Toprak dolgu barajlarda yarık oluşumu ve etkileri
Breach formation in earthen dams and its effects
- Tez No: 126743
- Danışmanlar: PROF. DR. SEDAT KABDAŞLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Barajlar, Dolgu barajlar, Taşkınlar, Yarık oluşumu, Dams, Fill dams, Floods, Breach formation
- Yıl: 2002
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Su Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TOPRAK DOLGU BARAJLARDA YARIK OLUŞUMU VE ETKİLERİ ÖZET İstanbul gibi hızla büyüyen şehirlerde yerleşim alanları planlama aşamasında düşünülmeyen bir hızda genişlemekte ve çoğu zaman yerleşime yasak bölgeler üzerine yayılmaktadır. Kontrolden neredeyse çıkmış olan bu durum olası tehlikeleri de beraberinde getirmektedir. Yerleşimler çoğu zaman planlanan yapıların inşaatlarının çok uzun sürmesi veya politik nedenlerden ötürü baraj bölgesine kadar ilerlemiştir. Bu çalışmada ele alman Alibeyköy barajı bunlara en tipik örnek olarak gösterilebilir. Yapımına başlandığı 1966 yılında tam anlamıyla yerleşimden uzak bir bölge görünümünde iken tam olarak işletilmeye başlandığı 1983 yılında yerleşimin artmaya başladığı, bugün ise yoğun yerleşim bölgelerinden biri olduğu görülmektedir. Çarpık ve kontrolsüz yapılaşmanın en çarpıcı örneği olarak gösterilebilecek olan bölgede olası bir baraj yıkılması sonrasında oldukça yüksek oranda maddi ve manevi kayıpların olacağı açıktır. Çoğu gelişmiş ülkede uygulanmakta olan erken uyarı sistemlerinin ülkemizde de uygulanabilirliğinin tartışıldığı şu günlerde olası bir baraj yıkılması sırasında zaman ve su yüksekliği konusunda benzer senaryoların uygulanması gerek erken uyan sistemleri için ana veri oluşturması gerekse su basması zararlarının hesaplanabileceği haritalar gibi risk haritalarının üretilmesi için oldukça yararlı hatta kaçınılmaz görünmektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında baraj gövdesinde yıkılmaya yol açacak bir yarık oluşumu ve oluşacak taşkın dalgalarının ötelenmesinde kullanılacak çözüm teknikleri irdelenmiştir. Alibeyköy barajı yıkılma senaryolarında farklı olasılıklar üzerinde durulmuştur. Senaryolarda iki farklı yıkılma sebebi belirlenmiştir. Bunlardan biri baraj gövdesinde borularıma oluşumu, diğeri ise baraj gövdesi üzerinden su aşması durumudur. En son hesaplar olabilecek en kötü duruma göre yapılmıştır. Bu da, haznedeki su seviyesi kret korundayken taşlan olması ve dolusavak kapaklarının çalışmıyor olması durumudur. Çalışmada yarık oluşumu için“Breach”, yarıktan çıkan taşkınların ötelenmesinde“Fldwav”modellerini kullanan ve aynı isimleri taşıyan yazılımlar kullanılmıştır. Bu modellerde gereksinim duyulan enkesit bilgileri İstanbul Büyük Şehir Belediyesi'nden alman 1/5000 ölçekli dijital haritalardan yararlanılarak ArcView Coğrafi Bilgi Sisteminde oluşturulan sayısal arazi modelinden üretilmiştir. Çalışmanın sonunda taşkının her bir kesite ulaşma süreleri ve bu kesitler üzerinde maksimum su seviyeleri hesaplanmıştır. Çalışma sonunda en kötü durum senaryosu için yarık oluştuktan sonra taşlanın baraja en uzak kesitte maksimum değere ulaşması 37 dakika olarak hesaplanmıştır. Risk haritasının oluşturulmadığı bu çalışmada bu süre yerleşim bölgelerinin organize bir şekilde terk edilmesi için yeterli bir süredir. xıı
Özet (Çeviri)
BREACH FORMATION IN EARTHEN DAMS AND ITS EFFECTS SUMMARY In rapidly developed cities such as Istanbul, the settling areas extend enormously with an unexpected rate.This out of controlled position causes new problems. As the planned structures take long period or not applied and political decisions, settling areas are mostly developed through the dam areas.In this study Alibeyköy Dam area is a typical example for this situation. When the construction of dam started at 1966, the area was completely a rural area. In 1983, after the construction completed, the settling has began at this area.Today settling density of area is higher than before. Flood created by the Alibeyköy dam failure may cause large amounts of property damage and, large losses of human life. The availability of early warning systems which are generally used at developed countries are discussed in our country.In order to provide similar risk maps and applying early warning systems we need to find the time and water elevation of cross sections during the dam failures, obtaining main data and the damages of dam breach flood.In this study solution technics for dam breach formation mat causes failure of dam and the routing of flood waves were investigated. In the failure scenarios of Alibeyköy Dam, different probabilities were taken into consideration. Two different failure reasons were determined in scenarios. The first reason is the piping formation at dam body, the second one is the overtopping failure. The final calculations were carried out with the worst scenario which is the flood and closed spillway gates while the resorvoir water elevation was equal to crest of the dam elevation. In this thesis“Breach”model for breach formation, and Fldwav model for flood routing were used with the same named computer programs.The necessary crossectional data were obtained from numerical area model of Arcview GIS by using tiie digital maps of Istanbul Büyük Şehir Belediyesi. At the end of the study the time of flood reaching to the cross sections and the peak values of water elevations at this cross sections were calculated and the time of maximum water elevation at the last cross section flood wave reaching to the most far cross section from the dam of the worst scenario. It is seen that the arrival time of maximum water elevation value at last cross section is enough for leaving the settling areas. xiu
Benzer Tezler
- Samsun ve çevresinde tarla sarmaşığı (conuolvulus arvensis L.)'na karşı biyolojik savaşa esas olacak fauna tespiti
Investigations on the insect fauna of the field binweed (Conuolvulus arvensis L.) related to its biological control in Samsun Province
YASEMİN UFUK GERMAN
- Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÖNAL
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Hidrolik sistemli bir lizimetrenin kurulması ve toprak su bütçesinin belirlenmesinde kullanılma olanaklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
BEYRAMALİ AZİZİ