Egzersiz yapan bireylerde mevcut beslenme durumu, besin takviyesi kullanımı ve ortorektik davranış ilişkisi
The relationship between current nutritional status, dietary supplement use, and orthorexic behaviors in individuals who exercise
- Tez No: 1024191
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİTNAT ŞULE ŞAKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Spor, Nutrition and Dietetics, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beslenme, sporcularda performansın optimize edilmesi, sağlık durumunun korunması ve antrenman adaptasyonlarının sürdürülebilirliği açısından temel belirleyicilerden biridir. Bu çalışmanın amacı, sporcuların beslenme durumları ile ergojenik destek kullanımı, yeme bozuklukları ve ortorektik davranışlar arasındaki ilişkiyi bütüncül bir bakış açısıyla incelemektir. İstanbul Avrupa Yakası'ndaki spor salonlarına devam eden, yaş ortalaması 30,12 ± 7,71 yıl olan, 167'si (%66,80) erkek ve 83'ü (%33,20) kadın olmak üzere toplam 250 gönüllü üzerinde mevcut beslenme durumlarını tespit etmek ve besin takviyesi kullanımı ile ortorektik davranışlarını, yüzyüze görüşme yöntemi ile tespit edilmiştir. Erkeklerin çoğu (% 47,30) normal ve (%41,90) fazla kilolu olup, beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması 25,18±3,52 kg/m2 iken kadınların çoğu (%68,70) normal ağırlıkta olup, ortalama BKİ 22,46±2,99 kg/m2 ve grubun BKİ ortalaması 24,29±3,58 kg/m2dir. Antrenman günü tüketilen CHO ve protein oranı, su, A ,E,K, B1, B12 vitamini ve posa hariç enerji (p<0,001), protein (p<0,001), yağ miktarı ve oranı (sırasıyla p<0,001, p=0,006), B2 (p<0,001), niasin (p<0,001), B6 (p<0,001), demir (p<0,001), uzun zincirli yağ asitleri (p<0,001) ve omega-6 (p<0,001) alımları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Günlük enerji alımları ortalaması 1622±393 kcal olup TÜBER 2022`e göre önerilerin %72,60'ını karşılamaktdır. Günlük enerjinin besin ögelerinden gelen oranlarına bakıldığında %31,70±9,30 karbonhidratlardan (CHO), %26,30±7,20 proteinlerden ve %40,80±12,60 yağlardan gelmekte olup, günlük enerji dağılımının yağ ve protein oranının önerilende fazla, CHO oranının ise düşük olduğu bulunmuştur. Besin takviyesi kullanımı oranı %95,60 olup, en çok vitamin (%61,10) ve protein (%58,20) takviyesi %68,50 antrenör önerisi ile kullanılmaktadır. Katılımcıların Ortoreksiya Nervoza Testi (TON-17) puan ortalaması 52,08±5,12 olup, ortoreksiya riski %2.40'tır. Besin takviye kullanımı ile TON-17 ölçeği toplam ve alt boyutları arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Günlük yağ alımı ile TON alt boyutu“Besin Kalitesi Kontrolü (F1)”(ρ=0,155), F2 (ρ=0,141) ve TON toplam puanı (GF) (ρ=0,147) arasında zayıf düzeyde pozitif anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Beslenme programı uygulayan bireylerin“besin kalitesi kontrolü”puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0,025). Çalışma grubunun MET ortalaması 6484,39±2710,20 MET-dk/hafta olup katılımcıların %97,6'sı“çok aktif”kategorisindedir. Fiziksel aktivite düzeyi ile“sağlık ve sağlıklı beslenme takıntısı”(F2) arasında zayıf düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır (r=0,226; p<0,001). Cinsiyet, yaş ve BKİ ile ortorektik davranış düzeyi arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Çalışma grubunda besin takviyesi kullanımı yaygın (%95,60) olmakla birlikte, besin takviye kullanımının ortorektik davranış düzeyini anlamlı biçimde etkilemediği belirlenmiştir. Yağ alımı ile beslenme programı uygulayan grup arasında pozitif bir ortorektik eğilim bulunmuştur. Cinsiyet, yaş ve BKİ ile ortorektik davranış düzeyi arasında anlamlı ilişki gözlenmemiştir. Sonuç olarak egzersiz yapan bireylerde besin takviyesi kullanımı yaygın olmakla birlikte, takviye kullanımının ortorektik davranış düzeyini anlamlı biçimde etkilemediği belirlenmiştir. Yağ alımı ve beslenme programı uygulaması ortorektik eğilimle pozitif ilişkili bulunmuştur. Tüm anlamlı ilişkilerin zayıf düzeyde olması, ortoreksiya nervozanın tek bir beslenme veya egzersiz değişkeniyle açıklanamayacağını ve çok boyutlu bir yaklaşım gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Nutrition is one of the fundamental determinants of performance optimization, health maintenance, and the sustainability of training adaptations in athletes. The aim of this study was to examine the relationship between nutritional status and ergogenic aid use, eating disorders, and orthorexic behaviors among exercising individuals from a holistic perspective. A total of 250 volunteers, 167 males (66.80%) and 83 females (33.20%), with a mean age of 30.12±7.71 years, who regularly attended sports centers on the European side of Istanbul, were included in the study. Current nutritional status, dietary supplement use, and orthorexic behaviors were assessed through face-to-face interviews. The majority of males were normal weight (47.30%) or overweight (41.90%), with a mean body mass index (BMI) of 25.18±3.52 kg/m², while the majority of females were normal weight (68.70%), with a mean BMI of 22.46±2.99 kg/m²; the overall mean BMI of the group was 24.29±3.58 kg/m². On training days, energy (p<0.001), protein (p<0.001), fat amount and percentage (p<0.001 and p=0.006, respectively), riboflavin (p<0.001), niacin (p<0.001), vitamin B6 (p<0.001), iron (p<0.001), long-chain fatty acids (p<0.001), and omega-6 fatty acids (p<0.001) intakes were significantly higher compared to rest days, whereas carbohydrate and protein percentages, water, vitamins A, E, K, B1, B12, and dietary fiber did not differ significantly between days. The mean daily energy intake was 1622±393 kcal, meeting 72.60% of the Turkish Dietary Reference Intakes (TÜBER 2022) recommendations. The macronutrient distribution of daily energy intake was 31.70±9.30% from carbohydrates, 26.30±7.20% from protein, and 40.80±12.60% from fat; fat and protein percentages exceeded recommended levels, while carbohydrate percentage was below recommendations. The dietary supplement use rate was 95.60%, with vitamin supplements (61.10%) and protein supplements (58.20%) being the most commonly used, and 68.50% of participants reported using supplements upon the recommendation of their trainer. The mean Orthorexia Nervosa Test (TON-17) score was 52.08±5.12, and the prevalence of orthorexia nervosa risk was 2.40%. No statistically significant association was found between dietary supplement use and TON-17 total or subscale scores (p>0.05). Weak but significant positive correlations were observed between daily fat intake and the TON-17 subscales“Food Quality Control (F1)”(ρ=0.155),“Health and Healthy Eating Obsession (F2)”(ρ=0.141), and the TON-17 general factor score (GF) (ρ=0.147). Individuals following a dietary program had significantly higher“Food Quality Control”subscale scores (p=0.025). The mean total physical activity level of the study group was 6484.39±2710.20 MET-min/week, with 97.60% of participants classified as“highly active.”A weak positive correlation was found between physical activity level and the“Health and Healthy Eating Obsession”subscale (F2) (r=0.226; p<0.001). No significant association was observed between sex, age, or BMI and orthorexic behavior levels. Although dietary supplement use was prevalent (95.60%) in the study group, supplement use did not significantly affect orthorexic behavior levels. Fat intake and adherence to a dietary program were positively associated with orthorexic tendencies. The fact that all significant associations were weak in magnitude suggests that orthorexia nervosa cannot be explained by a single nutritional or exercise variable and requires a multidimensional approach.
Benzer Tezler
- İrritabl bağırsak sendromu tanısı almış hastalarda GAPS beslenme protokolünün kısa dönem etkileri
The short term effects of GAPS diet protocol in patients with irritable bowel disease
SÜMEYRA CANDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikHaliç ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÖZERSON
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Catering sektöründe çalışan bireylerde depresyon ve yeme bozukluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between depression and eating disorder in individuals working in the catering industry
MELİS USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞEN FİLAZOĞLU ÇOKLUK
- Yetişkin bireylerin diyet inflamatuar indeksleri ve faz açılarının; depresyon ve serum karboksimetil lizin (CML) ile ilişkisi
Dietary inflammatory indices and phase angles of adults; depressi̇on and its relationship with serum carboxymethyl lysine (CML)
EGE RAMADANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Aydın ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ANDAÇ ÖZTÜRK
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH KOÇ
- Düzenli egzersiz yapan bireylerde Akdeniz diyet kalitesi ve hedonistik yeme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of Mediterranean diet quality and hedonistic eating status in individuals who exercise regularly
AYŞENUR BALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE BATUHAN KENGER