Kur'ân tefsirinde kıraat farklılıklarının rolü: Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kur'an örneği
The role of qirâat differences in the interpretation of the Qur'an: The example of Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kur'ân
- Tez No: 1025646
- Danışmanlar: PROF. DR. İSKENDER ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kıraat, Kıraat-ı Seb'a, Sure, Tefsir, Tilavet, Reading, Qiraat of Sab'a, Sura, Commentary, Tilavet
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlk vahiyle birlikte Hz. Peygamber (s.a.v), Cebrâil (a.s.)'in gözetiminde, farklı kırâatleri de kapsayacak şekilde Kur'ân'ı Kerîm'i öğrenmiş, okumuş ve yaşamıştır. O günden bu güne birçok müfessir, Kur'ân üzerinde çok sayıda tefsir kaleme almıştır. Bu tefsirlerin çoğu, Kur'ân'ın daha iyi anlaşılması için, yorum zenginliğine ulaşmak niyetiyle kırâat ilmini ayrıca göz önünde bulundurmuşlardır. Kırâat ilmi, Kur'ân'ın bazı kelimelerinin farklı şekillerde telaffuz edilmesini, bunun neticesinde farklı yorumların ortaya çıkmasına vesile olan ilimdir. Bu vesileyle Kur'ân, tarih boyunca hep merak konusu olmuştur. Kırâat ilminin başlangıçta belirli bir sistematiği yoktu. Dolayısıyla bu durum, kırâat ilmini ihtiva eden tefsirlere de sirayet etmiştir. İbnü'l Cezerî (833/1429) ile birlikte kırâat-i aşere olarak belli bir sistematiğe ulaşan kırâat ilmi, ilk dönemlerde kırâat-i seb'a adıyla bilinirdi. Çalışmamız, Kur'ân Tefsirinde Kırâat Farklılıklarının Rolü: Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kur'ân Örneği adıyla farklı kırâatlerin Kur'ân'ın tefsirine olan etkisi hakkındadır. Muhammed el-Emîn el-Hererî'nin kaleme aldığı Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kur'ân adlı bu tefsir, birçok ilim dalında özellikle farklı kırâatlerin açısından oldukça zengindir. Bu sebeple söz konusu tefsir, farklı kırâatlerin tefsire olan etkisi açısından tez konusu olarak seçmiş bulunmaktayız. Yeni dönem müfessirlerinden sayılan Hererî (1348/1930)-(1441/2019), tefsirinde neredeyse bütün kırâat çeşitlerini işlemiş, özellikle ferşu'l-hurûf'a dair ortaya koyduğu yaklaşımlarını Arapça grameri açısından tespit ederek kırâatlerin Kur'ân tefsiri üzerindeki mâna derinliğine inmiş, Kur'ân'ı daha iyi anlamamıza vesile olmuştur. Hererî, tefsirinde sûre sıralamasına göre kırâat-i seb'a, kıraat-i aşere hatta şâz sayılan bütün kırâatleri, ferşî farklılıklarının hemen hemen hepsine yer vermiş ve böylece bu farklılıkların Kur'ân tefsirine olan katkısını ortaya koymuştur. Hererî, sûrelere göre âyetleri tefsir ederken işlediği bazı kırâatlerin lehçe farklılıkları ve diğer bazı sebeplerden ötürü mânada her hangi bir değişikliğe yol açmadığını da ifade etmiştir. Yine de âyetlerin tefsirinde anlam çeşitliliğine imkân sağlayan birçok kırâate yer vermeye çalışmıştır. Bazen bir kelimenin farklı okuyuşları sonucu, ilgili kelimenin âyette imkân sağladığı değişik anlamları neticesinde uzun uzun tefsirini yapmaya gereksinim duymuştur.
Özet (Çeviri)
With the first revelation, the Prophet Muhammad, under the supervision of Gabriel, received the Noble Qur'ân in a manner that encompassed its various qirâat; he recited it, understood it, lived by it, and taught it. From that day until today, many exegetes have authored numerous commentaries on the Qur'ân. Most of these works, with the aim of attaining interpretive richness and ensuring a better understanding of the Qur'ân, have also taken the discipline of qirâat into particular consideration. The science of qirâat is the discipline that examines the different modes of pronouncing certain words of the Qur'an, which in turn give rise to varying interpretations. For this reason, it has remained a subject of interest throughout the history of the Qur'an. In its earliest period, the science of qiraat did not possess a fixed systematic structure. Consequently, this situation was also reflected in the tafsîr works that incorporated qiraat. With İbnü'l Cezerî (833/1429), the discipline attained a defined systematization in the form known as the Ten Readings. In the earlier period, however, it had been known as the Seven Readings. Our study, titled The Role of qirâat Differences in Qur'anic Exegesis: The Example of Hadâʾiq al-Rawh wa al-Rayhān fî Rawâbî Ulûm al-Qurʾân, concerns the impact of different qirâat on the interpretation of the Qur'an. The tafsîr entitled Hadâʾiq al-Rawh wa al-Rayhân fî Rawâbî Ulûm al-Qurʾân, authored by Muhammed el-Emîn el-Hererî, is particularly rich in many branches of knowledge, especially with regard to the various qirâat. For this reason, we have chosen this tafsîr as the subject of our thesis in terms of examining the effect of different qiraat on Qur'ânic exegesis. Counted among the exegetes of the modern period, Hererî (1348/1930-1441/2019) addressed every type of qirâʾah in his tafsīr. In particular, by identifying his approaches to Farsh al-Ḥurûf from the perspective of Arabic grammar, he delved into the semantic depth of the qirâat in relation to Qur'anic exegesis and thus contributed to a better understanding of the Qur'ân. In his commentary, following the order of the sûrahs and in a non-systematic manner, Hererî included the Seven Readings, the Ten Readings, and even those considered shādh, giving place to nearly all of the farsh-related variations. In doing so, he demonstrated the contribution of these differences to Qur'ânic interpretation. While interpreting the verses according to the sûrahs, he also stated that some of the qirâat he discussed-due to dialectal differences and certain other reasons-did not lead to any change in meaning. Nevertheless, he sought to include every type of qirâʾah that allowed for semantic diversity in the interpretation of the verses. At times, the different readings of a single word required him to provide lengthy explanations, as the various recitations made possible different meanings of that word within the verse.
Benzer Tezler
- El-Herarî'nin Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Kur'ân'ında kırâat tahlilleri (İsrâ ve Kehf Sûreleri örneği)
Analyses of qiraat in“Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân fî Ravâbî Ulûmi'l-Qur'an”of Hararî (Examples of İsrâ and Kahf Sûrahs)
MUHAMMED ASIM ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSA KAZIM YILMAZ
- Kur'an tefsirinde kıraat farklılıklarının rolü: Zeccâc ve Taberî örneği
Role of recitation (qiraat) in the interpretation of the Qur'an: An example of al - Zajjâj and al - Tabari
NECATTİN HANAY
Doktora
Türkçe
2015
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF IŞICIK
- Kur'ân'ın anlaşılmasında kırâat farklılıklarının rolü: et-Tahrîr ve't-Tenvîr" örneği
The role of reciting differences in understanding the Quran: The sample of the exegesis called“al-Tahreerwa al-Tanweer”
MURAT AKKUŞ
Doktora
Türkçe
2014
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA HOCAOĞLU
- Elmalılı'nın hak dini Kur'an dili tefsiri çerçevesinde kıraat farklılıklarının anlama etkisi
The effect of Elmalılı on comprehension of qur'anic differences within the framework of the Qur'an language fort he true religion
AYŞE MERVE MANDUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN UĞUR
- Tefsîru'l-Mazharî'de kıraat olgusu -es-Seb'u't-Tıvâl örneği-
The phenomenon of qiraat in Tafsīr al-Mazharī -The example of al-Sab'u't-Tivāl-
MEHMET CİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KARASAKAL