Öğretmen adaylarının yapay zekâ tutumları, analitik, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Examining pre-service teachers' artificial intelligence attitudes, views, and analytical, critical, and creative thinking skills
- Tez No: 1025084
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERKAN YANARATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Eğitimde Yapay zekâ Uygulamaları dersini alan öğretmen adaylarının analitik düşünme, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme beceri/eğilim düzeyleri ile yapay zekâ (YZ) uygulamalarına yönelik tutumlarını ve bu uygulamalara ilişkin görüşlerini incelemektir. Çalışma grubunu 2025-2026 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 190 öğretmen adayı oluşturmuştur. Nicel veriler Öğrencilerin Analitik Düşünme Ölçeği, Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği, Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği ve YZ Uygulamaları Tutum Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüş formu ile elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel veriler tema ve kodlar oluşturularak analiz edilmiş; bulgular frekans ve yüzde değerleriyle sunulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre öğretmen adaylarının analitik düşünme becerileri, yaratıcı düşünme eğilimleri ve YZ uygulamalarına yönelik tutumları genel olarak yüksek düzeye yakın bulunmuştur. Eleştirel düşünme becerilerinin ise diğer değişkenlere göre daha düşük ve orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonucunda YZ uygulamalarına yönelik tutum ile analitik düşünme, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Yarı yapılandırılmış görüş formu bulguları, öğretmen adaylarının YZ uygulamalarına yönelik görüşlerinin genel olarak olumlu olduğunu göstermiştir. Katılımcılar YZ uygulamalarını öğrenmeyi kolaylaştıran, soyut kavramların somutlaştırılmasını destekleyen, öğrenci katılımını artıran, materyal hazırlamayı kolaylaştıran ve bireysel öğrenme deneyimleri sunabilen araçlar olarak değerlendirmiştir. Araştırma sonucunda, YZ uygulamalarının öğretmen adayları tarafından pedagojik açıdan yararlı görüldüğü; ancak etkili kullanım için öğretmen yetiştirme programlarında YZ okuryazarlığı, etik kullanım, eleştirel değerlendirme ve pedagojik entegrasyon becerilerinin desteklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the analytical thinking, critical thinking, and creative thinking skill/disposition levels of pre-service teachers who took the Artificial Intelligence Applications in Education course, as well as their attitudes toward artificial intelligence (AI) applications and their views on these applications. The study group consisted of 190 pre-service teachers studying at a state university during the 2025–2026 academic year. Quantitative data were collected through the Students' Analytical Thinking Scale, the Critical Thinking Skills Scale, the Marmara Creative Thinking Dispositions Scale, and the AI Applications Attitude Scale. Qualitative data were obtained through a semi-structured interview form. Descriptive statistics and Pearson correlation analysis were used to analyze the quantitative data. The qualitative data were analyzed by creating themes and codes, and the findings were presented with frequency and percentage values. According to the results, pre-service teachers' analytical thinking skills, creative thinking dispositions, and attitudes toward AI applications were generally found to be close to a high level. Their critical thinking skills, however, were found to be lower than the other variables and at a moderate level. The correlation analysis revealed no statistically significant relationship between attitudes toward AI applications and analytical thinking, critical thinking, and creative thinking levels. The findings obtained from the semi-structured interview form showed that pre-service teachers' views on AI applications were generally positive. The participants evaluated AI applications as tools that facilitate learning, support the concretization of abstract concepts, increase student participation, facilitate material preparation, and provide individualized learning experiences. As a result of the study, it was concluded that AI applications are regarded by pre-service teachers as pedagogically useful. However, for effective use, teacher education programs should support AI literacy, ethical use, critical evaluation, and pedagogical integration skills.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının yapay zekâya yönelik tutumları ile yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between pre-service teachers' attitudes toward artificial intelligence and their levels of artificial intelligence literacy
GİZEM DUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR MURAT ÇOLAKOĞLU
- Matematik öğretmen adaylarının yapay zeka okuryazarlıkları ile yapay zekaya yönelik tutumları arasındaki ilişkide demografik özelliklerin düzenleyici etkisi
The moderating effect of demeographic characteristics on the relationship between prospective mathematics teachercandidates artificial intelligent literacy and their attitudestoward artificial intelligent
NAZİRE ÇİĞDEM MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MatematikAksaray ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE ÖZYILDIRIM GÜMÜŞ
- Beden eğitimi öğretmen adaylarının yapay zeka uygulamalarına yönelik tutumları ile akademik öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between physical education teacher candidates' attitudes towards artificial intelligence applications and their perceptions of academic self-efficacy
SAMİ KARABACAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET YILDIZ
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ kabullerinin modellenmesi
Modeling pre-service teachers' acceptance of artificial intelligence
GÜLSEMİN DURMUŞ ÇEMÇEM
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN KUKUL
- Öğretmen adaylarının yapay zeka'ya ilişkin görüşleri
Pre-service teachers' perspectives on artificial intelligence
HAYDER GHALEB ALİ ALİ DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ