde düzenlediği görülmüştür. Çalışmanın bulguları alan yazını ışığında tartışılmış ve çalışmanın klinik doğurguları, çalışmanın sınırlılıklarına değinilmiş ve ileri çalışmalara öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Natural disasters are traumatic events that can elicit shock and stress responses in those exposed due to their unexpected, sudden, severe, and destructive nature. Following traumatic experiences such as natural disasters, individuals may experience a range of negative emotions, including fear, terror, sadness, guilt, and anger. However, the psychological consequences of trauma are not limited to adverse outcomes; positive psychological changes that promote well-being, referred to as posttraumatic growth, may also emerge over time. Accordingly, the present study examined the mediating roles of anger and guilt in the relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth following the Kahramanmaraş earthquakes. Data were collected through face-to-face interviews conducted in the provinces of Hatay, Adıyaman, and Kahramanmaraş. The study sample consisted of 277 individuals aged between 18 and 65 years who continued to reside in container settlements established after the earthquakes in these provinces. The Sociodemographic Information Form, the Posttraumatic Stress Diagnostic Scale, the Trauma-Related Guilt Inventory, the State–Trait Anger Expression Inventory, and the Posttraumatic Growth Inventory were administered as data collection instruments. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics Version 32 and Hayes PROCESS Macro Version 5.0. Mediation analyses were conducted using Model 4. The findings indicated that posttraumatic stress symptoms were positively and significantly associated with both anger and guilt, whereas they were negatively and significantly associated with posttraumatic growth. In addition, both anger and guilt demonstrated significant negative associations with posttraumatic growth. The mediation analyses revealed that anger did not have a significant mediating effect on the relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth, whereas guilt exhibited a significant partial mediating effect. Furthermore, an additional moderated mediation analysis (Model 14) was conducted to examine the role of anger in the relationship between guilt and posttraumatic growth. The results demonstrated that anger significantly moderated the association between guilt and posttraumatic growth. The findings are discussed in light of the existing literature, and the clinical implications, limitations of the study, and recommendations for future research are presented.
Benzer Tezler
- 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan üniversite öğrencilerinde Travma Sonrası Stres belirtileri ve Travma Sonrası Büyüme: Pozitif-negatif duygulanım ve ruminasyonların rolü
Posttraumatic Stress Symptoms and Posttraumatic Growth in university students who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes: The role of positive-negative affect and ruminations
HAKAN YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİNNAZ KIRAN
- Kahramanmaraş Depremleri'ni yaşamış yetişkinlerin bağlanma biçimi ile travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, depresif belirti düzeyi ve umutsuzluk düzeyi arasındaki ilişkide zaman perspektifinin ve dissosiyasyon düzeyinin aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of time perspective and dissociation level in the relationship between attachment style and post-traumatic stress disorder symptoms, depressive symptoms, and hopelessness level in adults who have experienced the Kahramanmaraş Earthquakes
ÜMMÜ GÜLSÜM ALACA
- 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan kişilerin travma sonrası stres belirtileri, travma sonrası büyüme düzeyleri ve algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Examination of post-traumatic stress symptoms, post-traumatic growth levels and perceived social support levels in individuals who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes
OĞUZHAN KAZANCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
- 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremi yaşayanlarda travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümede şemaların rolü
The role of schemas in post-traumatic stress symptoms and post-traumatic growth in inviduals exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş-centered earthquake
SERHAT PAKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU FINDIKLI
- Kahramanmaraş depremleri'ne doğrudan dolaylı ve medya aracılığıyla maruz kalmış yetişkinlerin duygu düzenleme güçlüğü ile travma sonrası stres ve psikolojik belirti düzeyleri arasındaki ilişkide medya maruziyeti, zaman perspektifi ve dissosiyatif belirti düzeyinin aracı rollerinin incelenmesi
An examination of the mediating roles of media exposure, time perspective, and dissociative symptom levels in the relationship between emotion regulation difficulties and post-traumatic stress and psychological symptom levels among adults directly, indirectly, and media-exposed to the Kahramanmaraş earthquakes
DAMLA TUFAN