Geri Dön

Endometriozis ve Polikistik Over Sendromlu (PKOS) kadınlarda Viseral Adipozite Indeks (VAI), metabolik belirteçler ve serum endocan düzeylerinin araştırılması

Investigation of Visceral Adiposity Index (VAI), metabolic markers and serum endocan levels in women with endometriosis and polycystic ovary syndrome (PCOS)

PDF İndir

  1. Tez No: 1024370
  2. Yazar: GÜLİN SENA KOÇA AYSEVER
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MERYEM HOCAOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Kadın Hastalıkları ve Doğum, Obstetrics and Gynecology
  6. Anahtar Kelimeler: Endometriozis, Polikistik Over Sendromu, Endocan, Viseral Adipozite İndeksi, İnflamasyon, Endometriosis, Polycystic Ovary Syndrome, Endocan, Visceral Adiposity Index, Inflammation
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Polikistik Over Sendromu (PKOS) ve endometriozis, üreme çağındaki kadınlarda sık görülen, kronik inflamasyon ve metabolik bozukluklarla ilişkili jinekolojik hastalıklardır. Her iki hastalığın da endotelyal fonksiyonlar, lipid metabolizması ve kardiyometabolik risk üzerinde olumsuz etkileri olduğu bilinmesine karşın, birlikte görüldükleri olgularda metabolik değişiklikler ile inflamatuvar belirteçlerin kapsamlı biçimde değerlendirildiği çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmada, PKOS ve endometriozisin tek başına ve birlikte görüldüğü olgularda metabolik bozukluklar ile endotelyal inflamasyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi; serum endocan düzeyleri ile viseral adipozite indeksinin (VAİ) hastalıkların değerlendirilmesindeki olası klinik değerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu prospektif kesitsel çalışma, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Endometriozis ve Pelvik Ağrı Polikliniğinde Mayıs 2026–Temmuz 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 18–45 yaş arasında, PKOS, endometriozis, PKOS ve endometriozis birlikteliği ile sağlıklı kontrol grubundan oluşan toplam 116 kadın dahil edilmiş ve katılımcılar dört gruba ayrılmıştır. Tüm olgularda demografik ve klinik özellikler kaydedilmiş; antropometrik ölçümler, fizik muayene ve transvajinal ultrasonografi aynı hekim tarafından gerçekleştirilmiş, Ferriman–Gallwey skoru değerlendirilmiştir. Açlık kan örneklerinde glukoz metabolizması, lipid profili, insülin direnci ve hormon profiline ilişkin biyokimyasal parametreler analiz edilmiştir. VAİ; bel çevresi, vücut kitle indeksi, trigliserid ve HDL-kolesterol değerleri kullanılarak hesaplanmıştır. Serum endocan 17 düzeyleri ise uygun koşullarda saklanan serum örneklerinden ticari ELISA kiti kullanılarak spektrofotometrik yöntemle belirlenmiştir. Gruplar arasında yaş, vücut kitle indeksi, bel ve kalça çevresi ile VAİ açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Oligomenore (%84,4) ve amenore (%31,2) en sık PKOS grubunda görülürken; nonsiklik pelvik ağrı, disparoni, diskezi, dismenore (%100), kronik pelvik ağrı sıklığı ve VAS skorları endometriozis ile PKOS ve endometriozis birlikteliği gruplarında anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Antral folikül sayısı ile LH, AMH, DHEA-SO₄ ve total testosteron düzeyleri PKOS ve PKOS-endometriozis birlikteliği gruplarında anlamlı derecede yüksek, östradiol düzeyi ise endometriozis grubunda daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Serum endocan düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı farklılık belirlenmemiştir (p=0,736). Benzer şekilde ikili grup karşılaştırmalarında da kontrol grubu ile endometriozis (p=0,989) ve PKOS (p=0,592) grupları arasında anlamlı fark izlenmemiştir. Bununla birlikte, çok değişkenli analizlerde serum endocan düzeylerinin özellikle PKOS ve endometriozis birlikteliği grubunda bağımsız belirleyiciler arasında yer alması dikkat çekici bulunmuştur. Bu bulgu, endocanın tek başına tanısal bir belirteç olmaktan ziyade diğer biyobelirteçlerle birlikte değerlendirildiğinde klinik açıdan daha anlamlı olabileceğini düşündürmektedir. Korelasyon analizlerinde serum endocan düzeyi, PKOS ve endometriozis birlikteliği grubunda DHEA-SO₄ (r=-0,527) ve Serbest Androjen İndeksi (r=-0,809) ile güçlü negatif korelasyon gösterirken, endometriozis grubunda dismenore şiddeti (r=0,399), PT (r=0,483)/INR (r=0,397) ve serbest testosteron düzeyleri (r=0,629) ile pozitif korelasyon göstermiştir (p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde, PKOS ve endometriozis birlikteliğini öngören bağımsız belirleyicilerin azalmış sedimantasyon (OR=1,69) ve serum endocan düzeyi (OR=1,01) ile birlikte artmış CA125 (OR=1,19), menstrual siklus uzunluğu (OR=2,25) ve kanama süresi (OR=1,77) olduğu belirlenmiştir (R²=0,627). ROC analizinde menstrual siklus uzunluğunun hem PKOS ve endometriozis birlikteliğini (AUC=0,828) hem de PKOS grubunu (AUC=0,882) ayırt etmede yüksek tanısal performansa sahip olduğu gösterilmiştir. Sonuç olarak, PKOS ve endometriozis birlikteliğinin her iki hastalığın klinik, hormonal ve ultrasonografik özelliklerini aynı anda taşıyan özgün bir“hibrit fenotip”oluşturduğu görülmüştür. Bu hasta grubunda PKOS'a özgü menstrual düzensizlikler ve artmış over rezervi ile endometriozise özgü pelvik ağrı semptomatolojisi ve derin endometrioz lezyonlar birlikte izlenmektedir. Serum endocan düzeylerinin hiperandrojenizm ve pelvik ağrı parametreleriyle farklı hasta gruplarında değişken ilişki 18 göstermesi, endotelyal disfonksiyonun bu kompleks fenotiplerin patofizyolojisinde farklı mekanizmalarla rol oynayabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen bulgular, özellikle serum endocan düzeyi, CA125 ve menstrual siklus özelliklerinin birlikte değerlendirilmesinin PKOS ve endometriozis birlikteliğinin ayırıcı tanısında klinik karar verme süreçlerine katkı sağlayabileceğini göstermektedir.

Özet (Çeviri)

Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) and endometriosis are common gynecological disorders affecting women of reproductive age and are closely associated with chronic inflammation and metabolic dysfunction. Although both disorders have been linked to impaired endothelial function, altered lipid metabolism, and increased cardiometabolic risk, comprehensive investigations evaluating metabolic alterations and inflammatory biomarkers in patients presenting with both conditions remain limited. The present study aimed to investigate the relationship between metabolic disturbances and endothelial inflammation in women with PCOS, endometriosis, and their coexistence, as well as to evaluate the potential clinical utility of serum endocan levels and the Visceral Adiposity Index (VAI) in the assessment of these disorders. This prospective cross-sectional study was conducted at the Endometriosis and Pelvic Pain Outpatient Clinic of the Department of Obstetrics and Gynecology, Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital, İstanbul Medeniyet University, between May 2026 and July 2026. A total of 116 women aged 18–45 years were enrolled and classified into four groups: PCOS, endometriosis, coexistence of PCOS and endometriosis, and healthy controls. Demographic and clinical characteristics were recorded for all participants. Anthropometric measurements, physical examinations, transvaginal ultrasonography, and Ferriman–Gallwey scoring were performed by the same physician. Fasting blood samples were analyzed for biochemical parameters related to glucose metabolism, lipid profile, insulin resistance, and reproductive hormone profile. The Visceral Adiposity Index was calculated using waist circumference, body mass index, triglyceride, and high-density lipoprotein cholesterol (HDL-C) values. Serum samples for endocan measurement were 20 stored under appropriate conditions and analyzed simultaneously using a commercially available enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). No significant differences were observed among the study groups regarding age, body mass index, waist circumference, hip circumference, or VAI (p>0.05). Oligomenorrhea (84.4%) and amenorrhea (31.2%) were most prevalent in the PCOS group, whereas non- cyclic pelvic pain, dyspareunia, dyschezia, dysmenorrhea (100%), chronic pelvic pain, and visual analogue scale (VAS) pain scores were significantly higher in the endometriosis and PCOS-endometriosis coexistence groups (p<0.001). Antral follicle count together with luteinizing hormone (LH), anti-Müllerian hormone (AMH), dehydroepiandrosterone sulfate (DHEA-SO₄), and total testosterone concentrations were significantly elevated in the PCOS and coexistence groups, while estradiol (E2) levels were significantly higher in the endometriosis group (p<0.001). Serum endocan concentrations did not differ significantly among the four groups (p=0.736). Likewise, pairwise comparisons between the control group and the endometriosis (p=0.989) or PCOS (p=0.592) groups revealed no statistically significant differences. Nevertheless, multivariate analyses identified serum endocan as an independent predictor, particularly in women with concomitant PCOS and endometriosis. This finding suggests that, rather than serving as an isolated diagnostic biomarker, endocan may provide greater clinical value when interpreted alongside other biochemical and clinical parameters. Correlation analyses demonstrated a strong negative association between serum endocan levels and both DHEA-SO₄ (r = −0.527) and the Free Androgen Index (r = −0.809) in the coexistence group. In contrast, among women with endometriosis, serum endocan levels showed positive correlations with dysmenorrhea severity (r = 0.399), prothrombin time (PT; r = 0.483), international normalized ratio (INR; r = 0.397), and free testosterone levels (r = 0.629) (p<0.05). Multivariate logistic regression analysis identified decreased erythrocyte sedimentation rate (OR = 1.69) and elevated serum endocan (OR = 1.01), CA125 (OR = 1.19), menstrual cycle length (OR = 2.25), and duration of menstrual bleeding (OR = 1.77) as independent predictors of the coexistence of PCOS and endometriosis (R² = 0.627). Receiver operating characteristic (ROC) analysis demonstrated that menstrual cycle length exhibited excellent discriminatory performance for identifying both the coexistence group (AUC = 0.828) and the PCOS group (AUC = 0.882). In conclusion, the coexistence of PCOS and endometriosis appears to represent a distinct hybrid phenotype characterized by the simultaneous presence of the clinical, hormonal, and ultrasonographic features of both disorders. Women with this phenotype exhibit the 21 prolonged menstrual cycles and increased ovarian reserve typically associated with PCOS, together with the pelvic pain manifestations and deep endometriotic lesions characteristic of endometriosis. The group-specific correlations observed between serum endocan levels, hyperandrogenism, and pelvic pain parameters suggest that endothelial dysfunction may contribute differently to the underlying pathophysiology of these complex phenotypes. Collectively, these findings indicate that integrating serum endocan with CA125 and menstrual cycle characteristics may improve clinical decision-making and facilitate the differential diagnosis of women with coexisting PCOS and endometriosis.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1357

    Adenomyosis Uteri'nin klinik ve histopatolojik parametrelere göre uterus leiomyomları ile değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    LEVENT KIVRIKOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Kadın Hastalıkları ve DoğumTrakya Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TURGUT YARDIM

  2. Tez No

    7896

    Östrojene bağımlı jinekolojik hastalıkların gonadotropin-releasing hormon analogu (buserelin) ile tedavisi

    Başlık çevirisi yok

    CİHANGİR ÇAKICI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. KUTAY BİBEROĞLU

  3. Tez No

    11006

    Kronik endometrisli ineklerde intrauterin uygulamaların seksüel sikluslar ile luteolizis olgusuna etkisi üzerinde çalışmalar

    Investigation on the effect of intra-uterine infusion on the oestrous cycle and luteolysis in cows with chronic endometritis

    ŞÜKRÜ ARİF

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Veteriner HekimliğiAnkara Üniversitesi

    Veterinerlik Doğum ve Reprodüksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. S. ÇETİN KILIÇOĞLU

  4. Tez No

    11492

    Periton sıvısının over progesteron sentezi üzerine etkisi

    Başlık çevirisi yok

    FÜSUN VAROL(GÜRGEN)

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    1990

    Kadın Hastalıkları ve Doğumİstanbul Üniversitesi

    Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı

  5. Tez No

    17237

    İneklerde intrauterin ilaç uygulamasının ovaryum faaliyetleri ve uterus üzerine etkisi

    Başlık çevirisi yok

    HALİS ÖCAL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    Veteriner HekimliğiFırat Üniversitesi

    Doğum ve Üreme Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. ALİ MÜKREMİN APAYDIN

Geri Dön