Dijital medyada kadına yönelik şiddete karşı eylemlerin çözümlenmesi: İran'daki“Mahsa Amini”ölümü üzerine başlatılan eylemler örneği
Analysis of actions against violence against women in digital media: The case of actions started in the death of“Mahsa Amini”in Iran
- Tez No: 1025414
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMEL AKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Temel amacı medya kuruluşlarının farklı ideolojik ve politik etkilerle aynı olayı farklı söylemsel ve ideolojik araçlarla nasıl yeniden ürettiğini ortaya koymak olan mevcut tez çalışmasında The Wall Street Journal, The Washington Post, BBC News, The Guardian, Sözcü, Hürriyet, Tehrantimes ve PressTV internet gazetelerinde 16 Eylül 2022' de Mahsa Amini'nin ölümü sonrasında İran'da başlayan protesto hareketlerine ilişkin yayımlanan haberler analiz edilmiştir. Haber metinlerinde olayın nasıl kamuoyuna sunulduğu Van Dijk'ın makro ve mikro yapılar olarak belirttiği çözümleme ölçütü doğrultusunda çözümlenmiştir. Analiz sonucunda Batılı kuruluşlardan The Wall Street Journal, The Washington Post, BBC News ve The Guardian gibi gazeteler, protestocuları insan hakları, kadın hakları ve özgürlük mücadelesi veren mağdur aktörler olarak sunmuştur. İran yönetimi ve ahlak polisini neredeyse tamamen şiddetin kaynağı, baskıcı otorite olarak konumlandırmış, İran rejimini ise otoriter, baskıcı, temel insan haklarını gözetmeyen ve kadın haklarını ihlal eden bir yapıda temsil etmiştir. Türkiye merkezli gazetelerden Hürriyet'in bazı haberlerinde protestolar, kamu güvenliği sorunu olarak, bazı haberlerinde ise İran rejiminin baskıcı uygulamalarını eleştiren karmaşık söylemsel yapılar tespit edilirken; Sözcü gazetesi belirgin şekilde protestocuları meşrulaştıran, İran rejimini eleştiren bir ideolojik söylem üretmiştir. İran merkezli Tehrantimes ve PressTV ve gazeteleri ise protestoları dış güçler tarafından desteklenen, yasa dışı ve kamu güvenliğini tehdit eden eylemler olarak sunmuştur. Bu gazetelerde özellikle Batılı medyalar ideolojik ve manipülatif aktörler olarak temsil edilmiş, İran devleti ise güvenlik sağlayıcı ve meşru bir ototrite biçiminde konumlandırılmıştır. Sonuç olarak çalışma, farklı politik ve ideolojik konumlara sahip internet gazetelerinin aynı olayın farklı söylemsel stratejilerle yeniden yapılandırıldığını ortaya koymuştur. Ayrıca haberlerde sadece tarafsız bilgi aktarılmadı, aynı zamanda toplumsal gerçekliğin üretilmesinde etkili olan söylemsel ve ideolojik inşalar olduğu sonucuna ulaşılmış ve çalışma medya söylemlerindeki ideolojik boyutu görünür kılması açısından hem medya çalışmaları alanına hem de eleştirel medya okuryazarlığına ilişkin katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this thesis is to demonstrate how media outlets reproduce the same event using different discursive and ideological tools under the influence of varying ideological and political factors. The study examines The Wall Street Journal, The Washington Post, BBC News, The Guardian, Sözcü, Hürriyet, Tehrantimes, and PressTV. The news articles were analyzed to examine how the event was presented to the public in accordance with Van Dijk's analytical framework of macro and micro structures. The analysis revealed that Western media outlets such as The Wall Street Journal, The Washington Post, BBC News, and The Guardian portrayed the protesters as victimized actors fighting for human rights, women's rights, and freedom. They positioned the Iranian government and the morality police almost entirely as the source of violence and a repressive authority, while portraying the Iranian regime as an authoritarian, oppressive structure that disregards fundamental human rights and violates women's rights. While some reports by the Turkey-based newspaper Hürriyet frame the protests as a public safety issue, while others employ complex discursive structures criticizing the Iranian regime's repressive practices; the newspaper Sözcü has clearly adopted an ideological discourse that legitimizes the protesters and criticizes the Iranian regime. Iran-based Tehrantimes and PressTV, along with their newspapers, have portrayed the protests as actions supported by external powers, illegal, and threatening public safety. In these publications, Western media outlets have been specifically depicted as ideological and manipulative actors, while the Iranian state has been positioned as a security provider and a legitimate authority. In conclusion, the study reveals that online newspapers with different political and ideological positions have reconstructed the same event using distinct discursive strategies. Furthermore, the study concluded that news reports did not merely convey neutral information but also involved discursive and ideological constructions that influence the production of social reality. By making the ideological dimension of media discourse visible, this study contributes both to the field of media studies and to critical media literacy.
Benzer Tezler
- Toplumsal cinsiyete dayalı dijital şiddet: Spor alanındaki kadın profesyonellerin deneyimleri
Gender-based digital violence: The experiences of women professionals in sports
ELZEM SEREN DİNÇ KIRLI
Doktora
Türkçe
2026
İletişim Bilimleriİstanbul ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CEYDA ILGAZ BÜYÜKBAYKAL
- Sosyal medyada kadın düşmanlığı:“Kezban”örneği
Misogyny on social media: The case of“Kezban”
KUTLU ASENA KAYHAN
Doktora
Türkçe
2023
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİSBET GAMZE TOKSOY
- Sosyal medyada kadınlara yönelik dijital şiddet
Digital violence against women in social media
ELİF YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyolojiİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU
- Kadına yönelik şiddet ile ilgili sosyal medya ağlarında yapılan paylaşımlar ve dijital aktivist hareketlerin sosyolojik analizi
Sociological analysis of post on social media networks related to violence against woman and digital activist movements
İREM İNÖZÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
- Türkiye'de mikroblogging çağında kadına şiddet haberleri: X platformunda algı ve yayılma dinamikleri
News of violence against women in the era of microblogging in Türkiye: Perception and dissemination dynamics on the X platform
RUMEYSA NUR TAMYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Radyo-Televizyonİstanbul Aydın ÜniversitesiYeni Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. NUR EMİNE KOÇ