Şemaîl di edebîyata Kurdî de û el-Hemaîl fî'ş-Şemaîla Mela Nûrullahê Godişkî
Kürt edebiyatında Şemail ve Molla Nurullah Godışkî'nin el-Hemaîl fî'ş-Şemaîl adlı eseri
- Tez No: 1025675
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDURRAHMAN ADAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Kürtçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şemail literatürü, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) fizikî özelliklerini, ahlâkî vasıflarını, davranışlarını ve günlük hayatını konu edinen, İslâmî ilimler ile klasik edebiyat geleneğinin önemli türlerinden biridir. Bu durum, kürt şemâil literatürünün önemli temsilcilerinden biri olan Molla Nûrullah Godışki ve onun el-Hemail fî'ş-Şemail adlı eserinin ilmî açıdan incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Bitlis yöresinin önde gelen âlimlerinden Molla Nûrullah Godışki'nin hayatını, ilmi ve edebi şahsîyetini ortaya koymak; el-Hemâil fîş-Şemâil adlı eserini şekil, muhteva, kaynaklar, dil ve üslup özellikleri bakımından inceleyerek kürt edebiyatı ve şemâil literatürü içerisindeki yerini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve içerik analizi teknikleri kullanılmış; çalışmanın temel veri kaynağını eserin mevcut yazma nüshası ile konuya ilişkin biyografik ve akademik kaynaklar oluşturmuştur. Ayrıca eser, kodikolojik ve paleografik yöntemlerle değerlendirilerek nüshanın fiziki özellikleri, yazı türü, istinsah durumu ve yapısal özellikleri tespit edilmiştir. Araştırma neticesinde, el-Hemail fîş-Şemail'in klasik şemâil geleneğinin temel unsurlarını muhafaza etmekle birlikte, kürt dilinin ve kültürel birikiminin imkânlarıyla yeniden yorumlandığı özgün bir eser olduğu belirlenmiştir. Eserin, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) şemailine dair rivayetleri sistematik bir bütünlük içerisinde ele aldığı; dinî, ahlâki ve edebî unsurları bir araya getirerek kürt toplumunda Hz. Peygamber tasavvurunun oluşumuna katkı sağladığı tespit edilmiştir. Bunun yanında eserin kaynakları, tertibi ve muhtevası bakımından klasik şemâil literatürüyle güçlü bir irtibat içerisinde olduğu, aynı zamanda kürtçe manzum dini edebiyatın şemâil literatürünün tarihsel gelişimi, kaynakları ve temsilcileri hakkında yeni değerlendirmeler sunarak alandaki önemli bir boşluğun doldurulmasına katkıda bulunmaktadır.önemli örneklerinden birini teşkil ettiği ortaya konulmuştur. Molla Nurullah Godışki ve el-Hemail fî'ş-Şemail üzerine müstakil ve kapsamlı bir akademik çalışmanın bulunmaması, araştırmanın özgün değerini artırmaktadır. Bu çalışma, Godîşkî'nin bilimsel ve edebi mirasının aydınlatılmasına katkıda bulunmakta hem de Kürt şemaîl edebiyatının tarihsel gelişimi, kaynakları ve temsilcileri hakkında yeni değerlendirmeler sunarak bu alandaki önemli bir boşluğun doldurulmasına yardımcı olmaktadır.
Özet (Çeviri)
Shamail literature, which focuses on the physical characteristics, moral traits, behaviors, and daily life of the Prophet Muhammad (PBUH), is one of the significant genres within Islamic sciences and classical literary tradition. This significance necessitates a scholarly examination of Mullah Nurullah Godishki, one of the prominent representatives of Kurdish shamail literature, and his work titled al-Hamail fi'sh-Shamail. The objective of this research is to reveal the life, scholarly credentials, and literary personality of Mullah Nurullah Godishki—one of the leading scholars of the Bitlis region—and to determine the place of his work al-Hamail fi'sh-Shamail within Kurdish literature and shamail literature by examining its form, content, sources, language, and stylistic characteristics. In this research, document analysis and content analysis techniques, which are among qualitative research methods, were employed; the primary data sources comprised the existing manuscript copy of the work alongside biographical and academic sources related to the subject. Furthermore, the work was evaluated using codicological and paleographic methods to identify the manuscript's physical characteristics, calligraphic style, transcription status, and structural properties. As a result of the research, it was determined that while al-Hamail fi'sh-Shamail preserves the fundamental elements of the classical shamail tradition, it is an original work reinterpreted through the capabilities of the Kurdish language and cultural heritage. It was established that the work addresses narratives concerning the Prophet Muhammad's (PBUH) shamail within a systematic integrity, contributing to the formation of the perception of the Prophet in Kurdish society by bringing together religious, moral, and literary elements. In addition, it was revealed that the work maintains a strong connection with classical shamail literature in terms of its sources, arrangement, and content, while simultaneously representing one of the significant examples of Kurdish poetic religious literature. The absence of an independent and comprehensive academic study on Mullah Nurullah Godishki and al-Hamail fi'sh-Shamail enhances the original value of this research. This study contributes both to elucidating Godishki's scholarly and literary heritage and to filling a significant gap in the field by providing new assessments regarding the historical development, sources, and representatives of Kurdish shamail literature.
Benzer Tezler
- Osmanlılardan Cumhuriyet dönemine kadar Türk musikisi eğitim kurumları
Başlık çevirisi yok
AFİTAP ÇAKMAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Eğitim ve Öğretimİstanbul Teknik ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CENGİZ ÜNAL
- Nuruosmaniye Kütüphanesi No:4959'da kayıtlı şiir mecmuası (İnceleme-metin)
Poetry compilation registered as Nuruosmaniye Library No: 4959 (Textual analysis – transcription)
NECLA KOCAGÖZ
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL KOCAER
- Tommaso Campanella ve Thomas More`un ütopyalarının karşılaştırılması
Comparing Thomas More and Tommaso Campanella`s utopias
MAHMUT AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
FelsefeAtatürk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN ELMALI
- Hasırizade Mehmed Elif Efendi' nin hayatı, eserleri ve tasavvufi görüşleri
The life, works and sufi way of Hasırizade Mehmed Elif Efendi
HÜSEYİN KURT
Doktora
Türkçe
2003
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
- Klasik İslam tarihi kaynaklarında nübüvvet mührü
Sources of Islamic seal classic of prophethood
NEJLA CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinNecmettin Erbakan Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ÖNKAL