Mastositoz hastalarında herediter alfa triptazemi sıklığının belirlenmesi için tpsab1 kopya sayısı varyasyonunun dijital PCR (dPCR) ile araştırılması
Investigation of tpsab1 copy number variation by digital PCR (dPCR) to determine the prevalence of hereditary alpha-tryptasemia in patients with mastocytosis
- Tez No: 1024485
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE ERDEM, DOÇ. DR. AYNUR ADAY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Hematoloji, İç Hastalıkları, Genetik, Hematology, Internal diseases, Genetics
- Anahtar Kelimeler: Mastositoz, Triptaz, Mastocytosis, Tryptase
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Herediter alfa-triptazemi (HαT), alfa-triptazı kodlayan TPSAB1 geninin germline kopya sayısı artışıyla karakterize, otozomal dominant geçişli ve bazal serum triptaz (BST) düzeyinde kalıcı yüksekliğe neden olabilen bir tablodur. HαT'nin sistemik mastositozda (SM), genel popülasyona kıyasla daha sık görüldüğü ve hastalık kliniğini biçimlendirebildiği bildirilmektedir. Bu çalışmada, SM tanılı hastalar ve sağlıklı kontrol grubunda dPCR yöntemiyle TPSAB1 kopya sayısı ölçülerek HαT sıklığının belirlenmesi ve HαT saptanan hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya 2000–2025 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Bilim Dalı'nda takip edilen SM tanılı 124 hasta ile 71 sağlıklı kontrol dahil edildi. Demografik, klinik, laboratuvar, kemik iliği, moleküler, tedavi ve prognostik veriler arşiv dosyalarından geriye dönük olarak incelendi. Periferik kan örneklerinden TPSAB1 alfa ve beta kopya sayıları dPCR yöntemiyle kantitatif olarak belirlendi. HαT, alfa-triptaz kopya sayısının ≥3 olması veya alfa-triptaz kopya sayısının ≥2 olmasıyla birlikte toplam (alfa + beta) kopya sayısının ≥5 olması olarak tanımlandı. Yeterli DNA bulunan 121 hastada kopya sayısı analizi gerçekleştirildi. Bulgular: HαT pozitifliği hastaların %5,8'inde (7/121) saptandı; kontrol grubunun hiçbirinde görülmedi. BST düzeyi hastalarda kontrollere göre daha yüksekti (medyan 26,0'a karşı 2,7 ng/mL; p<0,001) ve HαT pozitif hastalarda negatif hastalara göre daha yüksekti (68,0'a karşı 25,0 ng/mL; p=0,016). HαT pozitif hastalarda gastrointestinal tutulum daha sık (%71,4'e karşı %20,2; p=0,007), cilt tutulumu ise daha düşüktü (%28,6'ya karşı %75,4; p=0,016). Monosit ve bazofil sayıları daha yüksek, IgM düzeyi ise daha düşüktü. Sonuç: HαT pozitifliği, SM hastalarında sağlıklı kontrol grubuna kıyasla daha yüksek oranda saptandı. Bulgularımız, HαT'nin mastositozda hastalık yükünü artıran bir faktörden çok; BST düzeyini yükselten, gastrointestinal ve mediyatör aracılı semptomları ön plana çıkaran, buna karşılık kutanöz tutulumla ters ilişki gösteren bağımsız bir genetik modifiye edici olduğunu desteklemektedir. Açıklanamayan BST yüksekliği bulunan hastalarda dPCR temelli HαT taraması, yanlış SM tanısının önlenmesi ve mediyatör aracılı reaksiyonlar ile anafilaksi riskinin öngörülmesi açısından klinik değer taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de söz konusu ilişkiyi dPCR temelli olarak değerlendiren öncü çalışma olma özelliğini taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: Hereditary alpha-tryptasemia (HαT) is an autosomal dominant condition characterized by an increased germline copy number of the TPSAB1 gene encoding alpha-tryptase, which can cause a persistent elevation in basal serum tryptase (BST) levels. HαT has been reported to occur more frequently in systemic mastocytosis (SM) than in the general population and to influence the clinical course of the disease. This study aimed to determine the frequency of HαT by measuring TPSAB1 copy number using digital PCR (dPCR) in patients with SM and healthy controls, and to evaluate the clinical and laboratory characteristics of patients with HαT. Patients and Methods: A total of 124 patients with SM who were followed between 2000 and 2025 at the Division of Hematology, Department of Internal Medicine, Istanbul Faculty of Medicine, and 71 healthy controls were included. Demographic, clinical, laboratory, bone marrow, molecular, treatment, and prognostic data were retrospectively reviewed from archived records. TPSAB1 alpha- and beta-tryptase gene copy numbers were quantitatively determined from peripheral blood samples using dPCR. HαT was defined as an alpha-tryptase copy number of ≥3, or an alpha-tryptase copy number of ≥2 together with a total (alpha + beta) copy number of ≥5. Copy number analysis was performed in 121 patients with sufficient DNA. Results: HαT positivity was detected in 5.8% of patients (7/121) and in none of the healthy controls. BST levels were higher in patients than in controls (median 26.0 vs. 2.7 ng/mL; p<0.001) and were significantly higher in HαT-positive than in HαT-negative patients (68.0 vs. 25.0 ng/mL; p=0.016). HαT-positive patients showed more frequent gastrointestinal involvement (71.4% vs. 20.2%; p=0.007) and less frequent cutaneous involvement (28.6% vs. 75.4%; p=0.016). Monocyte and basophil counts were higher, whereas IgM levels were lower in HαT-positive patients. Conclusion: HαT positivity was more frequent in patients with SM than in healthy controls. Our findings suggest that HαT acts not primarily as a factor increasing disease burden in mastocytosis, but rather as an independent genetic modifier associated with elevated BST levels, increased gastrointestinal and mediator-related symptoms, and an inverse association with cutaneous involvement. In patients with unexplained elevation of BST, dPCR-based HαT screening may provide clinical value by preventing misdiagnosis of SM and by identifying individuals at increased risk of mediator-related reactions and anaphylaxis. To our knowledge, this is the first study in Turkey to evaluate this association using a dPCR-based approach.
Benzer Tezler
- Mastositoz hastalarında dijital PCR (dPCR) yöntemi ile saptanan c-KIT mutasyonları allel yükünün klinik ve laboratuvar parametrelere etkisinin araştırılması
Investigation of the association between c-KIT mutation allele burden detected by digital PCR (dPCR) and clinical and laboratory parameters in patients with mastocytosis
HAZEL TAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
İç Hastalıklarıİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE ERDEM
- Hacettepe Üniversitesi hastanesinde takipli sistemik mastositoz hastalarının retrospektif olarak klinik, demografik, laboratuvar bulguları ve tedavi açısından değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi mastositoz deneyimi
Retrospective evaluation of patients with systemic mastocytosis in Hacettepe University Hospital in terms of clinical, demographic, laboratory findings and treatment. Hacettepe University Medical Faculty mastocytosis experience
OSMAN CAN ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
HematolojiHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
- Hematolojik neoplazilerde pegile interferon kullanımı
Use of pegylated interferon in hematologic neoplasms
ADİLE BEGÜM BAHÇECİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
HematolojiHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
- Van Gölü çevresinde saptanan deri tümörleri ile non-tümöral deri hastalıklarının görülme sıklığı
Prevalence of skin tumors and non-tumoral skin diseases determined Van Lake around
NUH İLAİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PatolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FEYZA DEMİR
- Hacettepe Üniversitesi'nde izlenen çocuk hastalarda mastositoz hastalığı, türleri ve sistemik mastositoz sıklığı
The mastocytosis disease, classification and systemic mastocytosis frequency in Hacettepe İhsan Doğramacı Children's Hospital
SİBEL KAPLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
HematolojiHacettepe ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT BARIŞ KUŞKONMAZ
DOÇ. DR. ÖZGE UYSAL SOYER
PROF. DR. SİBEL ERSOY EVANS