Yaş dostu mekanlar ve hizmetler: Yaş dostu üniversite ve kampüs
Age-friendly spaces and services: Age-friendly university and campus
- Tez No: 1024509
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE SUMRU SAVAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Geriatri, Sosyal Hizmet, Sosyoloji, Geriatrics, Social Work, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaş Dostu Mekanlar ve Hizmetler: Yaş Dostu Üniversite ve Kampüs Nüfusun hızla yaşlanması, yükseköğretim kurumlarının yaşlı yetişkinleri ne ölçüde kapsadığı sorusunu güncel kılmaktadır. Yaş Dostu Üniversite (YDÜ) kavramı bu soruya kurumsal bir yanıt sunsa da, kavramın Türkiye yükseköğretimi bağlamında nasıl işlediği bilinmemektedir; nitekim hiçbir Türk üniversitesi Yaş Dostu Üniversite Küresel Ağı'na üye değildir. Bu araştırmanın amacı, farklı kurumsal gelişmişlik düzeyindeki iki Türk devlet üniversitesinin yaş dostu olma yolundaki mevcut durumunu, engellerini ve fırsatlarını karşılaştırmalı olarak belirlemektir. Çalışma, nitel araştırma deseninde tasarlanmış; Ege Üniversitesi (İzmir) ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde (Bolu) farklı fakültelerde görev yapan toplam 29 akademik personelin katıldığı dört fokus grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Veriler, YDÜ on prensibi ve Dünya Sağlık Örgütü Yaş Dostu Kentler çerçevesinden türetilen tümdengelimsel bir kod kitabı kullanılarak MAXQDA yazılımında çözümlenmiş; kişisel bilgi formundaki metafor sorusu ise Saban'ın (2009) yaklaşımıyla ayrıca incelenmiştir. Bulgular beş temada toplanmıştır: kurumsal bağlılık ve katılım boşlukları, sosyal ve toplumsal bütünleşme ihtiyaçları, fiziksel erişilebilirlik engelleri, kuşaklararası öğrenme ve dijital okuryazarlık. Bu temalar dört fokus grubun tümünde tutarlı biçimde görülmüştür. İki kurum, yaş dostu prensipleri uygulama biçimleri açısından belirgin biçimde farklılaşmış; Ege Üniversitesi yerleşik bir hizmet ekosistemine sahipken, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde katılım daha yeni ve büyük ölçüde bireysel girişimle sürmüştür. Metafor analizinde de iki kurum ayrışmıştır: Ege Üniversitesi katılımcıları yapısal ve işlevsel benzetmeleri, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi katılımcıları ise duygusal ve deneyimsel benzetmeleri yeğlemiştir. Çalışmanın temel sonucu, kurumsal olgunluğun yaş dostu dönüşümün biçimini şekillendirdiği, ancak temel doğasını değiştirmediğidir; daha olgun kurum bile fiziksel erişilebilirlik, iletişim erişimi ve emekli topluluğuyla bağ kurma konusunda benzer eksiklikler bildirmiştir. Bulgular, yaş dostu üniversitenin tek tek iyi uygulamaların toplamı değil, kurumun bütün işlevlerine yayılan eşgüdümlü bir kararlılığın ürünü olduğunu göstermektedir. Çalışma, Türk yükseköğretimi bağlamında YDÜ kavramını ampirik olarak inceleyen ilk karşılaştırmalı araştırmalardan biri olarak hem ulusal literatüre hem de uygulamaya yön gösterici bir katkı sunmaktadır. Anahtar Kelimeler; Yaşam Boyu Öğrenme; Sosyal Katılım; Sosyal İçerme; Yaş Dostu Üniversite; Yaş Dostu Kampüs
Özet (Çeviri)
Age-Friendly Spaces and Services: Age-Friendly University and Campus The rapid ageing of the population makes the extent to which higher education institutions include older adults an increasingly pressing question. Although the Age-Friendly University (AFU) concept offers an institutional response, how it operates within the Turkish higher education context remains unknown; indeed, no Turkish university is a member of the Age-Friendly University Global Network. This study aimed to comparatively identify the current state, barriers, and opportunities of two Turkish state universities at different levels of institutional development on their path toward age-friendliness. A qualitative design was adopted, and four focus group interviews were conducted with a total of 29 academic staff from various faculties at Ege University (İzmir) and Bolu Abant İzzet Baysal University (Bolu). Data were analysed in MAXQDA using a deductive codebook derived from the ten AFU principles and the World Health Organization Age-Friendly Cities framework; the metaphor question on the personal information form was additionally examined following Saban's (2009) approach. The findings clustered into five themes: institutional engagement and participation gaps, needs for social and community integration, physical accessibility barriers, intergenerational learning, and digital literacy. These themes appeared consistently across all four focus groups. The two institutions differed markedly in how they implemented age-friendly principles: Ege University had an established service ecosystem, whereas at Bolu Abant İzzet Baysal University participation was newer and largely sustained by individual initiative. The metaphor analysis revealed a parallel contrast: Ege University participants favoured structural and functional analogies, while Bolu Abant İzzet Baysal University participants favoured emotional and experiential ones. The central conclusion is that institutional maturity shapes the form of age-friendly transformation but not its fundamental nature; even the more mature institution reported similar shortcomings in physical accessibility, communication access, and engagement with its retired community. The findings indicate that an age-friendly university is not the sum of isolated good practices but the product of a coordinated, institution-wide commitment. As one of the first comparative studies to empirically examine the AFU concept in the Turkish higher education context, this research offers a guiding contribution to both the national literature and practice. Keywords; Lifelong Learning; Social Participation; Social Inclusion; Age-friendly University; Age-friendly Campus
Benzer Tezler
- Kent planlamada demografik dönüşüm etkileri ve yaş dostu kentler, Antalya kenti örneği
Demographic transition effects in urban planning and age-friendly cities, Antalya case
ELİFNUR ULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DemografiAkdeniz ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER GÜRER
- İnsan-mekân ilişkisi bağlamında 'Yaşlı dostu mekânlar'
Age-friendly places within the context of people and space
NİHAL ARDA AKYILDIZ
Doktora
Türkçe
2016
Siyasal BilimlerYıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH AKBAŞ
- Çocuk dostu havalimanı: kavramsal çerçeve ve İstanbul havalimanı örneği
Child friendly airport: Conceptual framework and the example of İstanbul airport
BAHAR YAZGAN
Doktora
Türkçe
2025
Sivil HavacılıkHacettepe ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZCAN DOĞAN
- Yaş dostu mekanların iç mekan fiziksel çevre faktörleri kapsamında incelenmesi ve birlikte yaşam için bir model önerisi
Investigation of indoor physical environmental factors in age-friendly spaces and a model proposal for cohousing
NEDİM ALİCİ
Doktora
Türkçe
2024
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DAMLA ALTUNCU
- Yaş(lı) dostu kentler: Kadıköy Göztepe parkı örneği
Age-friendly cities: the example of Kadiköy Göztepe park
BABAMYRAD ABDULLAYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVRİM ÖZKAN