Çocuk işçiliğin yeni bir biçimi: Sosyal medya platformlarında kidfluencer örneği
The digital form of child labour: The case of kidfluencers on social media platforms
- Tez No: 1025874
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TANER AKPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocuk işçiliği, insanlık tarihinin en köklü sorunlarından biri olarak geçmişten günümüze varlığını sürdürmektedir. Çocuğun fiziksel, zihinsel, ruhsal ve sosyolojik olarak zarar gördüğü her türlü çalışma şekli birer çocuk işçiliğidir. ILO'nun yayınladığı 2024 yılı verilerine göre dünya üzerinde yaklaşık 138 milyon çocuk işçi bulunmaktadır. Çocuk işçiliği en çok tarım, hizmet ve sanayi sektörlerinde yoğunlaşmaktadır. Bu sektörler geleneksel çocuk işçiliğinin temelini oluştururken, dijital ekonomi ve kapitalizmle birlikte yeni çocuk işçiliği biçimleri ortaya çıkmıştır. Son yıllarda dikkat çeken bu yeni biçimlerden biri“kidfluencer”(çocuk influencer) olgusudur. Kidfluencer'lar, sosyal medya platformlarında, özellikle YouTube, Instagram ve TikTok'ta ebeveynleri tarafından yönetilen hesaplar üzerinden içerik üreten, sponsorlu paylaşımlar yapan ve ailelerine ekonomik katkı sağlayan çocuklardır. Bu çocuklar oyuncak incelemelerinden günlük vlog'lara, dans videolarından ürün tanıtımlarına kadar çeşitli içerikler üreterek geniş kitlelere ulaşmaktadır. Bu tez çalışması dijital mecralarda gerçekleşen çocuk işçilik olgusunu araştırmaktadır. Tezde nitel araştırma yöntemine bağlı olarak içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bu çerçevede Youtube, Instagram ve TikTok gibi üç ayrı sosyal medya platformunda çocuğun ön planda olduğu en yüksek sayıda takipçisi olan birer hesap seçilmiş, bu hesaplardaki videolar incelenerek içerik üreten çocuklar çocuk işçi olarak ele alınmıştır. İnceleme sonucunda kidfluencer faaliyetlerinde çocuk emeğinin ekonomik kazanç amacıyla kullanıldığı görülmüştür. İçerik üretim süreçlerinde çocukların kamera karşısında uzun süre vakit geçirmesi, yaşamlarının kamusal tüketime açılması, düzenli paylaşım baskısı altında bulunmaları ve dijital performans üzerinden değerlendirilmeleri, çocuk hakları açısından ihlal niteliği taşımaktadır. Tez kapsamında, çocukların sosyal medyada içerik üretmesi; mahremiyetlerinin zedelenmesine, psikolojik baskıya maruz kalmalarına ve sosyal gelişimlerinin dijital görünürlük üzerinden şekillenmesine yol açan bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Çocuğun rızası henüz olgunlaşmadığı halde ebeveynlerin ya da ajansların yönlendirmesiyle gerçekleştirilen içerik üretimi, emek sömürüsünün dijital bir biçimi olarak savunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Child labour is considered as one of the most fundamental problems from now and then. Every work type which effects children detrimentally in physical, mental, spiritual and social terms is labelled as child labour. According to the research paper published by ILO which is based on 2024 data, there are around approximately 138 million existing child labour. Child labor is more concentrated in the agricultural, service, and industrial areas. While these sectors form the basis of traditional child labor, new forms of child labor have emerged with the digital economy and capitalism. Recently, one of the most eye-catching methods is the phenomenon of“kidfluencer”(child influencer). Kidfluencers are the ones who create sponsored content on social media accounts, particularly on YouTube, Instagram and TikTok for the accounts that are managed by their families and contribute to their economy. Those children reach a great amount of people by creating content related to toy inspection, daily vlog videos, dancing videos and product advertising. This thesis investigates the phenomenon of child labor occurring in digital media. This thesis utilizes content analysis techniques based on qualitative research methods. In this frame, social media platforms as YouTube, Instagram and TikTok are chosen, and the accounts selected for investigation are the ones that prioritize kids with great number of followers, the videos on these accounts were examined, and the children whose content was fragmented were considered child laborers. In content production processes, children spending extended periods of time in front of cameras, their lives are being exposed to public consumption, being under pressure to regularly share content, and being evaluated regularly based on their digital performance constitute violations of children's rights. This thesis evaluates children's creation of content on social media as a process that leads to the violation of their privacy, exposure to psychological pressure, and the shaping of their social development through digital visibility. Content creation carried out under the guidance of parents or social media agencies prior to a child's consent is mature is argued to be a digital form of labor exploitation.
Benzer Tezler
- Türkiye'deki Suriyeli göçmenlerin diasporik kimliklerinin oluşumunda etnik medyanın rolü
The role of ethnic media in the formation of diasporic identities of Syrian migrants in Turkiye
OYA HACER ADIGÜZEL
Doktora
Türkçe
2023
İletişim Bilimleriİstanbul Ticaret ÜniversitesiMedya ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZELİHA HEPKON
- Günlük alışkanlıklardaki yeni etkilenmelerin geleneksel aile yapısında meydana getirdiği değişmeler
Başlık çevirisi yok
FATMA GÖNENÇ
- Integrated in design, divided in practice: Politics of child labor in Türkiye
Tasarımda bütünleşik, uygulamada ayrışmış: Türkiye'de çocuk işçiliği politikası
SEMANUR BAŞARAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN TOLGA BÖLÜKBAŞI
- İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku bakımından dijital platform çalışanlarının hukuki statüsü
Legal status of digital platform workers in terms of Labour and Social Security Law
HAZAL TOLU YILMAZ
Doktora
Türkçe
2022
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENVER MURAT ENGİN
- Uluslararası boyutta çocuk işçiliği, çocuk işçiliğine karşı hukuki düzenlemeler ve mücadele programları
Child labour in international level, legal regulations and struggle programs against child labor
GULU SHIKHALIYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Kamu Yönetimiİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERRİN OKTAY YILMAZ