Geri Dön

Ay evrelerinin otizm spektrum bozukluğunda semptom şiddeti ve davranış sorularına etkisi

The effect of lunar phases on symptom severity and behavioral problems in autism spectrum disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1025275
  2. Yazar: DİLARA BETÜL ASLAN BALTACIOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ONUR BURAK DURSUN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Davranış, Davranış bozuklukları, Otizm spektrum bozukluğu, Moon, Behavior, Behavioral disorders, Autism spectrum disorder
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Trabzon Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı ve davranış sorunları bulunan çocuklar ile OSB tanısı olmayan ancak davranış sorunları sergileyen çocuklarda, ay evreleri ve bu evrelere eşlik eden ışık düzeylerinin (ay irradyansı ve toplam radyans) uyku ve davranışsal değişkenler (iştah, dikkat, hareketlilik, sinirlilik, öfke nöbeti ve zarar verme davranışı) üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Ayrıca, OSB tanılı grupta ay evreleri ve ilişkili ışık düzeyleri ile otizm çekirdek semptomları arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 6–10 yaş aralığında, OSB tanılı ve davranış sorunları bulunan 31 çocuk olgu grubu olarak, OSB tanısı olmayan ancak davranış sorunları bulunan 31 çocuk ise kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. Katılımcılar üç sinodik ay döngüsü boyunca günlük olarak değerlendirilmiştir. Günlük değerlendirmeler, literatürde tanımlanan temel davranışsal alanlara (uyku, iştah, hareketlilik, dikkat, sinirlilik vb.) dayalı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen 13 maddelik ebeveyn bildirim formu ile yapılmıştır. Ay evreleri (Yeni Ay, İlk Dördün, Dolunay, Son Dördün) yineleyici faktör olarak ele alınmış; grup (OSB/Kontrol) betimleyici faktör olarak tanımlanmıştır. Davranışsal ve klinik değişkenler karma desenli ANOVA, tekrarlayan ölçümlü ANOVA, Friedman testi ve korelasyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Ay irradyansı ve toplam çevresel ışık radyansı ayrı değişkenler olarak analiz edilmiştir. Ay irradyansı verileri, Suomi NPP uydusu üzerindeki VNP46A2 (Black Marble) ürününde yer alan DNB Lunar Irradiance katmanından elde edilmiştir. Toplam çevresel gece ışığı maruziyeti ise VNP46A1 ürününe ait Day/Night Band radyans verileri kullanılarak değerlendirilmiştir. Uydu verileri katılımcıların konumları ile eşleştirilerek günlük düzeyde analiz edilmiştir. XIII Bulgular: Toplam 62 çocuk (31 OSB, 31 kontrol) çalışmaya dahil edilmiştir. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, sosyodemografik özellikler ve Güçler ve Güçlükler Anketi puanları açısından anlamlı fark saptanmamıştır (tüm p>0.05). Kronotip değerlendirmesinde, gruplar arasında anlamlı fark izlenmemiştir. Dunn Duyu Profili değerlendirmesinde OSB grubunun arayış, hassasiyet, kaçınma, işitsel, görsel, dokunma ve çoklu duyusal alan puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (tüm p<0.05). Buna karşın, kayıt, vestibüler ve oral duyusal alt ölçekler açısından OSB ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (tüm p>0.05). Ay irradyansı ve toplam ışık düzeyleri ay evrelerine göre anlamlı farklılık göstermiştir (her ikisi için p<0.001). Gruplar arasında ışık düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Davranışsal değişkenler incelendiğinde, ay evrelerinin her iki grupta da zarar verme ve sinirlilik puanları üzerinde anlamlı etkisi olduğu saptanmıştır. (Sırasıyla p=0.007 ve p=0.023). İlk dördün evresinde, her iki alandaki puanların dolunay evresine göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Diğer davranışsal değişkenler üzerine ay evrelerinin anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. OSB grubu içinde ay evrelerine göre değerlendirilen sözel iletişim ve sosyal temas, sözel olmayan iletişim, tekrarlayıcı davranışlar, rutinlere bağlılık ve duyusal hassasiyet alanlarında anlamlı bir değişim saptanmamıştır (tüm p>0.05). Gruplar değerlendirildiğinde, iştah değişkeni açısından iki grup arasında anlamlı fark olduğu ve OSB grubunun iştah puanlarının kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0.022). Diğer davranışsal değişkenler açısından ise gruplar arasında anlamlı bir fark izlenmemiştir (tüm p>0.05). Ay evrelerinin gruplar üzerindeki etkisi incelendiğinde, uyku süresi açısından ay evresi etkisinin iki grupta farklı örüntüler sergilediği saptanmıştır (p=0.022). OSB grubunda son dördün evresinde uyku süresinde artış gözlenirken, kontrol grubunda aynı evrede azalma olduğu belirlenmiştir. Diğer davranışsal değişkenler açısından ise grup × ay evresi etkileşimi bakımından anlamlı bir fark izlenmemiştir (tüm p>0.05). Ay irradyansı ve toplam ışık radyansı ile davranışsal değişkenler arasındaki korelasyon analizinde, OSB grubunda ay irradyansı ile zarar verme, sinirlilik ve rutinlere bağlılık puanları arasında negatif yönlü anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Kontrol XIV grubunda ise ay irradyansı ile incelenen değişkenler arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Toplam ışık radyansı ile yapılan analizlerde ise yalnızca OSB grubunda iştah puanı ile negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Kontrol grubunda ise toplam ışık radyansı ile davranışsal değişkenler arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç: Bu çalışmada, ay evrelerinin çocuklarda bazı davranışsal değişkenler üzerinde sınırlı ancak anlamlı etkiler oluşturduğu gösterilmiştir. Özellikle sinirlilik ve kendine zarar verme davranışlarının ay evrelerine göre değişim gösterdiği ve bu değişimin ilk dördün evresinde belirginleştiği saptanmıştır. Buna karşın, iştah, dikkat ve hareketlilik gibi diğer davranışsal değişkenler ile otizmin çekirdek semptom alanlarının ay evrelerinden etkilenmediği görülmüştür. Uyku süresi açısından ay evresi etkisinin iki grupta farklı örüntüler sergilediği saptanmış, OSB grubunda son dördün evresinde uyku süresinde artış gözlenirken, kontrol grubunda azalma olduğu gözlenmiştir. Ay irradyansı ile davranışsal değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, yalnızca OSB grubunda zarar verme, sinirlilik ve rutinlere bağlılık ile negatif yönlü ilişkiler saptanmış; toplam çevresel ışık düzeyinin ise davranışsal değişkenler ile anlamlı bir ilişki göstermediği bulunmuştur. Bu bulgular, ay evrelerine bağlı davranış değişimlerinin ışığın miktarından ziyade doğal ışığın özellikleri ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen sonuçlar, ay döngüsünün özellikle belirli davranış alanları üzerinde etkili olabileceğini ve bu etkinin OSB tanılı bireylerde farklı örüntüler gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bu ilişkilerin altında yatan mekanizmaların daha iyi anlaşılabilmesi için daha geniş örneklemli ve objektif ölçümlere dayalı ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Özet (Çeviri)

Objective: The aim of this study was to investigate the effects of lunar phases and their associated light levels, including lunar irradiance and total environmental radiance, on sleep and behavioral variables such as appetite, attention, activity, irritability, temper tantrums, and self injurious behavior in children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) and behavioral problems, as well as in children without ASD who also exhibited behavioral problems. In addition, the study aimed to evaluate the relationships between lunar phases, related light levels, and core autism symptom domains in the ASD group. Methods: A total of 62 children aged 6 to 10 years were included in the study. The case group consisted of 31 children diagnosed with ASD and behavioral problems, while the control group included 31 children without ASD but with behavioral problems. Participants were assessed daily over three synodic lunar cycles. Daily evaluations were conducted using a 13 item parent report form developed by the researchers based on core behavioral domains described in the literature, including sleep, appetite, activity, attention, and irritability. Lunar phases, including New Moon, First Quarter, Full Moon, and Last Quarter, were defined as the repeated factor, while group, defined as ASD or control, was used as the between subject factor. Behavioral and clinical variables were analyzed using mixed design ANOVA, repeated measures ANOVA, Friedman tests, and correlation analyses. Lunar irradiance and total environmental night radiance were analyzed as separate variables. Lunar irradiance data were obtained from the Day Night Band Lunar Irradiance layer of the VNP46A2 Black Marble product onboard the Suomi NPP satellite. Total environmental nighttime light exposure was assessed using Day Night Band radiance data from the VNP46A1 product. Satellite derived data were matched with participants' locations and analyzed on a daily basis. XVI Results: A total of 62 children (31 ASD, 31 control) were included in the study. No significant differences were found between the groups in terms of age, sex, sociodemographic characteristics, and Strengths and Difficulties Questionnaire scores (all p>0.05). No significant difference was observed between the groups in chronotype assessment. In the Dunn Sensory Profile evaluation, the ASD group had significantly lower scores than the control group in seeking, sensitivity, avoiding, auditory, visual, tactile, and multisensory domains (all p<0.05). In contrast, no significant differences were found between the ASD and control groups in the registration, vestibular, and oral sensory subscales (all p>0.05). Lunar irradiance and total light levels showed significant differences according to lunar phases (for both p<0.001). Light levels did not differ significantly between the groups (p > 0.05). When behavioral variables were examined, lunar phases had a significant effect on self injurious behavior and irritability scores in both groups (p=0.007 and p=0.023, respectively). In the First Quarter phase, scores in both domains were higher compared to the Full Moon phase. No significant effect of lunar phases was found on other behavioral variables. Within the ASD group, no significant changes were found across lunar phases in verbal communication and social contact, nonverbal communication, repetitive behaviors, insistence on sameness, and sensory sensitivity (all p>0.05). Between-group comparisons indicated a significant difference only for appetite, with higher appetite scores observed in the ASD group than in controls (p = 0.022). No statistically significant differences were detected for the other behavioral variables (all p > 0.05). When the effect of lunar phases on groups was examined, it was found that the effect of lunar phases on sleep duration showed different patterns between the two groups (p=0.022). Sleep duration increased in the ASD group during the Last Quarter phase, while it decreased in the control group in the same phase. No significant group × lunar phase interaction was found for other behavioral variables (all p>0.05). In the correlation analysis between lunar irradiance, total light radiance, and behavioral variables, significant negative correlations were found in the ASD group between lunar irradiance and self injurious behavior, irritability, and insistence on XVII sameness scores. Within the control group, lunar irradiance was not significantly associated with any of the assessed variables. When total light radiance was considered, a significant negative association emerged only between appetite scores and total light radiance in the ASD group. No significant associations were identified between total light radiance and behavioral variables in the control group. Conclusion: In this study, it was shown that lunar phases had limited but significant effects on some behavioral variables in children. In particular, irritability and self injurious behavior were found to vary according to lunar phases, and this variation was most prominent in the First Quarter phase. In contrast, it was observed that other behavioral variables such as appetite, attention, and activity, as well as core autism symptom domains, were not affected by lunar phases. In terms of sleep duration, the effect of lunar phases showed different patterns between the two groups, with an increase in the ASD group and a decrease in the control group during the Last Quarter phase. When the relationships between lunar irradiance and behavioral variables were examined, negative correlations were found only in the ASD group for self injurious behavior, irritability, and insistence on sameness, while total environmental light levels did not show a significant relationship with behavioral variables. These findings suggest that behavioral changes related to lunar phases may be associated not with the quantity of light but with the characteristics of natural light. The results indicate that the lunar cycle may be effective on certain behavioral domains and that this effect may show different patterns in individuals with ASD. However, further studies with larger samples and objective measurements are needed to better understand the underlying mechanisms.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    628691

    Otizm spektrum bozukluğu olan ve tipik gelişen çocuklarda modeli taklit etme ve modelin niyetini anlama düzeylerinin karşılaştırılması

    Comparison of levels of imitating the model and understanding the model's intention in children with autism spectrum disorder and typically developing children

    SAMET BURAK TAYLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HATİCE BAKKALOĞLU

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL ÇİLEM ÖKCÜN AKÇAMUŞ

  2. Tez No

    878895

    Nöroplatisitenin otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda erken çocukluk dönemi ve çocukluk döneminde ergoterapi müdahaleleri ve duyu bütünleme terapisi üzerine etkisi

    Effect of neuroplasticity on occupational therapy interventions and sensory integration therapy in early childhood and childhood children with autism spectrum disorders

    FATMA YAĞMUR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    ErgoterapiÜsküdar Üniversitesi

    Nörobilim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TÜRKER TEKİN ERGÜZEL

  3. Tez No

    407777

    Otizmli çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin öğretiminde geleneksel ve gömülü öğretimle sunulan sabit bekleme süreli öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması

    A comparison of the traditionally presented constant time delay intruction and constant time delay instruction with embedded teaching on teaching community alert signs to children with autism spectrum disorders

    ŞERİFE ŞAHİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesi

    Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ARZU ÖZEN

  4. Tez No

    670269

    Otizmli çocukların nesneli eylemleri taklit etme düzeyleri üzerinde baba aracılı video ile model olma öğretiminin etkililiği

    The effectiveness of father mediated video modeling instruction on children with autism on imitating objective actions

    HACER DİNER EVREN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

    Özel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPASLAN KARABULUT

  5. Tez No

    1002897

    Valproik asit maruziyetli dişi sıçanlarda ön uyaran aracılı inhibisyon yanıtları ve menstrual döngüsü etkilerinin araştırılması

    Investigation of pre-pulse inhibition responses and effects of menstrual cycle in valproic acid exposed female rats

    ECE BERKE KARAÇALI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    FizyolojiErciyes Üniversitesi

    Fizyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN BABUR

Geri Dön