Avrupa Birliği ülkelerinde kurumsal kalitenin çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi: İklim adaleti ve yasal uyum eksiklikleri
The impact of corporate quality on environmental sustainability in European Union countries: Climate justice and shortcomings in legal compliance
- Tez No: 1024587
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET METİN DAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Hukuk, Econometrics, Economics, Law
- Anahtar Kelimeler: Çevresel Sürdürülebilirlik, Kurumsal Kalite, Yönetişim Alt Bileşenleri, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Ekonomik Büyüme, Nüfus, PMG-ARDL, AB Ülkeleri, Environmental Sustainability, Institutional Quality, Governance Dimensions, Foreign Direct Investment, Economic Growth, Population, CS-ARDL, EU Countries
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: 1996–2024 döneminde 26 Avrupa Birliği (AB) ülkesinde, kurumsal kalitenin (IQ), altı temel yönetişim bileşeninin (VA, PV, GE, RQ, RL, CC) ve doğrudan yabancı yatırımların (FDI) çevresel sürdürülemezlik (ILCF) üzerindeki etkilerini inceleyerek Kirlilik Sığınağı Hipotezini test etmek; bu süreçte ekonomik büyüme (GDP) ve nüfusun (POP) rolünü kontrol ederek, benzer ekonomik/demografik koşullara sahip ülkeler arasındaki çevresel performans farklılıklarında kurumsal yapının ve özellikle hukukla ilişkili göstergelerin belirleyici rolünü gelişmiş ekonometrik yöntemlerle (CS-ARDL ve AMG) ampirik olarak ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: 1996–2024 dönemine ait 26 AB ülkesi verileriyle oluşturulan modellerde tersine çevrilmiş yük kapasitesi faktörü (ILCF) bağımlı değişken; kurumsal kalite (IQ), kurumsal kalitenin altı temel yönetişim bileşeni (VA, PV, GE, RQ, RL, CC) ve doğrudan yabancı yatırımlar (FDI) asıl bağımsız değişkenler; ekonomik büyüme (GDP) ve nüfus (POP) ise kontrol değişkenleridir. Yatay kesit bağımlılığı ve heterojenliğin dikkate alındığı analiz sürecinde, değişkenlerin durağanlık özellikleri CIPS ve CADF birim kök testleriyle incelenmiş, uzun dönemli ilişkiler Westerlund eşbütünleşme testi ile araştırılmış, uzun dönem katsayı tahminleri CS-ARDL yöntemiyle elde edilmiş ve bulguların sağlamlığı AMG tahmincisi kullanılarak test edilmiştir. Bulgular: Westerlund panel eşbütünleşme testi, incelenen tüm modellerde değişkenler arasında uzun dönemli ve kalıcı bir ilişkinin varlığını doğrulamıştır. Kısa ve uzun dönem dinamiklerini birlikte sunan CS-ARDL modeli sonuçlarına göre, hata düzeltme terimi tüm modellerde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bulunarak sistemin güçlü bir dengeleyici mekanizmaya sahip olduğunu göstermiştir. Uzun dönem katsayıları incelendiğinde, doğrudan yabancı yatırımların (FDI) çevresel sürdürülemezliği (ILCF) artırdığı tespit edilmiş ve AB genelinde Kirlilik Sığınağı Hipotezi doğrulanmıştır. Kurumsal kalitede ise ampirik bir paradoks ortaya çıkmış; genel endeks (lQ) ve düzenleyici kalitenin (RQ) artmasının ILCF'yi sınırlı düzeyde artırarak çevresel sürdürülemezliği körüklediği görülmüştür. CS-ARDL modelinde ekonomik büyüme (GDP) ve nüfus (POP) çevresel bozulmayı sınırlayan negatif katsayılar üretmiştir. AMG sağlamlık testi sonuçları, CS-ARDL bulgularını büyük ölçüde desteklemekle birlikte, kurumsal kalitenin alt bileşenleri arasındaki yapısal heterojenliği net bir şekilde ortaya koymuştur. AMG modelinde IQ, RQ ve politik istikrar (PV) sürdürülemezliği artırıcı etki sergilerken; VA, GE, RL ve CC değişkenleri istatistiksel olarak anlamsız kalmıştır. Ayrıca AMG modelinde ekonomik büyüme (GDP), CS-ARDL'nin aksine pozitif ve anlamlı bir katsayı üreterek çevresel sürdürülemezliği artıran temel faktör olarak öne çıkmıştır. Ülke bazlı AMG tahminleri ise AB içinde derin bir yapısal heterojenliğe işaret etmiştir: Kurumsal kalitenin artması Hırvatistan, Güney Kıbrıs, Almanya, İrlanda ve Litvanya'da sürdürülemezliği artırırken, Danimarka ve Slovakya'da çevresel performansı iyileştirmektedir. Benzer şekilde, FDI'ın Bulgaristan, Letonya ve Litvanya gibi geçiş ekonomilerinde kirliliği artırdığı, Çekya'da ise çevre dostu bir etki yarattığı saptanmıştır. Sonuç: Bulgular, AB ülkelerinde çevresel sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi için doğrudan yabancı yatırımların (FDI) çevreye olan maliyetlerini kontrol eden ve yeşil regülasyonları ekonomik büyüme önceliklerinin ötesine taşıyan yapısal reformlara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Bütüncül kurumsal yapının ve düzenleyici kalitenin çevre üzerinde yarattığı paradoksal olumsuz etkiler ile ülkeler arasındaki derin heterojenlik dikkate alındığında; AB genelinde“tek tip”politika tasarımları yerine, kirlilik sığınağı etkisini bertaraf edecek, ekolojik maliyetleri içselleştiren ve her ülkenin kendi bağlamsal/ekonomik dinamiklerine özgü yapılandırılmış kurumsal ve hukuki mekanizmaların geliştirilmesi hayati önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study is to test the Pollution Haven Hypothesis by examining the effects of institutional quality (lnIQ), six core governance components (lnVA, lnPV, lnGE, lnRQ, lnRL, and lnCC), and foreign direct investment (lnFDI) on environmental unsustainability (lnILCF) in 26 European Union countries over the period 1996–2024; while controlling for the roles of economic growth (lnGDP) and population (lnPOP), the study seeks to empirically reveal, through advanced econometric methods (CS-ARDL and AMG), the determining role of institutional structure, particularly law-related indicators, in explaining differences in environmental performance among countries with similar economic and demographic conditions. Materials and Method: In the models constructed using data from 26 European Union countries covering the period 1996–2024, the inverted load capacity factor (lnILCF) is employed as the dependent variable; institutional quality (lnIQ), the six core governance components of institutional quality (lnVA, lnPV, lnGE, lnRQ, lnRL, and lnCC), and foreign direct investment (lnFDI) serve as the main independent variables; while economic growth (lnGDP) and population (lnPOP) are included as control variables. In the analytical process, which accounts for cross-sectional dependence and heterogeneity, the stationarity properties of the variables are examined using the CIPS and CADF unit root tests, long-run relationships are investigated through the Westerlund cointegration test, long-run coefficient estimates are obtained using the CS-ARDL approach, and the robustness of the findings is assessed through the AMG estimator. Results: The Westerlund panel cointegration test confirmed the existence of a long-run and persistent relationship among the variables in all examined models. According to the CS-ARDL model results, which jointly capture both short- and long-run dynamics, the error correction term was found to be negative and statistically significant across all models, indicating a strong adjustment mechanism toward equilibrium. In terms of long-run coefficients, foreign direct investment (lnFDI) was found to increase environmental unsustainability (lnILCF), thereby confirming the Pollution Haven Hypothesis across the European Union. Regarding institutional quality, an empirical paradox emerged: both the overall index (lnIQ) and regulatory quality (lnRQ) were observed to slightly increase lnILCF, thereby exacerbating environmental unsustainability. Within the CS-ARDL framework, economic growth (lnGDP) and population (lnPOP) exhibited negative coefficients, suggesting a mitigating effect on environmental degradation. The AMG robustness test largely supported the CS-ARDL findings while also revealing clear structural heterogeneity among the sub-components of institutional quality. In the AMG model, lnIQ, lnRQ, and political stability (lnPV) were found to increase environmental unsustainability, whereas lnVA, lnGE, lnRL, and lnCC were statistically insignificant. Moreover, unlike the CS-ARDL results, economic growth (lnGDP) exhibited a positive and statistically significant coefficient in the AMG model, emerging as a key driver of environmental unsustainability. Country-level AMG estimates further indicated deep structural heterogeneity within the EU. Institutional quality was found to increase unsustainability in Croatia, Cyprus, Germany, Ireland, and Lithuania, while improving environmental performance in Denmark and Slovakia. Similarly, FDI was associated with higher pollution in transition economies such as Bulgaria, Latvia, and Lithuania, whereas it exerted a more environmentally friendly effect in the Czech Republic. Conclusion: The findings indicate that, in order to strengthen environmental sustainability across European Union countries, structural reforms are required that control the environmental costs of foreign direct investment (FDI) and elevate green regulations beyond short-term economic growth priorities. Given the paradoxical adverse effects of the overall institutional framework and regulatory quality on the environment, as well as the pronounced heterogeneity among countries, it is crucial that EU-wide“one-size-fits-all”policy designs be avoided. Instead, there is a need to develop country-specific institutional and legal mechanisms that internalize ecological costs, mitigate the Pollution Haven effect, and are tailored to each country's contextual and economic dynamics.
Benzer Tezler
- Sağlık yatırımlarının sağlık statüsü üzerindeki etkisinde ulus üstü örgütlerin moderatör etkisi: Avrupa Birliği örneği
The moderating effect of supranational organizations on the impact of health investments on health status: The case of the European Union
FATMA SELİN KÖSEKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiÇankırı Karatekin ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KONCA
- Do ESG practices pay off? evidence from the eu-emerging countries and turkiye
ESG UYGULAMALARI FİNANSAL FAYDA SAĞLIYOR MU? AVRUPA BİRLİĞİ-GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER VE TÜRKİYE'DEN KANIT
BÜŞRA TURGUT TURAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
DOÇ. DR. KAYA TOKMAKÇIOĞLU
- A decolonial analysis of urban and regional planning education in the global south
Küresel güney ülkelerinde şehir ve bölge planlama eğitiminin dekolonyal bir analizi
İPEK ŞEN
Doktora
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY KEREM KORAMAZ
- La politique regionale de l'Union Europeenne
Avrupa birliği'nin bölgesel politikası: The regıonal policy of European Unıon
MEHMET BEŞEK
Yüksek Lisans
Fransızca
2006
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiAvrupa Birliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ENİS TULÇA