Antik Symposion'dan İstanbul meyhanelerine: Doğu Roma ve Osmanlı sürekliliğinde Rum içki kültürünün evrimi
From ancient Symposium to Istanbul taverns: The evolution of Greek drinking culture in the continuity of the Eastern Roman and Ottoman traditions
- Tez No: 1025215
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TULGA ALBUSTANLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Antik Yunan'daki symposion geleneğinden başlayarak Doğu Roma (Bizans) dönemi Konstantinopolis'inde gelişen meyhane kültürü ile Osmanlı İstanbul'undaki Rum meyhaneleri arasındaki tarihsel ve kültürel sürekliliği incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, içki kültürünün yalnızca tüketim pratiği olarak değil; gastronomi tarihi, toplumsal ilişkiler, kamusal yaşam ve kültürel kimlik oluşumu bağlamında çok yönlü bir yapı olarak ele alınması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında Antik Yunan'daki symposion geleneğinin ritüel yapısı, Bizans dönemindeki kapileion kültürü ve Osmanlı İstanbul'undaki Rum meyhanelerinin kurumsal yapısı karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda meyhanelerin yalnızca içki tüketilen mekânlar olmadığı; aynı zamanda sosyal etkileşim, ekonomik faaliyet, kültürel aktarım ve gündelik yaşamın yeniden üretildiği önemli kamusal alanlar olduğu ortaya konulmuştur. Araştırmada ayrıca gedik sistemi, lonca teşkilatı, meyhane adabı, meze kültürü ve müdavim ilişkileri gibi unsurlar incelenerek Rum meyhanelerinin İstanbul'un gastronomik ve kültürel belleğindeki yeri analiz edilmiştir. Araştırma yöntemi olarak literatür taraması ve tarihsel kaynak incelemesi kullanılmıştır. Çalışmada seyahatnameler, arşiv belgeleri, akademik yayınlar ve arkeolojik bulgulardan yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, İstanbul'daki Rum meyhanelerinin Bizans'tan devralınan bazı kültürel unsurları Osmanlı'nın çok kültürlü yapısı içerisinde dönüştürerek sürdürdüğünü göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Rum meyhanelerinin yalnızca bir eğlence mekânı değil; İstanbul'un sosyal yaşamını, gastronomik kültürünü ve kolektif hafızasını şekillendiren önemli kamusal alanlar olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the historical and cultural continuity between the symposion tradition of Ancient Greece, the tavern culture that developed in Constantinople during the Eastern Roman (Byzantine) period, and the Greek taverns of Ottoman Istanbul. The research approaches drinking culture not merely as a consumption practice, but as a multidimensional phenomenon within the contexts of gastronomic history, social relations, public life, and the formation of cultural identity. Within the scope of the study, the ritual structure of the Ancient Greek symposion tradition, the kapileion culture of the Byzantine period, and the institutional structure of Greek taverns in Ottoman Istanbul were evaluated comparatively. In this context, taverns are presented not only as places where alcoholic beverages were consumed, but also as important public spaces in which social interaction, economic activity, cultural transmission, and the reproduction of everyday life took place. In addition, elements such as the gedik system, guild organization, tavern etiquette, meze culture, and patron relationships were examined in order to analyze the place of Greek taverns within Istanbul's gastronomic and cultural memory. Literature review and historical source analysis were employed as the research methods of the study. Travel accounts, archival documents, academic publications, and archaeological findings were utilized throughout the research. The findings indicate that the Greek taverns of Istanbul preserved and transformed certain cultural elements inherited from Byzantium within the multicultural structure of the Ottoman Empire. As a result, the study reveals that Greek taverns were not merely places of entertainment, but significant public spaces that shaped Istanbul's social life, gastronomic culture, and collective memory.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Antik dönemde sosyal etkinliklerde kullanılan müzik enstrümanlarının mozaikler üzerindeki tasvirleri
Depictions of musical instruments used in social events in antiquity on mosaics
FATMA GERİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ArkeolojiBursa Uludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DERYA ŞAHİN
- Klasik dönem Lykia mezar ikonografisinde kadın
The woman in Lycian tomb iconography throughout the classical period
CEMİL DUMANLIOĞLU
- Gilles Deleuze ve Felix Guattari'de arzu ontolojisi ve politika
Ontology of desire and politics in Gilles Deleuze and Felix Guattari
SERCAN ÇALCI