Koklear implant kullanıcılarında çalışma belleği ve dinleme çabasının incelenmesi
Examining of the working memory and listening effort in cochlear implant users
- Tez No: 1024511
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BETÜL ÇİÇEK ÇINAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kulak Burun ve Boğaz, Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Odyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Odyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, koklear implant (Kİ) kullanıcılarının gürültülü ortamlarda karşılaştıkları bilişsel yük ve harcadıkları dinleme eforunun, yaş ve çalışma belleği kapasitesi açısından eşleştirilmiş normal işiten (Nİ) ve koklear implant simülasyonu (KİS) gruplarıyla çift görev paradigması üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 18 ile 45 yaş arası, her grupta 28 kişi olmak üzere toplam 84 yetişkin katılımcı dahil edilmiştir. Bireylerin dinleme eforu, birincil görev olarak Türkçe Matris Testi'nin, ikincil görev olarak ise uyak karar görevinin kullanıldığı davranışsal bir çift görev modeli ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların çalışma belleği kapasiteleri ileri ve geri sayı dizisi testleriyle ölçülmüş, ayrıca test prosedürünün yorgunluk yaratıp yaratmadığını belirlemek amacıyla test öncesi ve sonrasında Görsel Analog Skalası uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Kİ ve KİS gruplarının harcadığı dinleme eforunun Nİ grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu, ancak Kİ ve KİS gruplarının efor düzeylerinin birbirine eşdeğer olduğu bulunmuştur. Sentaktik karmaşıklığın (kurallı ve devrik cümle yapısı) ve bireysel çalışma belleği kapasitesi skorlarının dinleme eforu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir ana etki yaratmadığı saptanmıştır. Kİ kullanıcılarına yönelik grup içi analizlerde, implantasyon yaşı düştükçe dinleme eforunun anlamlı düzeyde azaldığı, ancak toplam cihaz kullanım süresinin efor üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, Kİ kullanıcılarındaki artan zihinsel yükün temel nedeninin üst düzey bilişsel eksikliklerden ziyade, cihazın sunduğu sınırlı spektral çözünürlüğün yarattığı işitsel darboğaz olduğu düşünülmüştür.
Özet (Çeviri)
This study aimed to comparatively investigate the cognitive load and listening effort experienced by cochlear implant (CI) users in noisy environments, alongside age- and working memory capacity-matched normal-hearing (NH) and cochlear implant simulation (CIS) groups, utilizing a dual-task paradigm. A total of 84 adult participants aged between 18 and 45 were included in the study, with 28 individuals in each group. The listening effort of the participants was evaluated using a behavioral dual-task model, employing the Turkish Matrix Test as the primary task and a rhyme judgment task as the secondary task. Participants' working memory capacities were measured using forward and backward digit span tests. Additionally, a Visual Analog Scale was administered before and after the testing session to determine whether the procedure induced fatigue. The analysis results revealed that the listening effort exerted by the CI and CIS groups was significantly higher compared to the NH group; however, the effort levels of the CI and CIS groups were found to be equivalent. It was determined that syntactic complexity (canonical and non-canonical sentence structures) and individual working memory capacity scores did not have a statistically significant main effect on listening effort. Within-group analyses of the CI users indicated that listening effort significantly decreased as the age of implantation decreased; however, the total duration of device use was not found to have a significant predictive effect on effort. Based on these findings, it is suggested that the primary cause of the increased mental load in CI users is the auditory bottleneck created by the limited spectral resolution provided by the device, rather than higher-level cognitive deficits.
Benzer Tezler
- İşitme kayıplı yetişkinler için işitsel bilişsel test bataryası geliştirilmesi
Development of auditory cognitive testbattery for adults with hearing loss
MELİHA BAŞÖZ BEHMEN
Doktora
Türkçe
2024
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Aydın ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL TERLEMEZ
- Koklear implantlı kullanıcılarda bilişsel işlevlerin gürültüde konuşmayı algılama üzerine etkisi
The effect of cognitive functions on noise speech recognition in cochlear implant users
OĞULCAN GÜNDOĞDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Medipol ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BÜLENT ŞERBETÇİOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYUP KARA
- İşitme kaybının üst-bilişsel ve duyusal fonksiyonlara etkisi
The effect of hearing loss on the metacognitive and sensory functions
MERVE İKİZ BOZSOY
Doktora
Türkçe
2022
Kulak Burun ve BoğazHacettepe ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA YÜCEL
- Çocukluk çağı koklear implant kullanıcılarında vestibüler rehabilitasyonun denge ve bilişsel işlevlere etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of vestibular rehabilitation on balance and cognitive functions in childhood cochlear implant users
YEŞİM ORUÇ
Doktora
Türkçe
2025
Odyolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYUP KARA
- Koklear implant kullanan çocuklar için mobil tabanlı işitsel bellek oyunu geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of a mobile-based auditory memory game for children using cochlear implants
FATMA ÇETKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Odyolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE MERAL ÇETİNKAYA