6 Şubat 2023 depremi sonrası Hatay'da geçici barınma merkezlerinde yaşayan yetişkinlerde travma düzeyi, gıda güvencesizliği ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between trauma levels, food insecurity, and diet quality among adults living in temporary housing units in Hatay following the February 6, 2023 earthquake
- Tez No: 1024298
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DAMLA GÜMÜŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Deprem, gıda güvencesizliği, duygusal yeme, beslenme, travma sonrası büyüme, Doğal afetler, Gıda güvencesi, Psikolojik travma, Earthquakes, food insecurity, emotional eating, nutrition, posttraumatic growth, Natural disasters, Food security, Psychological trauma
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Toplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Toplu Beslenme Sistemleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
6 Şubat 2023 depremlerini izleyen üç yılı aşkın süreçte, geçici barınma merkezlerinde yaşamını sürdüren bireylerde ruh sağlığı ve beslenmeye ilişkin sorunlar önemini korumaktadır. Bu araştırma, Hatay ili Antakya ve Defne ilçelerindeki geçici barınma merkezlerinde yaşayan yetişkin bireylerde deprem sonrası travma düzeyi, gıda güvencesizliği ve diyet kalitesi arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenlerin duygusal yeme davranışıyla ilişkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel nitelikteki araştırmaya 18–65 yaş aralığında 270 yetişkin birey dâhil edilmiş, veriler Kasım 2025- Ocak 2026 tarihleri arasında toplanmıştır. Veriler sosyodemografik bilgi formu, Deprem Sonrası Travma Düzeyi Belirleme Ölçeği (DSTDBÖ), Travma Sonrası Büyüme Envanteri-Kısa Form (TSBE-KF), Hane Halkı Gıda Güvencesizliği Erişim Ölçeği (HFIAS), Salzburg Duygusal Yeme Ölçeği Türkçe Formu (SEES-TR) ve 24 saatlik besin tüketim kaydı kullanılarak elde edilmiştir. Kullanılan ölçekler öz bildirime dayalı olup klinik tanı amacı taşımamaktadır. Diyet kalitesi, Sağlıklı Yeme İndeksi-2020 (SYİ-2020) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların %60,7'si kadın (n=164), %39,3'ü erkek (n=106) olup katılımcıların yaş ortalaması 39,99±12,71 yıldır. Ortalama DSTDBÖ puanı 60,80±18,34 olup deprem sonrası travmatik stres belirtilerinin sürdüğü, kadınların travma düzeylerinin erkeklerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Ortalama TSBE-KF puanı 24,78±10,35 olup kadınların travma sonrası büyüme düzeyleri erkeklerden daha yüksektir (p<0,05). Katılımcıların %62,2'sinin farklı düzeylerde gıda güvencesizliği yaşadığı saptanmıştır. Ortalama SYİ-2020 puanı 43,75±13,36 olup genel diyet kalitesinin düşük olduğu belirlenmiştir. Travma düzeyi ile gıda güvencesizliği arasında orta düzeyde pozitif ilişki bulunmuş (r=0,473; p<0,01), düşük travma düzeyine sahip bireylerin diyet kalitesi puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Travma düzeyi arttıkça üzüntü, öfke ve kaygı durumlarında besin tüketiminin azaldığı saptanmıştır (p<0,01). Benzer şekilde, gıda güvencesizliği arttıkça üzüntü ve öfke durumlarında besin tüketiminin azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca diyet kalitesi ile duygusal yeme davranışının üzüntü ve öfke alt boyutları arasında zayıf düzeyde pozitif ilişkiler saptanmış, ancak duygusal yeme davranışının diyet kalitesinin bağımsız bir yordayıcısı olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizinde yaşın diyet kalitesinin anlamlı yordayıcısı olduğu (β=0,347; p<0,001), gıda güvencesizliğinin ise deprem sonrası travma düzeyinin en güçlü yordayıcısı olduğu belirlenmiştir (β=0,324; p<0,001). Sonuç olarak, [AY1.1]geçici barınma merkezlerinde yaşayan bireylerde deprem sonrası travma düzeyi, gıda güvencesizliği ve diyet kalitesi arasında anlamlı ilişkiler saptanmış; bu bulgular, afet sonrası ruh sağlığı ve beslenme durumunun bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesinin önemini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
More than three years after the February 6, 2023 earthquakes, mental health and nutrition-related problems remain significant among individuals living in temporary shelter centers. This study was conducted to examine the relationship between post-earthquake trauma, food insecurity, and diet quality, as well as the association of these variables with emotional eating behavior among adults living in temporary shelter centers in the Antakya and Defne districts of Hatay, Türkiye. This cross-sectional study included 270 adults aged 18–65 years, and data were collected between November 2025 and January 2026. Data were collected using a sociodemographic questionnaire, the Post-Earthquake Trauma Level Determination Scale (PETLDS), the Posttraumatic Growth Inventory–Short Form (PTGI-SF), the Household Food Insecurity Access Scale (HFIAS), the Salzburg Emotional Eating Scale–Turkish Version (SEES-TR), and a 24-hour dietary recall. The scales used were self-report measures and were not intended for clinical diagnosis. Diet quality was assessed using the Healthy Eating Index-2020 (HEI-2020). Of the participants, 60.7% were female (n=164) and 39.3% were male (n=106), with a mean age of 39.99±12.71 years. The mean PETLDS score was 60.80±18.34, indicating the persistence of post-earthquake traumatic stress symptoms, and females had significantly higher trauma levels than males (p<0.001). The mean PTGI-SF score was 24.78±10.35, and females had significantly higher posttraumatic growth levels than males (p<0.05). Food insecurity of varying severity was identified in 62.2% of the participants. The mean HEI-2020 score was 43.75±13.36, indicating poor overall diet quality. A moderate positive correlation was found between post-earthquake trauma and food insecurity (r=0.473, p<0.01), while participants with lower trauma levels had significantly higher diet quality scores (p<0.05). As trauma levels increased, food intake in response to sadness, anger, and anxiety decreased (p<0.01). Similarly, increasing food insecurity was associated with reduced food intake in response to sadness and anger (p<0.05). In addition, weak positive correlations were observed between diet quality and the sadness and anger subscales of emotional eating; however, emotional eating behavior was not an independent predictor of diet quality (p>0.05). Hierarchical multiple linear regression analysis revealed that age was a significant predictor of diet quality (β=0.347, p<0.001), whereas food insecurity was the strongest predictor of post-earthquake trauma (β=0.324, p<0.001). In conclusion, significant associations were identified between post-earthquake trauma, food insecurity, and diet quality among individuals living in temporary shelter centers. These findings highlight the importance of adopting a holistic approach to the assessment of mental health and nutritional status in post-disaster settings.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- Doğuştan kalça çıkıklı hastalarda kalça patolojilerinin bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NECDET ŞÜKRÜ ALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Ortopedi ve TravmatolojiGazi ÜniversitesiOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ORHAN ASLANOĞLU
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN AKYILDIZ
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN