Özel gereksinimli birey ailelerinin sosyal destek algıları ve sosyal hizmet uygulamalarına erişim deneyimleri
Perceptions of social support and experiences with access to social work practices among families of individuals with special needs
- Tez No: 1025258
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BARIŞ DEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, Kırıkkale ilinde yaşayan özel gereksinimli birey ailelerinin algıladıkları sosyal destek kaynaklarını, bakım sürecine ilişkin deneyimlerini ve sosyal hizmet uygulamalarına erişimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı kapsamında fenomenolojik desenle yürütülmüş, gönüllü katılan 16 ebeveynle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular beş ana tema altında toplanmıştır: özel gereksinimli çocuğa sahip olmanın aile yaşamına etkileri, algılanan sosyal destek kaynakları, toplumsal tutumlar ve damgalama deneyimleri, sosyal hizmetlere erişim deneyimleri ile baş etme stratejileri ve gelecek beklentileri. Ebeveynlerin çocuklarının bakım ve eğitim gereksinimleri doğrultusunda gündelik yaşamlarını yeniden yapılandırdıkları; zaman kullanımı, sosyal etkinliklere katılım ve aile içi rol dağılımının önemli ölçüde değiştiği görülmüştür. Bakım sorumluluğunun çoğunlukla annelerin üzerinde yoğunlaştığı, bunun fiziksel yorgunluk, sosyal izolasyon ve duygusal zorlanmayla birlikte deneyimlendiği; ancak eş, geniş aile ve yakın çevreden alınan desteğin bu yükü kısmen hafiflettiği görülmüştür. Katılımcıların deneyimleri, damgalanmanın yalnızca bireysel bir tutum değil, ailelerin sosyal yaşama katılımını sınırlandıran toplumsal bir süreç olarak işlediğini göstermektedir. Ailelerin sosyal hizmetler ve hakları konusunda bilgi eksikliği yaşadıkları, rehberlik ve yönlendirme ihtiyacının yüksek olduğu saptanmıştır. Ebeveynler yaşadıkları güçlüklerle baş ederken çoğunlukla inanç, sabır, kabullenme, benzer deneyime sahip ailelerle paylaşım ve sınırlı da olsa kendilerine kişisel alan oluşturma gibi baş etme stratejileri geliştirdikleri görülmüştür. Bulgular genel olarak, özel gereksinimli çocuğa sahip olmanın aile yaşamında çok boyutlu bir dönüşüm yarattığını; sosyal destek sistemleri ve sosyal hizmet uygulamalarının bu sürecin yönetiminde belirleyici bir role sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte mevcut hizmetlerin erişilebilirlik, rehberlik ve sürdürülebilirlik açısından güçlendirilmesine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the perceived sources of social support among families of individuals with special needs living in Kırıkkale, their experiences related to the caregiving process, and their access to social work practices. The study was conducted using a phenomenological design within a qualitative research approach. Semi-structured interviews were carried out with 16 parents who participated voluntarily, and the data were analyzed using thematic analysis. The findings were organized under five main themes: the effects of having a child with special needs on family life, perceived sources of social support, social attitudes and experiences of stigma, experiences of access to social work practices, and coping strategies and future expectations. The findings revealed that parents reorganized their daily lives in accordance with their children's care and educational needs, leading to significant changes in time use, participation in social activities, and the distribution of roles within the family. Caregiving responsibilities were found to be concentrated primarily on mothers and were experienced alongside physical fatigue, social isolation, and emotional strain. However, support received from spouses, extended family members, and close social networks partially alleviated this burden. The participants' experiences indicated that stigma operates not merely as an individual attitude but as a social process that restricts families' participation in social life. Families were found to have insufficient knowledge about social services and their rights, highlighting a considerable need for guidance and referral. In coping with the difficulties they experienced, parents were found to employ strategies such as faith, patience, acceptance, sharing experiences with families in similar circumstances, and, albeit to a limited extent, creating personal space for themselves. Overall, the findings demonstrate that having a child with special needs creates a multidimensional transformation in family life and that social support systems and social work practices play a significant role in managing this process. At the same time, the findings indicate a need to strengthen existing services in terms of accessibility, guidance, and sustainability.
Benzer Tezler
- Zihinsel yetersizlik tanısı almış özel gereksinimli bireylerin ailelerinin aile yaşam kalitesi algılarının incelenmesi
Investigation of the perceptions of the family quality of life of the families of individuals with special needs diagnosed with intellectual disability
GÜLİSTAN TURHAL KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiKadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAŞAR BARUT
- Portage erken eğitim programının 3-6 yaş çocuklarının gelişimleri üzerindeki etkisi
The impact of portage early education program on the development of 3-6 year old children
NİHAL TURAN YURDABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEFİSE SEMRA ERKAN
- Özel gereksinimli olan bireylerin ebeveynlerinin aldıkları aile desteği ile umutsuzluk ve depresyon arasındaki ilişki; Diyarbakır örneği
The relationship between the family support of the parents of individuals with special needs and the deposition and depression: Diyarbakir case
ÖZLEM ALINAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal HizmetÜsküdar ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL BARIŞ
- Özel eğitim sınıflarında/okullarında öğrenim gören hafif düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip öğrencisi bulunan velilerin özel eğitimden beklenti düzeyleri (Sivas ili örneği)
Special education expectation levels of the parents of the literature in a light level of mental learning with a learning in special education classes / schools (Sample of Sivas)
YADİGAR İREM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZER AYAN
- Fen bilgisi öğretmen eğitimi programının özel yetenekliler için bireyselleştirilmiş öğretim uygulama yeterliği kazandırma açısından incelenmesi
Research of science teacher education programme for special talents in terms of providing individualized teaching practice proficiency
NİLGÜN AVCI ENGÜDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE DOLU