Havayolu işletmelerinde bağlam bağımlı veri zarflama analizi ile sürdürülebilirlik performansının ölçümü
Measuring sustainability performance in airline companies using context-dependent data envelopment analysis
- Tez No: 1025895
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde havacılık sektöründe artan rekabet, havayolu işletmelerinin ekonomik performanslarının yanı sıra çevresel ve operasyonel performanslarını da etkin biçimde yönetmelerini gerektirmektedir. Bu çalışmanın amacı, uluslararası havayolu işletmelerinin operasyonel, finansal ve çevresel performanslarını birlikte değerlendirerek etkinlik düzeylerini belirlemek ve Bağlam Bağımlı Veri Zarflama Analizi (VZA) ile ayrıntılı bir performans değerlendirmesi sunmaktır. Bu amaçla çalışmada, 2024 yılı verileri kullanılarak 26 uluslararası havayolu firmasının etkinlik düzeyleri ölçülmüştür. İki aşamalı uygulamada klasik CCR-VZA modeli ile bağlam bağımlı VZA yaklaşımı kullanılmıştır. İlk aşamada göreli etkinlik skorları hesaplanarak etkin ve etkin olmayan işletmeler belirlenmiştir. İkinci aşamada işletmeler etkinlik katmanlarına ayrılmış, göreli konumları ortaya konulmuş, ayrıca çekicilik ve gelişim skorları hesaplanarak üst etkinlik katmanlarına yakınlıkları ile iyileştirme potansiyelleri değerlendirilmiştir. Bulgular, havayolu işletmeleri arasında etkinlik düzeyleri bakımından önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Bağlam bağımlı VZA yaklaşımı, işletmelerin etkinlik katmanlarındaki konumlarını ve performans iyileştirme gereksinimlerini ortaya koyarak standart VZA modellerinin ikili değerlendirme yapısının ötesinde çok katmanlı ve kapsamlı bir performans analizi sunmuştur. Sonuç olarak çalışma, havacılık sektöründe sürdürülebilirlik odaklı etkinlik analizlerine metodolojik katkı sağlamakta ve bağlam bağımlı VZA yaklaşımının sektör performansının değerlendirilmesinde etkili bir araç olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulguların literatüre katkı sağlaması ve sektör yöneticileri ile politika yapıcıların karar alma süreçlerini desteklemesi beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, increasing competition in the aviation industry requires airlines to effectively manage not only their economic performance but also their environmental and operational performance. The purpose of this study is to determine the levels of efficiency of international airlines by jointly evaluating their operational, financial, and environmental performance and to provide a detailed performance assessment using Context-Dependent Data Envelopment Analysis (DEA). To this end, the study measured the efficiency levels of 26 international airlines using 2024 data. In a two-stage analysis, the classical CCR-VZA model was used alongside a context-dependent VZA approach. In the first stage, relative efficiency scores were calculated to identify efficient and inefficient companies. In the second stage, companies were classified into efficiency tiers, their relative positions were determined, and attractiveness and development scores were calculated to assess their proximity to the top efficiency tiers and their potential for improvement. The findings indicate that there are significant differences in efficiency levels among airlines. The context-dependent VZA approach has provided a multilayered and comprehensive performance analysis that goes beyond the binary evaluation structure of standard VZA models by identifying the airlines' positions within efficiency tiers and their performance improvement needs. In conclusion, this study makes a methodological contribution to sustainability-focused efficiency analyses in the aviation sector and demonstrates that the context-dependent VZA approach is an effective tool for evaluating sector performance. The findings are expected to contribute to the literature and support the decision-making processes of industry executives and policymakers.
Benzer Tezler
- İlişkisel pazarlamanın müşteri sadakati yaratmadaki etkisi: Bir havayolu taşıma işletmesindeki uygulamanın incelenmesi
Impact of relationship marketing on creation of customer loyalty: Study of an application in an air transport company
NİLHAN KILIÇ
- Leasing, uçak finansmanı ve hava taşımacılığında leasing uygulamaları
Leasing, aircraft financing and leasing applications in airline industry
ALİ OKYAY ÖZTUGRAN
- Çekirdeksiz kuru üzümde uygulanan politikanın Ege Bölgesinde üretim ve üretici açısından sonuçlarının değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
GÜVEN ÖZERİN
- Yer hizmeti işletmelerinde uygulanan iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri başarı faktörleri ve uygulamadaki sorunların belirlenmesine yönelik bir araştırma
A study on the exploration of succes factors and the problems in the implementation of occupational health and safety management systems in ground handling companies in Turkey
HARUN KARAKAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Sivil HavacılıkAnadolu ÜniversitesiSivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENDER GEREDE
- Analitik hiyerarşi prosesi ve sosyal seçim teorisi yardımıyla havayollarında uçak seçimi uygulaması
Application of aircraft choice in airlines with the help of analytic hierarchy process and social choice theory
HALİL SEMERCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE HİCRET ÖZKOÇ