Niyazi Mısri'nin Vahdet-i Vücûd anlayışı bağlamında tevhid, muhabbet, marifet ve fakr kavramlarının incelenmesi
Examination of the concepts of tawhid, love, gnosis and poverty in the context of Niyâzî-i Mısrî's understanding of the Unity of Being
- Tez No: 1025175
- Danışmanlar: DR. OMNEYA NABIL MUHAMMAD AYAD IBRAHIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Niyâzî-i Mısrî, vahdet-i vücûd, klasik dönem tasavvufu, Osmanlı dönemi tasavvufu, tevhid, mârifet, muhabbet, fakr, Niyazi-i Mısri, Vahdet-i vücud, Niyâzî-i Mısrî, wahdat al-wujūd, classical period of Sufism, Ottoman Sufism, tawḥīd, maʿrifa, maḥabba, faqr, Niyazi-i Mısri, Unity of existence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada XVII. yüzyıl Osmanlı Dönemi tasavvuf düşüncesinin önemli sûfîlerinden Niyâzî-i Mısrî'nin vahdet-i vücûd anlayışı incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, Mısrî'nin vahdet telakkisini farklı eserlerindeki yorumları çerçevesinde değerlendirmektir. Çalışmada öncelikle vahdet-i vücûd anlayışının klasik tasavvuf geleneğindeki gelişimi incelenmiş; ardından İbn Arabî çizgisi, Ekberî gelenek ve Osmanlı Dönemi sûfîleriyle kurulan süreklilik dikkate alınmıştır. Bu bağlamda Mısrî'nin vahdet anlayışı tevhid, mârifet, muhabbet ve fakr kavramları üzerinden çözümlenmiştir. Tevhid, Mısrî'de varlığın hakikî kaynağını Hakk'a nispet eden bir idrak alanı olarak; mârifet ise ibadetin maksadını ve bilmenin birliğe açılan yönünü gösteren kalbî bir kavrayış olarak değerlendirilmiştir. Muhabbet, âşık, maşuk ve aşk ilişkisini vahdet nazarıyla düşündüren bir irfan eşiği; fakr ise kulun zât, sıfat ve fiilleri bakımından Hakk karşısındaki fânîliğini kavraması şeklinde ele alınmıştır. Sonuç olarak çalışma Mısrî'nin vahdet-i vücûd anlayışını, tevhid, mârifet, muhabbet ve fakr kavramları ile bütüncül bir irfan yorumu olarak ele alıp Osmanlı Dönemi tasavvufundaki konumunu ortaya koymaya çalışmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the understanding of waḥdat al-wujūd of Niyāzī-i Miṣrī, one of the prominent Sufis of seventeenth-century Ottoman Sufi thought. The main aim of the study is to evaluate Miṣrī's conception of unity within the framework of the interpretations presented in his various works. The study first examines the development of the understanding of waḥdat al-wujūd within the classical Sufi tradition and then considers its continuity with the line of Ibn ʿArabī, the Akbarian tradition, and Ottoman-period Sufis. In this context, Miṣrī's understanding of unity is analyzed through the concepts of tawḥīd, maʿrifa, maḥabba, and faqr. Tawḥīd is evaluated in Miṣrī's thought as a mode of perception that attributes the true source of existence to God, whereas maʿrifa is considered a spiritual understanding that reveals the purpose of worship and the way in which knowledge opens onto unity. Maḥabba is discussed as a threshold of spiritual knowledge that enables the relationship between the lover, the beloved, and love to be understood from the perspective of unity, while faqr is examined as the servant's realization of his annihilation before God with respect to essence, attributes, and acts. In conclusion, the study approaches Miṣrī's understanding of waḥdat al-wujūd as a holistic interpretation of spiritual knowledge through the concepts of tawḥīd, maʿrifa, maḥabba, and faqr, and seeks to reveal its position within Ottoman-period Sufism.
Benzer Tezler
- Niyazi-i Mısri'nin hayatı ve Allah anlayışı
Ni̇yazi-i Misri's life and the approach of God
YUNUS BABACAN
- Niyâzî-i Mısrî Dîvânı'nda sembolik anlatım
Symbolic expression in Niyâzî-i Mısrî's Dîvân
HÜLYA TAŞTEKİN
- Amiran Kurtkan Bilgiseven`in din anlayışı ve günümüz sosyal sorunlarına bakışı
Amiran Kurtkan Bilgiseven`s understanding of religion and her views about current social problems
SAVAŞ KONUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiSosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ BALOĞLU
- Hızırağazâde Sa'id Bey'in divanında tasavvufî unsurlar
Sûfī elements in Saʿīd Bey's divan
ALPASLAN DURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM ÇATAK
- Niyâzî-i Mısrî'nin mecâlis'inin tahkîki ve filolojik açıdan değerlendirilmesi
A critical edition of Niyazi Misri's majalis and its philological analysis
BAYRAM KUSURSUZ
Doktora
Türkçe
2016
DilbilimDokuz Eylül ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET REŞİT ÖZBALIKÇI