Ebu'l-Alâ el-Hemedânî ve tecvid ilmine dair görüşleri
Abū al-Alā al-Hamadānī and his views on the science of tajwīd
- Tez No: 1025511
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SAĞLAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm, belirli kurallar çerçevesinde okunan ve ilmî temellere dayalı biçimde yorumlanabilen ilahî bir kitaptır. Bu ilahî kitabın doğru ve sağlıklı bir şekilde anlaşılabilmesi, ayetlerin lafzî yapısıyla birlikte taşıdığı anlamın isabetli biçimde kavranmasına bağlıdır. Bu noktada, ayetlerin telaffuzunu ve okunuş özelliklerini esas alarak anlamın ortaya çıkmasına katkı sağlayan tecvid ilmi göz ardı edilemeyecek bir konuma sahiptir. Bu çalışma, klasik kıraat geleneğinin önemli isimlerinden biri olan Ebu'l-Alâ el-Hemedânî'nin ilmî mirasını, tecvid metodolojisini ve harf fonetiği üzerine geliştirdiği yaklaşımları ele almaktadır. Araştırma neticesinde müellifin tecvid ilmini yalnızca bir kurallar bütünü olarak değil; dil bilgisi, ses bilimi ve manevi disiplini birleştiren tutarlı bir yapı üzerine inşa ettiği saptanmıştır. Müellifin hayatı, ilmî seyahatleri ve sened zincirleri üzerine yapılan incelemeler neticesinde; onun Hemedân, Bağdat ve İsfahan gibi merkezlerde tahsil gördüğü ve sergilediği güvenilir şahsiyetiyle döneminde büyük bir itibar kazandığı görülmektedir. Müellifin tahlilleri bağlamında; harflerin telaffuzundaki hassasiyeti ve tecvid kaidelerinin öğrenimine verdiği önem, bu disiplini dilbilimsel bir zemine oturttuğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca müellifin tilâvette nağme ve mübalağadan kaçınarak harflerin doğal fonetiğinin korunmasını merkeze aldığı, böylece lafız ile anlam arasındaki dengeyi tesis ettiği belirlenmiştir. Çalışmada ulaşılan önemli sonuçlardan bir diğeri de Hemedânî'nin telif ettiği Kitâbü't-temhîd fî ma'rifeti't-tecvîd ve Ğâyetü'l-ihtisâr gibi eserlerin, İbnü'l-Cezerî başta olmak üzere sonraki dönem otoriteleri tarafından temel kaynak olarak kullanılmış olmasıdır. Netice itibarıyla Ebu'l-Alâ el-Hemedânî, rivayet disiplini ile uygulama safhasındaki dengeleyici tavrını birleştirerek; kıraat ve tecvid ilimlerinin metodik ve manevi standartlarını kendisinden sonraki asırları da etkileyecek şekilde sağlamlaştırmıştır.
Özet (Çeviri)
The Qurʾān is a divine scripture recited in accordance with specific rules and interpreted on the basis of established scholarly principles. A sound and accurate understanding of this divine text depends not only on comprehending the meanings it conveys but also on properly grasping the phonetic structure of its verses. In this regard, the science of tajwīd, which governs the articulation and recitation of Qurʾānic verses, plays a crucial role in revealing meaning. This study examines the scholarly legacy of Abū al-ʿAlāʾ al-Hamadānī, one of the prominent figures of the classical qirāʾāt tradition, focusing on his methodology of tajwīd and his approaches to phonetics. The findings demonstrate that the author conceptualizes tajwīd not merely as a set of technical rules, but as a coherent system that integrates grammar, phonetics, and spiritual discipline. An analysis of his life, scholarly journeys, and transmission chains reveals that he studied in major intellectual centers such as Hamadān, Baghdad, and Isfahan, and gained considerable recognition in his time due to his scholarly reliability and integrity. Within the framework of his analyses, his sensitivity toward the precise articulation of letters and his emphasis on the proper acquisition of tajwīd rules indicate that he grounded this discipline on a linguistic basis. Furthermore, it is determined that he prioritized preserving the natural phonetic quality of letters by avoiding exaggerated melodic recitation, thereby maintaining a balance between wording and meaning. Another significant finding of this study is that al-Hamadānī's works, particularly al-Tamhīd fī Maʿrifat al-Tajwīd and Ghāyat al-Ikhtiṣār, were utilized as primary references by later authorities, most notably Ibn al-Jazarī. Ultimately, Abū al-ʿAlāʾ al-Hamadānī succeeded in consolidating the methodological and spiritual standards of the sciences of qirāʾāt and tajwīd by harmonizing the discipline of transmission with practical application, leaving a lasting impact on subsequent generations.
Benzer Tezler
- Bedreddin Ahmed et-Tîbî'nin el-Müfîd fi't-Tecvîd adlı eseri ve el-Mukaddimetü'l–Cezeriyye ile mukayesesi
Badruddin Ahmad At-Tibi's work Al-Mufid fi At-Tajweed and its comparison with al-Muqaddimah al-Jazariyyah
MOUSTAFA SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL YAŞAROĞLU
- Ebü'l-Alâ el-Hemedânî'nin (Ö.569/1173) Ğâyetü'l-İhtisâr adlı eserinde yer alan kıraat vecihlerinin tefsîr ilmi açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the recitation aspects in Hamadani's work titled“Ğâyetü'l-İhtisar”from the perspevtive of the science of exegesis
NAİM AVAN
Doktora
Türkçe
2023
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN UĞUR
- Ebû Sâbit ed-Deylemî'nin Cüneyd-i Bağdâdî yorumu: Şerhu Kitâbi'l-Enfâs örneği
Interpretation of Abu Thabit ad-Daylami's of Junayd al-Baghdadi: The example of Sharh Kitab al-Anfas
BERAT EŞGİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET NEDİM TAN
- Hâfız-ı Ebrû'nun Mecma'u't-tevârîh isimli eserinin İsmâilîler kısmı (Giriş-tercüme-değerlendirme)
The Isma'ilis section of Hâfiz-i Abrû's Work Mecma'u't-tevârîh (Introduction-translation-evaluation)
OĞUZ ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GAZİ OSMAN ÖZGÜDENLİ