Klinik gerontolojik sosyal hizmet uygulamalarının keşfedilmesi: Yaşlı bireylerin, yakınlarının ve profesyonellerin deneyimleri
Exploring clinical gerontological social work practices: Experiences of older adults, their relatives and professionals
- Tez No: 1024537
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Sosyal Hizmet, Psychology, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Old age
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşlı bireyler klinik sosyal hizmet uygulamasına en çok ihtiyaç duyan gruplardan birini oluşturmaktadır. Bu araştırma, Türkiye'de yaşlı bireylerle klinik sosyal hizmet uygulaması kapsamında neler yapıldığına ilişkin bilginin sınırlı olması nedeniyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ülkemizdeki klinik gerontolojik sosyal hizmet uygulamalarının keşfedilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırmada ülkemizdeki yaşlı yetişkinlerin biyopsikososyal sorunları, klinik gerontolojik sosyal hizmet uygulamaları kapsamında neler yapıldığı, uygulama sürecinde ruh sağlığı profesyonellerinin rolleri ve mesleklerin görev tanımları ortaya koyulmak istenmiştir. Araştırmada yaşlı bireylerin biyopsikososyal sorunları, hizmet deneyimleri ve hizmet önerileri; sahada yaşlı yetişkinlerle çalışan ruh sağlığı profesyonellerinin ise klinik uygulamaya ilişkin deneyimleri ve görüşleri aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda, nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın özneleri amaçlı örnekleme türlerinden kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Bu kapsamda kuruluşlarda yatılı olarak kalan, ailesi yanında kalan ya da yalnız yaşayan 65 yaş ve üzerindeki yaşlı bireyler, yetişkin yaşlı yakınları ve sahada çeşitli kurumlarda yaşlı bireylerle çalışan ruh sağlığı profesyonelleri (sosyal hizmet uzmanı, psikolog, psikiyatrist, psikiyatri hemşiresi) araştırmanın öznelerini oluşturmuştur. Araştırmanın özneleri 18 yaşlı birey, 15 yaşlı yakını ve 28 profesyonel olmak üzere toplamda 61 bireyden oluşmuştur. Öznelerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veri oluşturma sürecinde kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yönergesi kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler MAXQDA 2020 Pro programı ve yansıtıcı tematik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Bu doğrultuda; yaşlı bireylerin, yaşlı yakınlarının ve profesyonellerin deneyimlerine ilişkin ortaya çıkan ana temalar üç ayrı grup olarak ele alınmıştır. Yaşlı bireylerin ve yaşlı yakınlarının bulguları; yaşlı bireylerin sağlık, sosyal ilişkiler, ekonomik durum, günlük yaşam becerileri, fiziksel çevre alanlarına ve yaşlılara yönelik hizmetlere ilişkin deneyimlerini yansıtmıştır. Profesyonellerin bulguları ise; sahada gerçekleştirilen mesleki uygulamalara, uygulamalarda sık karşılaşılan sorunlara, mesleki rollere, vaka yönetimine, eğitime, süpervizyona ve klinik gerontolojik sosyal hizmet uygulamasına ilişkin deneyimlerini ve görüşlerini ortaya koymuştur. Çalışmanın bulgularının yaşlı refahı uygulamalarına ve politikalarına yön göstermesi beklenmektedir. Bu alanın gelişmesi için daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Older adults constitute one of the groups most in need of clinical social work. This research was conducted due to the limited information available regarding what is done within the scope of clinical social work practice with elderly individuals in Türkiye. This study aims to explore clinical gerontological social work practices in our country. Accordingly, this research aimed to reveal the biopsychosocial problems of older adults in our country, what is done within the scope of clinical gerontological social work practices, the roles of mental health professionals in the application process, and the job descriptions of the professions. This research aimed to shed light on the biopsychosocial issues, service experiences, and service recommendations of elderly individuals; and as well as the experiences and views of mental health professionals working with older adults in the field regarding clinical practice. In line with this, a qualitative research method and a phenomenological design were used. The subjects of the study were determined using the snowball sampling method, a type of purposeful sampling. Within this scope, the subjects of the research were elderly individuals aged 65 and over residing in institutions, living with their families, or living alone, adult relatives of elderly individuals, and mental health professionals (social workers, psychologists, psychiatrists, psychiatric nurses) working with elderly individuals in various institutions in the field. The subjects of the study consisted of a total of 61 individuals: 18 elderly individuals, 15 relatives of elderly individuals, and 28 professionals. In-depth interviews were conducted with the subjects. A personal information form and a semi-structured in-depth interview guide were used during the data generation process. The data obtained from the interviews were analyzed using the MAXQDA 2020 Pro software and the reflective thematic analysis method. Accordingly, the main themes that emerged regarding the experiences of elderly individuals, their relatives, and professionals have been addressed in three separate groups. The findings of older adults and their relatives reflected the experiences of older individuals regarding health, social relationships, economic status, daily living skills, the physical environment, and services for older people. The findings from the professionals revealed their experiences and perspectives on professional practices in the field, common problems encountered in practice, professional roles, case management, training, supervision, and clinical gerontological social work practice. The findings of the study are expected to guide elder welfare practices and policies. It is recommended that further research be conducted for the development of this field.
Benzer Tezler
- Ankara ilinde kurumlarda yaşayan yaşlılarda ölüme ilişkin kaygı ve korkular
Başlık çevirisi yok
CEMALETTİN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR ONUR
- Üniversite öğrencilerindeki anksiyete, stres, yaşam doyumu düzeyleri ve ilişkili değişkenlerin kız ve erkek öğrenciler arasında karşılaştırması
Comparison of anxiety, stress, life satisfaction levels and related variables between university students and female students
ÖZGÜR ONUR ELKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSHAK SAYĞILI
- Yaşam Polikliniğine başvuran 80 yaş ve üzeri bireylerde kırılganlık ve günlük yaşam aktiviteleri durumunun gerontolojik değerlendirmesi: Ardahan ili örneği
Gerontological assessment of frailty and activities of daily living in individuals aged 80 and over applying to the life clinic: The Ardahan province example
MELEK YAVUZ DURAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GeriatriAkdeniz ÜniversitesiGerontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
- Yaşlı bireylerde beslenme durumunun saptanmasında mini beslenme analizi (MNA) ve bazı antropometrik ölçülerle ilişkisi
Relationship between mini nutritional assessment (MNA) and some anthropometric measurements in determining nutritional status in elderly individuals
ABDULLAH ALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
AntropolojiCumhuriyet ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
- Günlük yaşam aktiviteleri ile ilgili planlı eğitimin kurumda kalan yaşlıların bağımsızlık düzeyleri ve yaşam doyumları üzerine etkisi
The effect of planned education about activities of daily living on independent levels and life satisfaction of elderly people stay in nursing home
FATMA HASTAOĞLU
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikSivas Cumhuriyet Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUKADDER MOLLAOĞLU