Geçici mekânlardan kalıcı yerleşimlere: Kah mülteci kampının kentleşme süreci üzerine bir inceleme
From temporary spaces to permanent settlements: An examination of the urbanization process of Kah refugee camp
- Tez No: 1025419
- Danışmanlar: PROF. DR. EMEL BİRER, PROF. DR. PELİN TAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mülteci kampları, savaş ve kriz gibi istisnai durumlarda acil ve geçici yerleşimler olarak planlanmakta; ancak bu geçicilik yıllarca sürebilmektedir. Kampların geçici alanlar olarak tanımlanması ve planlama yapılırken kamp sakinlerinin sosyokültürel yapısının göz ardı edilmesi, bu alanlarda yaşamı zorlaştırmaktadır. Kamp sakinlerinin geliştirdikleri mekânsal pratikler kamp yerleşimlerinin kalıcılaşmasına katkıda bulunmaktadır. Bu alandaki çalışmalar, kamp yerleşimleri bağlamında istisna mekânı, biyopolitik mekân ve kamp kent gibi farklı yaklaşımlar ve tanımlamalar içermektedir. Bu araştırmanın amacı, geçici olarak kurulan mülteci kamplarının kalıcı kent formlarına dönüşümünü kentsel morfoloji yaklaşımından elde edilen morfolojik ilkeler üzerinden tartışmaya açmaktır. Araştırma“mülteci kamplarındaki sosyal ve mekânsal dönüşüm kentsel morfoloji yaklaşımıyla nasıl analiz edilebilir?”sorusuna dayanmaktadır. Çalışmada öncelikle mülteci kamplarına ilişkin kavramsal çerçevenin oluşturulması amaçlanmış; bu kapsamda istisna mekânı, biyopolitik mekân, çatışma mekânı, kamp kent ve geçici kalıcılık kavramları incelenmiştir. Ardından içerik analizi tekniği kullanılarak kentsel morfoloji yaklaşımı ve temel morfolojik ilkeler tanımlanmıştır. Saha çalışmasında örnek olay yöntemi benimsenerek Kah Kampı'nın morfolojik analizi yapılmıştır. Bu doğrultuda, Kah Kampı'nın kentleşme potansiyeliyle kamp sakinleri tarafından oluşturulan mekânsal organizasyonların kentleşme sürecine etkisi, morfolojik ilkeler çerçevesinde betimsel analiz yoluyla ortaya konmuştur. Bulgular, kamp yerleşimlerinin uzun süreli varlığının kampların kentleşmesinde etkili olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, Kah Kampı sakinlerinin mevcut koşulları kabullenmeyerek kampları kendi sosyokültürel yapılarına uygun biçimde dönüştürdükleri tespit edilmiştir. Özellikle oluşturulan ticari hatların kamp alanlarında sosyal ve ekonomik dönüşümü hızlandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca barınakların geçicilikten kalıcılığa doğru farklı tipolojilere evrildiği sonucuna varılmıştır. Araştırma, Kah Kampı'nın dönüşümünü üç temel evreyle ortaya koymaktadır: geçicilik (kamp kurulumu) evresi, kalıcılık (kentleşme) evresi ve geçici-kalıcılık (terk edilme) evresi. Bu çerçevede Kah Kampı'nın üç evresi incelendiğinde, kamp sakinleri tarafından gerçekleştirilen mekânsal pratiklerin yarattığı mekânsal dönüşüm ve aidiyet duygusu, kampın yalnızca bir istisna mekânı olarak değerlendirilemeyeceğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu araştırmanın benimsediği metodolojik yaklaşım ve Kah Kampı özelinde ortaya koyduğu morfolojik analizler, gelecekte kamp üzerine yapılacak çalışmalara altlık oluşturma potansiyeli taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Refugee camps are designed as emergency and temporary settlements in exceptional circumstances such as war and crisis; however, this temporary nature can last for years. The fact that camps are defined as temporary spaces and that the sociocultural structure of camp residents is overlooked during planning makes life in the camps difficult. The spatial practices developed by camp residents contribute to the permanent establishment of camp settlements. Studies in this field include various approaches and definitions within the context of camp settlements, such as space of exception, biopolitical space and camp city. This research aims to discuss the transformation of temporarily established refugee camps into permanent urban forms through morphological principles derived from the urban morphology approach. The research is based on the question:“How can social and spatial transformations in refugee camps be analyzed using the urban morphology approach?”The study primarily aims to establish a conceptual framework regarding refugee camps; within this scope, the concepts of“space of exception,”“biopolitical space,”“space of conflict,”“camp city,”and“temporary permanence”are examined. Subsequently, the urban morphology approach and its fundamental morphological principles were defined using content analysis. The morphological analysis of Kah Camp was conducted by adopting the case study method in the fieldwork. In this context, the impact of the spatial organizations created by camp residents on the urbanization process, in light of Kah Camp's urbanization potential, was revealed through a descriptive analysis within the framework of morphological principles. The findings indicate that the long-term existence of camp settlements plays a significant role in the urbanization of camps. Conversely, it was observed that the residents of Kah Camp did not accept the existing conditions and transformed the camps to align with their own sociocultural structures. In particular, it was determined that the commercial networks established accelerated social and economic transformation within the camp areas. Additionally, it was concluded that shelters have evolved from temporary to permanent structures through different typologies. The study outlines the transformation of Kah Camp through three main phases: the temporariness (camp establishment) phase, the permanence (urbanization) phase, and the temporary permanence (abandonment) phase. In this context, an examination of the three phases of Kah Camp reveals that the spatial transformation and sense of belonging created by the spatial practices carried out by camp residents demonstrate that the camp cannot be evaluated merely as an exceptional space. In conclusion, the methodological approach adopted in this study and the morphological analyses it presents specifically regarding Kah Camp have the potential to serve as a foundation for future research on the camp.
Benzer Tezler
- Transition from temporary to permanent habitation: a qualitative exploration of socio-spatial practices in Silivri caravan park
Geçicilikten kalıcılığa doğru bir süreç: Silivri karavan parkı yerleşimcilerinin sosyo-mekansal pratikleri üzerine nitel bir araştırma
İDİL AKKUZU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN ŞALGAMCIOĞLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRAK KARACA ŞALGAMCIOĞLU
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- A multi layer cellular automata to participatory architecture: post-disaster container settlements
Katılımcı mimarlıkta çok katmanlı hücresel özdevinim: afet sonrası konteyner yerleşimleri
HATİCE SERAY ÖZBAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM DOĞAN
- Geçicilik ve süreksizlik penceresinden kent, kentleşme ve mülteciler: İstanbul'da kent-kamp-kent
The city, urbanism and refugees within the context of temporality and ephemerality: City-camp-city in Istanbul
GÜLŞAH EKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNAY
- İlişkisel mekansal pratikler ile mimarlığın görmezden geldiklerini düşünmek: İstanbul arkeoloji müzeleri üzerine bir deneme
Thinking about what architecture ignores through relational spatial practices: An attempt at the İstanbul archaeological museums
ESRA YÜKSEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SIDIKA ASLIHAN ŞENEL