Erken okuryazarlık açısından risk taşıyan farklı dil gelişim düzeylerindeki çocuklara yönelik web tabanlı uygulamanın etkililiği
The effectiveness of a web-based application for children at risk for early literacy difficulties across different levels of language development
- Tez No: 1025862
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEYDA DEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Özel eğitim, Special education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, erken okuryazarlık becerileri açısından risk grubunda yer alan farklı gelişimsel dil düzeylerindeki okul öncesi dönem çocuklarına yönelik geliştirilen web tabanlı Çocuklar için Erken Okuryazarlık Uygulaması'nın (ÇEKO) çocukların erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. ÇEKO Uygulaması; yazı farkındalığı, sözcük bilgisi, harf bilgisi, sesbilgisel farkındalık ve dinlediğini anlama modüllerinden oluşan, doğrudan öğretim yaklaşımına dayalı web tabanlı bir erken okuryazarlık uygulamasıdır. Uygulamada öğretim süreçleri model olma, rehberli uygulama ve bağımsız uygulama aşamaları doğrultusunda yapılandırılmıştır. ÇEKO Uygulaması, çocukların bilgisayar, tablet ve akıllı telefon gibi farklı cihazlar aracılığıyla öğrenme etkinliklerine erişmelerine, bireysel öğrenme hızlarına uygun ilerlemelerine ve bağımsız uygulama aşamasında %60 başarı ölçütüne ulaşıncaya kadar öğretim ve uygulama süreçlerini tekrar etmelerine olanak sağlamaktadır. Araştırma, ön test-son test-kalıcılık testi kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, TEDİL sözel dil performansı puanlarına göre zayıf, ortalama altı ve ortalama gelişimsel dil düzeylerinde yer alan ve EROT ön test sonuçlarına göre erken okuryazarlık becerileri açısından risk grubunda değerlendirilen 60–72 aylık toplam 36 çocuk oluşturmuştur. Katılımcılar deney ve kontrol gruplarına atanmış; deney grubunda yer alan çocuklara sekiz hafta boyunca ÇEKO Uygulaması uygulanırken, kontrol grubundaki çocuklar Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Programı doğrultusunda olağan eğitim süreçlerine devam etmiştir. Araştırma tamamlandıktan sonra etik ilkeler doğrultusunda kontrol grubunda yer alan çocuklara da ÇEKO Uygulaması sunulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Okul Öncesi Dönemde Yazı Farkındalığını Değerlendirme Aracı (YFDA) ile Erken Okuryazarlık Testi (EROT) kullanılmıştır. Ayrıca deney grubunda yer alan çocukların ÇEKO Uygulaması modül performansları değerlendirilmiş; uygulamanın sosyal geçerliğini belirlemek amacıyla çocuklardan, ailelerden ve eğitimcilerden veri toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, karma desenli varyans analizi (Mixed ANOVA), karma desenli kovaryans analizi (Mixed ANCOVA), Bonferroni çoklu karşılaştırma testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve betimsel analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda deney ve kontrol gruplarında yer alan çocukların uygulama öncesinde erken okuryazarlık becerileri açısından birbirine denk olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ÇEKO Uygulaması'nın çocukların yazı farkındalığı toplam puanı ile kitap kavramları, yazı kavramları ve yazı yönü alt boyutlarında anlamlı gelişim sağladığını göstermiştir. Benzer şekilde ÇEKO Uygulaması'nın erken okuryazarlık toplam puanı ile sözcük bilgisi, harf bilgisi, sesbilgisel farkındalık ve dinlediğini anlama becerilerinin gelişimine anlamlı düzeyde katkı sağladığı belirlenmiştir. Erken okuryazarlık becerilerine ilişkin kalıcılık bulguları, ÇEKO Uygulaması aracılığıyla kazanılan becerilerin uygulama sonrasında korunduğunu ortaya koymuştur. Araştırmada ayrıca çocukların kronolojik yaşları kontrol edildiğinde de ÇEKO Uygulaması'nın erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkisinin devam ettiği belirlenmiştir. Bu bulgu, uygulama sonucunda elde edilen kazanımların yalnızca çocukların yaşa bağlı gelişimsel ilerlemeleri ile açıklanamayacağını göstermektedir. Ayrıca ÇEKO Uygulaması'nın zayıf, ortalama altı ve ortalama gelişimsel dil düzeylerinde yer alan çocukların erken okuryazarlık becerilerini desteklediği belirlenmiştir. Araştırmanın bir diğer bulgusu, deney grubunda yer alan çocukların ÇEKO Uygulaması modül puanları ile YFDA ve EROT sontest puanları arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Özellikle harf bilgisi ve sesbilgisel farkındalık modüllerinden elde edilen puanların yazı farkındalığı ve erken okuryazarlık becerileriyle pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler gösterdiği; sesbilgisel farkındalık modülünün ise her iki ölçme aracından elde edilen sontest puanlarıyla en yüksek düzeyde ilişki gösteren modül olduğu belirlenmiştir. Çocuklar, aileler ve eğitimcilerden elde edilen sosyal geçerlik bulguları ise ÇEKO Uygulaması'nın amaç, içerik, kullanım ve yararlılık açısından olumlu değerlendirildiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak ÇEKO Uygulaması'nın erken okuryazarlık becerileri açısından risk grubunda yer alan farklı gelişimsel dil düzeylerindeki okul öncesi dönem çocuklarının erken okuryazarlık becerilerinin desteklenmesinde etkili, kazanılan becerilerin korunmasını sağlayan ve paydaşlar tarafından kabul gören web tabanlı bir uygulama olduğu belirlenmiştir. ÇEKO Uygulaması'nın doğrudan öğretim yaklaşımına dayalı yapısı, performansa dayalı ilerleme sistemi, tekrar olanağı sağlayan öğretim süreci ve erken okuryazarlık bileşenlerini bütüncül olarak ele alan modüler yapısının çocukların öğrenme süreçlerini desteklediği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the effects of the web-based Children's Early Literacy Application (ÇEKO), developed for preschool children at risk for early literacy difficulties with different developmental language levels, on children's early literacy skills. The ÇEKO Application is a web-based early literacy application based on the Direct Instruction approach and consists of five modules: print awareness, vocabulary knowledge, letter knowledge, phonological awareness, and listening comprehension. The instructional process within the application was structured according to the stages of modeling, guided practice, and independent practice. The ÇEKO Application enables children to access learning activities through different devices such as computers, tablets, and smartphones, progress according to their individual learning pace, and repeat instructional and practice activities until they achieve the 60% mastery criterion during the independent practice stage. The study was conducted using an experimental design with pretest, posttest, maintenance test and control group. The study group consisted of 36 preschool children aged 60–72 months who were classified as having weak, below-average, and average developmental language levels based on their TELD verbal language performance scores and identified as being at risk for early literacy difficulties according to their ELT pretest scores. Participants were assigned to experimental and control groups. Children in the experimental group used the ÇEKO Application for eight weeks, whereas children in the control group continued their regular educational activities based on the Ministry of National Education Preschool Education Curriculum. After the completion of the study, vii children in the control group were also provided access to the ÇEKO Application in accordance with ethical principles. The Preschool Print Awareness Assessment Tool (ATPAS) and the Early Literacy Test (ELT) were used as data collection instruments. In addition, the module performance scores of children in the experimental group within the ÇEKO Application were evaluated, and data were collected from children, families, and educators to examine the social validity of the application. The data were analyzed using independent samples t- test, mixed-design analysis of variance (Mixed ANOVA), mixed-design analysis of covariance (Mixed ANCOVA), Bonferroni multiple comparison test, Pearson product- moment correlation analysis, and descriptive analysis techniques. The findings indicated that children in the experimental and control groups were equivalent in terms of early literacy skills before the implementation. The results revealed that the ÇEKO Application significantly improved children's total print awareness scores as well as their skills in the subdimensions of book concepts, print concepts, and print direction. Similarly, the ÇEKO Application significantly contributed to the development of children's total early literacy scores and their vocabulary knowledge, letter knowledge, phonological awareness, and listening comprehension skills. The maintenance findings demonstrated that the skills acquired through the ÇEKO Application were maintained after the implementation period. Furthermore, the results showed that the effects of the ÇEKO Application on children's early literacy skills continued even after controlling for chronological age. This finding indicates that the improvements observed following the application cannot be explained solely by children's age-related developmental progress. In addition, the ÇEKO Application was found to support the early literacy skills of children with weak, below- average, and average developmental language levels. Another finding of the study revealed significant relationships between the ÇEKO Application module scores of children in the experimental group and their ATPAS and ELT posttest scores. In particular, the scores obtained from the letter knowledge and phonological awareness modules showed positive and significant relationships with children's print awareness and early literacy skills. The phonological awareness module demonstrated the strongest relationship with the posttest scores of both assessment tools. Social validity findings obtained from children, families, and educators indicated that the ÇEKO Application was positively evaluated in terms of its goals, content, usability, and usefulness. In conclusion, the findings demonstrated that the ÇEKO Application is an effective, web-based application that supports the development of early literacy skills among preschool children at risk for early literacy difficulties with different developmental language levels, helps maintain acquired skills, and is accepted positively by stakeholders. The Direct Instruction-based structure of the ÇEKO Application, its performance-based progression system, opportunities for repeated instruction and practice, and modular design addressing multiple components of early literacy are considered to contribute to children's learning processes.
Benzer Tezler
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY
- Meniere hastalığında endolenfatik kese cerrahisi
Endolymphatic sac surgery in meniere's disease
NEBİL GÖKSU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kulak Burun ve BoğazGazi ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN AKYILDIZ
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı