The New Yorker'ın New York'u: 1925-2025 dergi kapaklarının diyagramatik uzak okuması
The new yorker's New York: a diagrammatic distant reading of magazine covers 1925-2025
- Tez No: 1024899
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKE TEKİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: The New Yorker Kapakları, Manhattan, Diyagramatik Uzak Okuma, Afektif Topoğrafya, Kentsel Anlatı, Soyut Makine, Görsel Kültür, Mimarlık kuramı, The New Yorker Covers, Manhattan, Diagrammatic Distant Reading, Affective Topography, Urban Narrative, Abstract Machine, Visual Culture, Architectural theory
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora çalışması, 1925 yılında yayın hayatına başlayan The New Yorker dergisinin yüzyıllık (1925-2025) kapak arşivi üzerinden, New York'un kentsel anlatılarının ve kolektif imgelemdeki dönüşümünün izini sürmektedir. Araştırma, mimarlık kuramı ile görsel kültür çalışmalarının kesişiminde konumlanarak, kenti yalnızca fiziksel bir yapı olarak değil, temsiller aracılığıyla inşa edilen, hissedilen ve sürekli yeniden kurgulanan bir diyagramatik yüzey olarak ele almaktadır. Çalışmanın temel metodolojik katkısı, Gilles Deleuze'ün diyagram ve soyut makine kavramsallaştırması ile Franco Moretti'nin uzak okuma (distant reading) yaklaşımını sentezleyerek önerdiği diyagramatik (kentsel) uzak okuma yöntemidir. Bu yöntemle, The New Yorker'ın 21 Şubat 1925'ten 28 Aralık 2025'e uzanan tarih aralığında 5088 dergi kapağından oluşan büyük ölçekli arşivi taranmış; kent temsili içeren 1308 kapak üzerinden New York–Manhattan'ın söylemsel, ideolojik ve afektif kodları çözümlenmiştir. Tekil görsellerin estetik yorumunun ötesine geçen bu yaklaşım, kentsel imgelerin yüzyıla yayılan ilişkisel matrisini ve mekânsal deneyimin katmanlarını açığa çıkarmayı hedeflemektedir. Analiz sürecinde The New Yorker'ın kent temsili içeren kapaklarındaki sanatçı üretimlerinin tarihsel, editoryal, kavramsal ve bağlamsal arka planları incelenmiştir. Derginin kent yüzeyleri beş üst kavramla haritalanmıştır. Bu kavramsal okuma, kurucu modern anlatı, atmosferik anlatı, eleştirel anlatı, kurgusal anlatı ve nesne-meta kent anlatı başlıkları altında ele alınmaktadır. 1950'lerin, 1970'lerin ve 1990'ların ilk yılları derginin kent temsillerinde belirginleşen eşiklere işaret etmektedir. Bulgular, Manhattan imgesinin rasyonel ve düzenleyici bir modern anlatıyla başladığını ve giderek duygulanımsal yoğunlukları, toplumsal gerilimleri, kolektif korkuları, nostalji ve umutları kaydeden bir görsel hafıza alanına, bir afektif topografyaya, evrildiğini göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, görsel arşivlerin mimari historiyografide analitik birer araç olarak kullanımına dair yeni bir model önermekte ve The New Yorker'ın kente bakışını inceleyerek Manhattan'ın zamansal ve mekânsal süreksizliklerini haritalandırmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation traces the urban narratives of New York and the transformations of its collective imaginary through the centennial cover archive of The New Yorker, a magazine that has been in continuous publication since 1925. Situated at the intersection of architectural theory and visual culture studies, the research approaches the city not merely as a physical construct but as a diagrammatic surface — one that is built, felt, and perpetually reimagined through representation. The study's primary methodological contribution is the diagrammatic (urban) distant reading method, developed by synthesizing Gilles Deleuze's conceptualization of the diagram and the abstract machine with Franco Moretti's distant reading approach. Employing this method, a dataset of 5,088 covers spanning from February 21, 1925 to December 28, 2025 was systematically examined; the discursive, ideological, and affective codes of New York–Manhattan were then decoded through the 1,308 covers containing urban representation. Moving beyond the aesthetic interpretation of individual images, this approach aims to map the relational matrix of urban imagery across a century and to uncover the layered dimensions of spatial experience. The analysis examines the historical, editorial, conceptual, and contextual backgrounds of artistic production in covers featuring urban content. The magazine's urban surfaces are mapped through five overarching concepts, addressed under the headings of Foundational Modern Narrative, Atmospheric Narrative, Critical Narrative, Fictional Narrative, and Object-Commodity City Narrative. The early years of the 1950s, 1970s, and 1990s mark significant thresholds in urban representations of The New Yorker. The findings demonstrate that the image of Manhattan originated within a rational, ordering modern narrative and gradually evolved into a visual memory field — an affective topography — registering affective intensities, social tensions, collective fears, nostalgia, and hope. In conclusion, this dissertation proposes a new model for the use of visual archives as analytical instruments in architectural historiography and, by examining The New Yorker's gaze upon the city, maps the temporal and spatial discontinuities of Manhattan.
Benzer Tezler
- A tale of two allies: Changing media coverage of the U.S.-Turkish relationship
Bir ittifakin hikayesi: ABD-Türkiye ilişkilerinin değişen medya temsilleri
LAUREL ELIZABETH JAROMBEK
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Siyasal BilimlerSabancı ÜniversitesiTürkiye Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SENEM DÜZGİT
- Milton Glaser ile Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun yaratma aşamasındaki kesişme ve ayrılma noktaları
At the stage of art creation Milton Glaser and Gürbüz Doğan Ekşioğlu come to some agreement and disagreement
IRMAK ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Güzel SanatlarYeditepe ÜniversitesiGrafik Tasarım Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜRBÜZ DOĞAN EKŞİOĞLU
- Primer dismenorede menstrüasyon dönemi ve sonrasında eklem pozisyon hissi, denge ve ikili görev performansının karşılaştırılması
Comparison of joint position sense, balance and dual task performance during and after menstruation in primary dysmenorrhea
ÖZGE BARUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Fizyoterapi ve RehabilitasyonGazi ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKE KESER