İzmir ili Buca ilçesi süt sığırcılığı işletmelerinde hayvan refahının barınak tipi yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of animal welfare in terms of shelter type in dairy farms in Buca, İzmir province
- Tez No: 1024990
- Danışmanlar: PROF. DR. EVRİM DERELİ FİDAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Veteriner Hekimliği, Veterinary Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zootekni Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, İzmir ili Buca ilçesinde faaliyet gösteren süt sığırcılığı işletmelerinde kullanılan farklı barındırma sistemlerinin (kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı) hayvan refahı açısından değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, İzmir ili Buca ilçesinde bulunan 12 adet kapalı bağlı ve 12 adet yarı açık serbest dolaşımlı sistem işletmelerden oluşan toplam 24 adet ticari süt sığırı işletmesinde yürütülmüştür. Araştırmada, hayvan refahının değerlendirilmesinde Welfare Quality® (2009) protokolü esas alınmış olup, hayvan, kaynak ve idare (yönetim) tabanlı refah göstergeleri birlikte değerlendirilerek kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü işletmelerde, toplam 167 süt ineğinde yapılan hayvan tabanlı refah değerlendirmeleri Aralık 2024 ile Mayıs 2025 döneminde aylık olarak tekrarlanmak üzere altı kez gerçekleştirilmiştir. Süt ineklerinde refahı değerlendirmek üzere iyi besleme, iyi barındırma, iyi sağlık ve uygun davranış ilkelerine dayalı Welfare Quality Projesi (2009)'un Süt İneği Refah Kalitesi Değerlendirme Protokolü kullanılmıştır. Ayrıca barınak tipinin (kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı) süt ineklerinin refahına etkilerini değerlendirmek üzere, ineklerden alınan kan serumlarında bazı fizyolojik stres yanıtları incelenmiştir. Bulgular: Yetiştiricilerin demografik özellikleri incelendiğinde, kapalı bağlı sistemlerin daha çok geleneksel ve çoğunlukla erkek yetiştiriciler tarafından sürdürüldüğü, yarı açık serbest dolaşımlı sistemlerde ise daha genç ve eğitim düzeyi yüksek üreticilerin yer aldığı görülmektedir. Ayrıca, yarı açık sistemlerde demir profil gibi modern yapı malzemelerinin kullanımı ve profesyonel iş gücü istihdamı, işletmelerin yapısal ve yönetsel açıdan dönüşüm içinde olduğunu ortaya koymaktadır. İyi besleme ilkesi incelendiğinde, farklı barınak gruplarında kuyruk sokumu, bel ve kaburga bölgesi vücut kondisyon skoru (VKS) bakımından, incelenen bütün aylarda, istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır. VKS açısından yapılan genel değerlendirmede, kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı barınak gruplarında aylar arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar tespit edilmiştir (P<0,001). Araştırmada, barınak tipinin sulukların çalışma durumu üzerine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Ocak ayında yarı açık serbest dolaşımlı işletmelerde sulukların temizlik durumu, kapalı bağlı sistemlere kıyasla istatistiksel olarak önemli düzeyde daha yüksek bulunmuştur (P<0,001). Suluk başına düşen hayvan sayısı kapalı bağlı barınak grubunda ve yarı açık serbest dolaşımlı grupta sırasıyla 4,17 ± 1,22 ve 17,33 ± 1,87 baş olarak belirlenmiş ve barınak tipinin suluk başına düşen hayvan sayısı üzerine etkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (P<0,001). İyi barınma ilkesi bakımından değerlendirilen hayvan tabanlı yatma hareketi süresi ölçütüne barınak tipinin etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Araştırmada, süt ineklerinde farklı barınak tipinin alt arka bacak temizlik skoru üzerine etkisi incelenen bütün aylarda istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0,001). Barınak gruplarının açık gezinti alanı mevcudiyeti yönünden yapılan değerlendirme sonucunda, barınak tipleri arasında istatistiksel açıdan önemli bir farklılık olduğu belirlenmiştir (P<0,001). İyi sağlık ilkesi bakımından değerlendirilen hayvan tabanlı topallık skoru ölçütü bakımından barınak grupları arasındaki farklılıklar incelenen bütün aylarda ve genel olarak (Aralık-Mayıs dönemlerinde) istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Aynı şekilde, kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı barınak gruplarında topallık bakımından aylar arasındaki farklılık istatistiksel bakımdan önemsiz çıkmıştır. Tarsal bölge deri lezyonu bakımından aylar arasındaki farklılık, kapalı bağlı barınak grubunda istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0,05). Vulva akıntısı görülme oranı Mart, Nisan ve Mayıs aylarında kapalı bağlı barınak grubunda sırasıyla % 9,5, % 18,9 ve % 1,4 olarak belirlenmiştir. Barınak tipinin vulva akıntısı üzerine etkisi Mart ayında istatistiksel olarak önemli bulunurken (P<0,01), Nisan ve Mayıs aylarında söz konusu etkinin istatistiksel olarak önemsiz olduğu saptanmıştır. Araştırmada, barınak tipinin somatik hücre sayısı üzerine etkisi istatistiksel bakımdan önemsiz bulunmuştur. Boynuz kesme uygulamasına ait veriler incelendiğinde, kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı barınak tipleri arasında istatistiksel açıdan önemli bir farklılık belirlenmemiştir. Uygun (doğal) davranış ilkesi incelendiğinde, Aralık, Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında kapalı bağlı ve yarı açık serbest dolaşımlı barınak tipinin hayvan tabanlı refah ölçütü olan kaçınma testi skoru üzerine etkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (sırasıyla P<0,001, P<0,001, P<0,001, P<0,001 ve P<0,05). Barınak tipinin süt ineklerinde kan serum kortizol, total antioksidan durum (TAS), total oksidan durum (TOS) ve oksidatif stres indeksi (OSİ) düzeyleri üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (sırasıyla, P<0,05, P<0,01, P<0,001 ve P<0,001). Sonuç: Araştırmada, yarı açık serbest dolaşımlı barınakların süt sığırlarının refah düzeyini destekleme açısından kapalı bağlı sistemlere göre daha avantajlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sistemlerde hayvanların hareket özgürlüğü artmakta, stres düzeyleri azalmakta ve doğal davranışlarını sergileme imkânları genişlemektedir. Kapalı bağlı barınaklarda ise sınırlı hareket alanı, yetersiz havalandırma ve açık gezinti alanı eksikliği hem davranışsal hem de fizyolojik açıdan olumsuz etki yaratmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to evaluate different housing systems (tie-stall and semi-open free-stall systems) used in dairy cattle farms operating in the Buca district of İzmir province in terms of animal welfare. Material and Methods: The study was conducted in a total of 24 commercial dairy cattle farms, consisting of 12 tie-stall and 12 semi-open free-stall farms located in the Buca district of İzmir province. In the study, the Welfare Quality® (2009) protocol was used for the assessment of animal welfare, and animal, resource, and management based welfare indicators were evaluated together to provide a comprehensive assessment. Animal-based welfare assessments were carried out on a total of 167 dairy cows in the study farms and were repeated six times at monthly intervals between December 2024 and May 2025. In order to evaluate welfare in dairy cows, the Welfare Quality® Dairy Cattle Welfare Assessment Protocol (2009), based on the principles of good feeding, good housing, good health, and appropriate behavior, was used. In addition, in order to assess the effects of housing type (tie-stall and semi-open free-stall) on dairy cow welfare, some physiological stress responses in blood serum samples collected from cows were analyzed. Results: When the demographic characteristics of farmers were examined, it was observed that tie-stall systems were mainly operated by traditional producers, mostly male farmers, whereas semi-open free-stall systems were operated by younger and more highly educated producers. In addition, the use of modern building materials such as steel profiles and the employment of professional labor in semi-open systems indicated that these farms were undergoing structural and managerial transformation. Regarding the principle of good feeding, no statistically significant differences were found in body condition score (BCS) of the tail head, loin, and rib regions between housing groups across all months. However, in the overall evaluation of BCS, statistically significant differences were detected between tie-stall and semi-open free-stall groups across months (P<0.001). The effect of housing type on the functional status of water troughs was found to be statistically insignificant. In January, the cleanliness of water troughs in semi-open free-stall farms was significantly higher than in tie-stall systems (P<0.001). The number of animals per water trough was determined as 4.17 ± 1.22 and 17.33 ± 1.87 in tie-stall and semi-open free-stall systems, respectively, and the effect of housing type on this parameter was statistically significant (P<0.001). In terms of the good housing principle, no statistically significant effect of housing type was found on lying behavior duration. However, the effect of housing type on hind leg cleanliness score was found to be statistically significant in all examined months (P<0.001). The presence of outdoor exercise area also differed significantly between housing systems (P<0.001). Regarding the good health principle, differences between housing groups in lameness scores were found to be statistically insignificant both monthly and overall (December 2024–May 2025 period). Similarly, no significant monthly differences in lameness were observed within housing groups. The effect of month on tarsal lesion scores was significant in the tie-stall group (P<0.05). Vulvar discharge prevalence in the tie-stall group was recorded as 9.5%, 18.9%, and 1.4% in March, April, and May, respectively. Housing type had a significant effect on vulvar discharge in March (P<0.01), whereas it was not significant in April and May. The effect of housing type on somatic cell count was also found to be statistically insignificant. No significant differences were observed between housing systems regarding dehorning practices. Regarding the appropriate (natural) behavior principle, the effect of housing type on avoidance test scores was found to be statistically significant in December, January, February, March, and April (P<0.001, P<0.001, P<0.001, P<0.001, and P<0.05, respectively). The effect of housing type on serum cortisol, total antioxidant status (TAS), total oxidant status (TOS), and oxidative stress index (OSI) levels was statistically significant (P<0.05, P<0.01, P<0.001, and P<0.001, respectively). Conclusion: The study concluded that semi-open free-stall housing systems are more advantageous than tie-stall systems in terms of supporting dairy cattle welfare. In these systems, animals exhibit greater freedom of movement, reduced stress levels, and improved opportunities to express natural behaviors. In contrast, tie-stall systems, due to limited space, inadequate ventilation, and lack of outdoor access, negatively affect both behavioral and physiological welfare parameters.
Benzer Tezler
- Türk eğitim sistemi içerisinde özel dershanelerin yeri, gelişmesi ve fonksiyonları (Aydın Körfez Dershaneleri örneğinde)
Başlık çevirisi yok
TURAN ÖZTÜRK
- İzmir ili Buca ilçesi okullarında biyoloji derslerinde verimlilik ve teknoloji kullanımı
Productivity and technology usage in biology lessons at schools of country of Buca city of İzmir
ARZU YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RIDVAN KETE
- İzmir ili metropol spor yerleri potansiyelinin saptanması üzerinde araştırmalar“Buca ilçesi örneğinde bir inceleme”
Başlık çevirisi yok
SERAP KAYALI
- Manzara sahipliliğinin konut fiyatına etkisi: İzmir ili Buca ilçesi Yedigöller rekreasyon alanı çevresine ilişkin ampirik çalışma
The effect of view on house values: An empirical study on Yedigöller recreation area in Buca Izmir
AHSEN DERYA ABAYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Şehircilik ve Bölge PlanlamaDokuz Eylül ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. K. MERT ÇUBUKÇU
- Z kuşağı ve sosyo-duygusal öğrenme becerileri: İzmir ili Buca ilçesi ortaokul öğrencileri üzerinde bir araştırma
Generation z and socio-emotional learning skills: A research onsecondary students in Buca district in Izmir province
İRFAN AYTEK
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerEge ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAYE EREL