Ergen sporcularda antrenör güdüsel iklim ile sporcu bağlılığı arasındaki ilişkide sporcu öz yeterlik algısının aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of athlete self-efficacy perception in the relationship between coach motivational climate and athlete engagement in adolescent athletes
- Tez No: 1025395
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZİYA KORUÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Spor, Psikoloji, Sports, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Antrenör, Trainer
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor ve Egzersiz Psikolojisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Spor ve Egzersiz Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ergen sporcularda antrenör güdüsel iklimi ile sporcu bağlılığı arasındaki ilişkide sporcu öz yeterlik algısının aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmaya Ankara ilinde bireysel (atıcılık, judo, yüzme) (N=124) ve takım (basketbol, voleybol, futbol) (N=141) sporlarında aktif olarak yer alan 14-18 yaş grubundaki 265 lisanslı ergen sporcu katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Antrenör Kaynaklı Destekleyici ve Kısıtlayıcı Güdüsel İklim Ölçeği, Sporcu Öz Yeterlik Ölçeği ve Sporcu Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, Pearson korelasyon analizi ve değişkenler arası yapısal ilişkiler ile aracılık etkilerinin test edilmesi için Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, destekleyici antrenör ikliminin ergen sporcuların öz yeterlik algılarını ve spora olan bağlılıklarını pozitif yönde ve anlamlı biçimde artırdığı saptanmıştır. Sporcu öz yeterliğinin, sporcu bağlılığı üzerinde doğrudan güçlü bir etkiye sahip olduğu ve destekleyici iklim ile sporcu bağlılığı arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiği tespit edilmiştir. Buna karşın, kısıtlayıcı antrenör ikliminin öz yeterlik ve bağlılık üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Demografik bulgular incelendiğinde; erkek sporcuların kısıtlayıcı iklim algıları psikolojik yeterlik, profesyonel düşünce yeterliği, kişilik yeterliği ve güven boyutlarında kadınlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar aldığı, bireysel spor yapanların ise takım sporu yapanlara kıyasla destekleyici iklimi daha yüksek düzeyde algıladığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında; antrenörler tarafından özerkliği destekleyen, inisiyatif tanıyan ve yapıcı geri bildirimler sunan bir güdüsel iklimin inşa edilmesi, ergen sporcuların yeterlik duygularını doğrudan ve anlamlı düzeyde beslemektedir. Bu destekleyici ortam sayesinde öz yeterlik algısı güçlenen sporcular, sportif süreçte karşılaştıkları zorlukları birer tehdit unsurundan ziyade aşılması gereken gelişimsel zorlanmalar olarak değerlendirmektedir. Gerçekleşen bu bilişsel değerlendirme süreci ise ergen sporcuların branşlarına duydukları adanmışlığı, coşkuyu ve dinçliği pekiştirerek spora katılımlarını uzun erimli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmaktadır. Anahtar Sözcükler Antrenör Güdüsel İklimi, Sporcu Bağlılığı, Sporcu Öz Yeterliği
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating role of perceived athlete self-efficacy in the relationship between coach-created motivational climate and athlete engagement in adolescent athletes. A total of 265 licensed adolescent athletes aged 14-18, actively participating in individual (shooting, judo, swimming) (N=124) and team (basketball, volleyball, football) (N=141) sports in the province of Ankara, participated in the study. A Demographic Information Form, the Coach-Created Empowering and Disempowering Motivational Climate Questionnaire, the Athlete Self-Efficacy Scale, and the Athlete Engagement Questionnaire were used as data collection tools. In data analysis, independent samples t-test, Pearson correlation analysis, and Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) for testing structural relationships between variables and mediation effects were employed. According to the research findings, it was determined that the empowering coach climate significantly and positively increased the self-efficacy perceptions and sport engagement of adolescent athletes. It was found that athlete self-efficacy has a strong direct effect on athlete engagement and plays a partial mediating role in the relationship between empowering climate and athlete engagement. In contrast, the disempowering coach climate had no statistically significant effect on self-efficacy and engagement. When demographic findings were examined, it was observed that male athletes scored significantly higher than female athletes in restrictive climate perceptions, as well as in the dimensions of psychological efficacy, professional thinking efficacy, personality efficacy, and confidence. Furthermore, athletes engaged in individual sports perceived a supportive climate at a higher level compared to those in team sports. In light of the findings obtained from the study; the establishment of a motivational climate by coaches that supports autonomy, allows initiative, and provides constructive feedback directly and significantly nourishes the competence feelings of adolescent athletes. Thanks to this empowering environment, athletes with strengthened self-efficacy perceptions evaluate the difficulties they encounter in the sporting process as developmental challenges to be overcome rather than as threat elements. This cognitive evaluation process, in turn, reinforces the dedication, enthusiasm, and vigor that adolescent athletes feel for their sports, structuring their sports participation to be long-term and sustainable. Keywords Coach Motivational Climate, Athlete Engagement, Athlete Self-Efficacy
Benzer Tezler
- Otokratik antrenör liderlik tarzı ile tükenmişlik arasındaki ilişki: Reddedilme duyarlılığı, benlik değeri ve algılanan sosyal desteğin aracı rolü
The relationship between autocratic coaching leadership style and burnout: The mediating role of rejection sensitivity, self-esteem, and perceived social support
GAMZE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiSpor ve Egzersiz Psikolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN ABAYHAN
- Davranış değiştirme çarkı temelli müdahale programının sporcuların problemli akıllı telefon kullanımı, sosyal medya bağımlılığı, ekran süresi ve antrenör ile ebeveyn ilişkisine etkisi
The effect of behavior change wheel-based intervention program on athletes' problem smartphone use, social media addiction, screen time, the parent relationship and the coach relationship
EROL CAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN SARI
- Ergen kız yüzme sporcularının ve antrenörlerinin sorunları, başa çıkma yöntemleri
Problems of adolescent girls swimming athletes and coaches and cope methods
ZEYNEP GÖKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporPamukkale ÜniversitesiSporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YELİZ İLGAR DOĞAN
- Hedef sporlarında karşılaşılan performans kaygı durumları: Dartitis özelinde yaşantı örnekleri
Performance anxiety conditions encountered in target sports: Examples from the case of dartitis
ERGÜN MUTLU
Doktora
Türkçe
2026
SporEge ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OLCAY KİREMİTCİ
PROF. DR. MEHMET KOYUNCU
- Yüzme antrenörlerinin bir liderlik özelliği olan iletişim becerilerinin yüzücülerin motivasyonları üzerindeki etkisi
The impact of the swimming coaches' communication skills as a leadership characteristic on the swimmers' motivations
DUYGU KARADAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
PsikolojiMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY BİÇER