Enerji fiyatlarının enflasyon oranı üzerindeki etkisi Türkiye örneği
The effect of energy prices on inflation rate; The case of Türki̇ye
- Tez No: 1024880
- Danışmanlar: PROF. DR. ONUR SUNAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Enerji, Ekonomi, Energy, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisi Türkiye örneği kapsamında incelenmiştir. Enerji, üretim süreçlerinin temel girdilerinden biridir ve hanehalkı tüketimde önemli bir paya sahiptir. Bu nedenlerden dolayı petrol, doğal gaz ve elektrik fiyatlarında meydana gelen artışlar; üretim maliyetleri, ulaştırma giderleri ve üretici fiyatları üzerinde doğrudan etkiler yaratmaktadır. Özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, makroekonomik dengeleri ve fiyat istikrarını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu bağlamda Türkiye, yüksek enerji ithalatı nedeniyle enerji fiyat şoklarından etkilenen ülkeler arasında yer almaktadır. Çalışmada, enerji fiyatları ile enflasyon arasındaki ilişki teorik ve ampirik açıdan ele alınmıştır. Öncelikle enerji fiyatlarının maliyet enflasyonu üzerindeki etkileri açıklanmış, ardından Türkiye'de son yıllarda yaşanan enerji fiyat artışlarının üretici fiyat endeksi (ÜFE) üzerindeki yansımaları değerlendirilmiştir. Araştırmada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Türkiye İstatistik Kurumu ve uluslararası enerji kuruluşlarının verilerinden yararlanılarak zaman serisi analizleri uygulanmıştır. Veri seti olarak 2010 ile 2025 yılları arasındaki Enflasyon oranları (Üfe), Döviz Kurları, Petrol ve Gaz fiyatları kullanılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri incelemek amacıyla ARDL (Autoregressive Distributed Lag) modeli ve nedensellik analizleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, enerji fiyatlarının enflasyon üzerinde hem kısa hem de uzun dönemde pozitif ve anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişlerin üretici fiyatlarını etkilediği tespit edilmiştir. Doğal gaz fiyatlarındaki artışların enflasyon oranı üzerindeki etkisinin, petrol fiyatlarındaki artışlara kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca döviz kuru hareketlerinin enerji maliyetleri üzerindeki etkisi nedeniyle enerji fiyatları ile enflasyon arasındaki ilişkinin daha da güçlendiği görülmüştür. Sonuçlar, enerji fiyat istikrarının sağlanmasının enflasyonla mücadelede önemli bir unsur olduğunu ortaya koymakta ve fiyat istikrarının sağlanabilmesi için makroekonomik istikrar politikalarının yanı sıra yapısal dönüşümlerin de gerekli olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda alternatif enerji kaynaklarının araştırılması ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Daha düşük maliyetli ve dışa bağımlılığı azaltan enerji kaynaklarına yatırım yapılması önem taşımaktadır. Yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve dışa bağımlılığı azaltacak politikaların uygulanması, Türkiye ekonomisinde fiyat istikrarının desteklenmesine önemli katkılar sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of energy prices on inflation within the context of Türkiye. Since energy is one of the main inputs in production processes, increases in oil, natural gas, and electricity prices directly affect production costs, transportation expenses, and consumer prices. In countries that are highly dependent on energy imports, fluctuations in global energy prices significantly influence macroeconomic balances and price stability. In this regard, Türkiye is among the countries highly affected by energy price shocks due to its dependence on imported energy. In this study, the relationship between energy prices and inflation is analyzed from both theoretical and empirical perspectives. First, the effects of energy prices on cost-push inflation are explained, and then the reflections of recent increases in energy prices on the Producer Price Index (PPI) in Türkiye are evaluated. The study utilizes data obtained from the Central Bank of the Republic of Türkiye, Turkish Statistical Institute, and international energy institutions through time series analyses. The dataset covers the period between 2010 and 2025 and includes inflation rates, exchange rates, oil prices, and natural gas prices. In order to investigate both short-run and long-run relationships among the variables, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model and causality analyses were employed. The findings indicate that energy prices have significant and positive effects on inflation in both the short and long term. In particular, increases in oil and natural gas prices were found to spread to the general price level through transportation, industrial, and food sectors. Moreover, increases in natural gas prices were determined to have a stronger impact on inflation compared to increases in oil prices. It was also observed that exchange rate movements strengthened the relationship between energy prices and inflation by increasing energy costs. The results reveal that maintaining energy price stability is an important factor in combating inflation. In this context, alternative energy resources should be explored and evaluated. Investments should be directed toward lower-cost and domestic energy resources in order to reduce external dependency. Increasing renewable energy investments, strengthening energy supply security, and implementing policies aimed at reducing foreign dependency are of great importance for supporting price stability in the Turkish economy.
Benzer Tezler
- Enerji fiyatlarındaki değişimin enflasyon oranı üzerindeki etkileri: Türkiye örneği
The effects of change in energy prices on the inflation rate: The example of Türkiye
SEDA ARIKANOĞLU
- Petrol fiyatı oynaklığı ve petrol fiyatı oynaklığının işsizlik göstergeleri üzerinde etkisi: Türkiye örneği
Oil price volatility and its effect on unemployment indicators volatility: The case of Turkey
DİLEK ADAŞLIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonometriDokuz Eylül ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMDİ EMEÇ
- Türkiye'deki makroekonomik verilerin petrol ve doğalgaz firmalarının hisse senetleri getirileri üzerine etkisinin arbitraj fiyatlama modeli ile analizi
Analysing the impact of macro economical data on the stock returns of oil and natural gas in Turkey by using arbitrage pricing model
NEDA ALİZADEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
EkonomiHacettepe ÜniversitesiMuhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ZARİFE GÖKNUR BÜYÜKKARA
- Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ile Türkiye'nin temel makroekonomik göstergeleri arasındaki ilişkinin analizi
The analysis of the relationship between oil price fluctuations and Turkey's main macroeconomics indicators
MEHMET DİNÇ