Geri Dön

Ajan tabanlı modellemenin kamu politikası formülasyonunda kullanımı: Türkiye için yönelimler ve öneriler

The use of agent-based modeling in public policy formulation: Trends and recommendations for Türkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 1025732
  2. Yazar: ŞERİFE GÖKÇEN YANIK
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. CERAY ALDEMİR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu doktora çalışması, ajan tabanlı modellemenin (ABM) Türkiye'de kamu politikası formülasyon süreçlerine entegrasyonunu afet yönetimi bağlamında incelemektedir. Çoklu aktörlü ve yüksek belirsizlik içeren politika alanlarında geleneksel analitik araçların yetersiz kaldığı tespitinden hareketle çalışma, ABM'nin sunduğu analitik değeri Muğla-Burdur Fay Hattı üzerinde olası deprem senaryoları üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma; Nominal Grup Tekniği (NGT), Senaryo Analizi ve ABM'yi bütünleşik bir tasarımda birleştirmektedir. Bu çerçevede dokuz uzmanın iki turlu değerlendirmesiyle seçilen yedi senaryo (bilgi kirliliği, merkezi karar gecikmesi, koordinasyon eksikliği, dezenformasyon, kritik altyapı yetersizliği, bilgi asimetrisi ve çoklu/basamaklı afet), Python tabanlı üç ajan tipli (vatandaş, kurum, bilgi) bir ABM ortamında 700 bağımsız simülasyon üzerinden test edilmiştir. ANOVA bulguları, tüm performans metriklerinde senaryolar arasında istatistiksel olarak son derece anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur (p < 0,001; tahliye süresi için n² = 0,891). Duyarlılık analizi, koordinasyon düzeyinin bilgi yayılım hızının yaklaşık 1,7 katı kadar belirleyici olduğunu göstermektedir. Bulgular; üretici sosyalbilim ve karmaşık sistemler kuramı, kamu politikası süreç kuramları, kriz koordinasyonu kuramları ve afete dirençlilik (Bruneau ve arkadaşlarının 4R modeli, Cutter ve arkadaşlarının DROP modeli, Norris ve arkadaşlarının ağ kapasiteleri) çerçevesinde yorumlanmıştır. Bu yorumlama, dirençliliğin statik göstergelerden çok, aktörler arası etkileşimden ortaya çıkan dinamik bir sistem özelliği olarak ölçülebileceğini göstermektedir. Türkiye için ürettiği yönelimler üç düzeyde sunulmaktadır: politika düzeyinde altı sağlam (robust) strateji, entegrasyon düzeyinde üç katmanlı bir model (araçkurumsal-veri altyapısı) ve uygulama düzeyinde kısa-orta-uzun vadeli bir yol haritası. Öneriler; OECD-NAEC, IMF ABBA, JRC РТТМАМ, CECAN ve Sandia gibi uluslararası kurumsal deneyimle ilişkilendirilmiştir. Çalışma alanyazına dört eksende özgün katkı sunmaktadır: NGT-Senaryo-ABM üçlü entegrasyonuyla yöntemsel özgünlük, karmaşık sistemler perspektifinden kuramsal derinlik, afete dirençliliğin süreç temelli ve dinamik biçimde operasyonelleştirilmesi ve Türkiye'nin afet yönetimi politikası için somut, uygulanabilir yönelimler.

Özet (Çeviri)

This doctoral study examines the integration of Agent-Based Modelling (ABM) into public policy formulation processes in Turkey within the context of disaster management. Departing from the observation that conventional analytical tools fall short in multi-actor, high-uncertainty policy domains, the study evaluates the analytical value of ABM through potential earthquake scenarios for the Muğla-Burdur Fault Line. The research employs a mixed-methods design integrating the Nominal Group Technique (NGT), Scenario Analysis, and ABM into a unified framework. Within this framework, seven scenarios (information pollution, central decision delay, coordination failure, disinformation, critical infrastructure failure, information asymmetry, and multiple/cascading disaster), selected through a two-round structured evaluation by nine experts, were tested in a Python-based three-agent (citizen, institution, information) ABM environment across 700 independent simulations. ANOVA findings revealed statistically highly significant differences across all performance metrics among the scenarios (p < 0.001; n² = 0.891 for evacuation time). Sensitivity analysis showed that the level of inter-institutional coordination is approximately 1.7 times more decisive than the rate of information dissemination. The findings were interpreted in dialogue with generative social science and complex systems theory, public policy process theories, crisis coordination theories, and disaster resilience frameworks (Bruneau et al.'s 4R model, Cutter et al.'s DROP model, and Norris et al.'s networked capacities approach). This interpretation demonstrates that resilience can be measured not through static indicators but as a dynamic system property emerging from inter-actor interactions. The directions developed for Turkey are presented at three levels: six robust strategies at the policy level, a three-tiered model (tool-institutional-data infrastructure) at the integration level, and a short-, medium-, and long-term roadmap at the implementation level. The recommendations are linked with international institutional experience, including OECD-NAEC, IMF ABBA, JRC PTTMAM, CECAN, and Sandia. The study contributes to the literature along four axes: methodological originality through the NGT-Scenario-ABM triadic integration, theoretical depth from a complex systems perspective, the operationalization of disaster resilience as a dynamic construct, and concrete directions for Turkey's disaster management policy.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    800173

    Sustainable financing for sustainable development: Computer simulations for renewable energy investments

    Sürdürülebilir kalkınma için sürdürülebilir finansman: Yenilenebilir enerji yatırımları için bilgisayar simülasyonları

    İBRAHİM ARI

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2019

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHamad Bın Khalıfa Unıversıty (hbku)

    Sürdürülebilir Enerji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUAMMER KOÇ

  2. Tez No

    915502

    Kullanımdaki verilerde veri sızıntısının önlenmesi için ajan tabanlı bir çözüm

    An agent-based solution to prevent data leakage in-use state

    VEYİS ŞEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

    Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM ZEYNEP GÜRKAŞ AYDIN

  3. Tez No

    1019841

    A large language model (LLM)-based framework for bid/no-bid decision support in construction public procurement: Validated on romanian tenders

    İnşaat kamu ihalelerinde teklif verme / vermeme karar desteği için büyük dil modeli (LLM) tabanlı bir çerçeve: Romanya ihaleleri üzerinde doğrulama

    ELİF GÜLİN PETEK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ONUR BEHZAT TOKDEMİR

  4. Tez No

    421165

    Çoklu ajan sistemleri ile inşaat sektörü için bir yüklenici seçimi modeli

    A multi agent systems based contractor selection model

    FAİKCAN KOĞ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HAKAN YAMAN

  5. Tez No

    691237

    Vergi uyumunun ajan tabanlı modellemesi ve dürtme stratejileri

    Agent-based modelling on tax compliance and nudging strategies

    EREN YÜKSEK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    EkonomiDokuz Eylül Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM ESER AFŞAR

Geri Dön