Çukurova Bölgesi'nde zeytin işletmelerinin üretim ve pazarlama yapısı
Production and marketing structure of olive enterprises in the Çukurova Region
- Tez No: 1025088
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDAL DAĞISTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Çukurova Bölgesi'nde zeytin işletmelerinin üretim ve pazarlama yapısını ortaya koymak; zeytin sıkma tesislerinin ekonomik performansını bu yapının tamamlayıcı bir unsuru olarak değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Birincil veriler 2022/2023 üretim döneminde Adana, Mersin ve Hatay illerinde yüz yüze uygulanan anketlerden elde edilmiştir. Üretici bulguları 56 geçerli zeytin işletmesi, tesis bulguları ise 18 zeytin sıkma tesisi yöneticisi üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırmada tanımlayıcı istatistikler, frekans-yüzde çizelgeleri, tek ürün bütçe analizi ve saha verilerine dayalı GZFT analizi kullanılmıştır. Üreticilerin %78,6'sının düzenli gübreleme, %93'ünün düzenli bakım yaptığı; buna karşılık %73,2'sinin desteklerden haberdar olmadığı ve %80,4'ünün kooperatif üyeliğinin bulunmadığı belirlenmiştir. Üretilen zeytinin %52,61'i dane olarak satılmış, %46,71'i zeytinyağına işlenmiş; elde edilen zeytinyağının %93,62'si pazara sunulmuştur. Tesislerde ortalama birim işleme maliyeti 1,25 TL/kg, ortalama net kâr marjı %18'dir. Kapasite kullanım oranı %60 ve üzerinde olan kontinü sistemli tesislerde birim maliyetin düştüğü görülmüştür. Bulgular, üretim planlaması, kooperatifleşme, pazarlama kanalları ve tesis kapasitesinin birlikte yönetilmesinin bölgesel rekabet gücü açısından belirleyici olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the production and marketing structure of olive enterprises in the Çukurova Region and evaluated the economic performance of olive pressing facilities as a complementary component of this structure. Primary data were collected through face-to-face surveys in Adana, Mersin, and Hatay during the 2022/2023 production season. Producer-level findings were based on 56 valid olive enterprises, while facility-level findings were obtained from 18 olive pressing facility managers. Descriptive statistics, frequency-percentage tables, single-product budget analysis, and a field-data-based SWOT analysis were employed. Regular fertilisation was reported by 78.6% of producers and regular maintenance by 93%; however, 73.2% were unaware of available supports and 80.4% were not members of a cooperative. Of the olives produced, 52.61% were sold as table or raw olives and 46.71% were processed into olive oil; 93.62% of the olive oil produced was marketed. The average unit processing cost was 1.25 TL/kg and the average net profit margin was 18%. Continuous-system facilities operating at a capacity utilisation rate of 60% or higher had lower unit costs. The findings show that production planning, cooperative organisation, marketing channels, and facility capacity must be managed jointly to strengthen regional competitiveness.
Benzer Tezler
- Doğu Akdeniz Bölgesi'nde zeytin ağaçlarında virüs ve fitoplazmaların saptanması, meyve ve zeytinyağı kalitesine etkilerinin araştırılması
Detection of viruses and phytoplasmas in olive trees in Eastern Mediterranean Region, investigation of their effects on fruit and olive oil quality
HAVVA NUR SAĞLAM
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHARREM ARAP KAMBEROĞLU
- Doğu Akdeniz Bölgesi'nde zeytin ve zeytinyağı üretimi, pazarlaması ve bölgede zeytinciliği geliştirme olanakları
Olive and olive oil production and marketing in East Mediterranean Region and the possibilities to improve olive sector in the region
ARZU SEÇER
- Doğu Akdeniz'de harnup ve zeytin kök bölgesi topraklarının kimi kalite parametrelerinin belirlenmesi
Identifying several soil quality parameters of carob and olive root field soil in East Mediterranean
ZEKERİYA KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
ArkeometriÇukurova ÜniversitesiArkeometri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM KAPUR
- Çukurova bölgesinde yetiştirilen Gemlik zeytin çeşidinin sofralık siyah zeytine işlenmesi ve starter geliştirilmesi üzerine araştırmalar
Production of black table olives from cv. Gemlik grown in various districts of the Cukurova region and studies on the development of starter cultures
SEZGİ LEVENTDURUR
Doktora
Türkçe
2017
Gıda MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ERTEN