Geri Dön

2,3-dihidroksi-9,10-antrakinon makro halkalı eter ve podand türevlerinin hazırlanması

Synthesis and podands derivatives of 9,10-anthraquinone-2,3-crown ethers

  1. Tez No: 127211
  2. Yazar: MEHTAP ARICAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ÇAKIL ERK
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Kimya, Chemistry
  6. Anahtar Kelimeler: Makrohalkalı eterler, Podandlar, Taç eterler, Macrocyclic ethers, Podands, Crown ethers
  7. Yıl: 2002
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Organik Kimya Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

2,3-DİHİDROKSİ-9,10-ANTRAKİNON MAKRO HALKALI ETER VE PODAND TÜREVLERİNİN HAZIRLANMASI ÖZET Pedersen tarafından bulunmalarından sonra çeşitli yapılardaki makro halkalı eterler tasarlanmış ve karakterize edilmiştir. Özellikle kromoiyonofor ve floroiyonofor yapısında çeşitli makro halkalı eterlerin iyon bağlama özelliklerinin bulunmasından bu yana analitik amaçlı kromojenik makro halkalı eterler dizayn edilmiştir. Kromoforların tasarımı için Antrasen'in fotokimyası ilginç olmaları sebebiyle çalışmalarımıza ışık tutmuş olup bizi 9,10-antrakinon türevlerini araştırmaya yönlendirmiştir. 9,10-Antrakinonların türevlerinin yapıları kuvvetli asitlerle ve çeşitli sıcaklıklarda oldukça kararlı boyar maddeler olup n - » n ve n -» n geçişleri nedeni ile UV-VIS bölgede absorpsiyon verirler. Tez çalışmamızın birinci kısmında öncelikle kromofor özelliğe sahip olan 2,3- dihidroksi-9,10-antrakinon (lc) bileşiğinin değişik yöntemlerle sentezi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla katekol veya katekol dimetileterin ftalikanhidrit ile değişik katalizörler etkisiyle reaksiyonları sonucu 2,3-dihidroksi antrakinon (lc) bileşiği elde edilmiştir. Tez çalışmamızın ikinci kısmında ise ilk kısımda sentezlediğimiz 2,3-dihidroksi- 9,10-antrakinon (lc) bileşiği yeni crown eter türevlerine dönüştürülmüştür. Bu dönüştürme işlemi ilgili bileşiğin çeşitli polietilen glikol dihaloj enürlerle ve ditosilatlar ile Na2CC>3 veya K2CO3 gibi alkali karbonatların bulunduğu ortamda DMF veya DMSO varlığında reaksiyona sokulmasıyla yapılmıştır. Böylece değişik halka büyüklüğündeki 2,3,5,6,8,9-hekzahidroantra[2,3-b] [ 1,4,7, 1 0]tetraoksasiklo dodesin-12,17-dion (3a), 2,3,5,6,8,9,1 l,12-oktahidroantra[2,3-b][l,4,7,10,13]penta oksasiklopentadesin-15,20-dion (3b), 2,3,5,6,8,9,1 l,12,14,15-dekahidroantra[2,3-b] [1,4,7,10,13, 16]hekzaoksasiklooktadesin-18,23-dion (3c) crown eter türev sentezleri gerçekleştirilmiştir (Şema 1). Bu crown eter türevlerine ek olarak yine 2,3-dihidroksi-9,10-antrakinonun (lc), 1,2- dibromoetan ile Na2C03/DMF ile reaksiyonundan 2,3-Dihidroantra[2,3-b] [l,4]dioksin-6,l 1-dion (3d) bileşiği sentezlenmiştir. xııı1a o + o 1b Şema 1 : 2,3-Dihidroksi 9,10-antrakinon bileşiğinden çeşitli halka büyüklüğündeki crown eterlerin elde edilmesi. Çalışmalarımızın üçüncü kısmında ise diantrakinon crown eter sentezlerine yer verilmiştir. Bu amaç için 2,3-dihidroksi-9,10-antrakinon (lc) bileşiğinden çıkılarak 1,2-dibromoetan ve l-kloro-2-(2-kloroetoksi)etan bileşiklerinin DMF/Na2CO3 ile reaksiyonu sonucu sırasıyla 8,9,20,21-tetrahidrodiantra[2,3-b:2',3'-h][l,4,7,10] tetraoksasiklododesin-5,12,17,24-tetron (4a) ve 8,9,1 1,1 2,23,24,26,27-oktahidro diantra[2,3-b:2',3'-k][l,4,7,10,13,16]hekzaoksasiklooktadesin-5,15,20,30-tetron(4b) bileşikleri sentezlenmiştir (Şema 2). + X O X Na2C03 <1C) n = 0, X = Br (4a) n = 1,X = CI (4b) Şema 2 : 2,3-Dihidroksi 9,10-antrakinon bileşiğinden diantrakinon crown eterlerin elde edilmesi sentezi Tez çalışmamızın son bölümünde yukarıda sentezleri yapılan makro halkalı eterlerden farklı olarak podand sentezlerine de yer verilmiştir. Sentezini hedeflediğimiz bis-antrakinon podand sentezlerini yapmak için öncelikle o-metoksi fenol bileşiği podand bileşiklerine çevrilmiştir. Bu amaçla o-metoksi fenol (İd) bileşiğinin 1,2-dibromoetan ve l-kloro-2-(2-kloroetoksi)etan reaktifleriyle reaksiyonu sonucu sırasıyla l,l'-[l,2-etandiylbis(oksi)]bis(2-metoksibenzen) (5a) ve l,r-[oksibis(etan-2,l-diyloksi)]bis(2-metoksibenzen) (5b) sentezlenmiştir (Şema 3). xıv(1d) X(C2H40)nC2H4X ». oMe n=0, X = Br n=1,X = CI OMe MeO n=0, (5a) n=1,(5b) n=0, (6a) n=1,(6b) Şema 3 : Bis-antrakinon podand sentezleri Daha sonra elde edilen bu podand bileşiklerinin, ftalikanhidrit /ftalil klorür ile değişik katalizörler yardımı ile reaksiyona girmesi sonucunda istenilen bis- antrakinon podandlar olan 2,2'-[etan-l,2-diylbis(oksi)]bis(3-metoksi-9,10- antrakinon) (6a) ve 2,2,-[oksibis(etan-2,l-diyloksi)]bis(3-metoksi-9,10-antrakinon) (6b) sentezlenmiştir (Şema 3). Bu sentezlenen bileşiklerin molekül yapıları spektroskopik yöntemlerle de karakterize edilmiştir (Tablo 1). XVTablo 1. Sentezlenen bileşiklerin yapısal ve spektroskobik verileri XVI

Özet (Çeviri)

SYNTHESIS AND PODANDS DERIVATIVES OF 9,10-ANTHRAQUINONE- 2,3-CROWN ETHERS SUMMARY Several types of macro cyclic ethers have been designed and characterized since their discovery by Pedersen. The chromogenic macrocycles designed have been used for analytical applications since the chromo- and fluoroionophore types of macrocycles have been found to be sensitive sensors for ion binding. On the other hand, the photochemistry of the anthracene have been interesting for the design of the chromophores while the 9,10-anthraquinone derivatives were recently searched. Their aromatic bodies are quite stable in strong acids and at elevated temperatures as the dyes which exhibited the absorptions due to n- »n transitions as well as ri-»n transitions. With this purpose, we prepared 2,3-dihydroxy-9,10-anthraquinone (lc) and its crown ethers using different methods. As presented in this work, the synthesis of the complex formation of 2,3-dihydroxy-9,10-anthraquinone derivatives of 2,3,5,6,8,9- hexahydroanthra[2,3 -b] [ 1,4,7, 1 OJtetraoxacyclododecine- 12,1 7-dione (3a), 2,3,5,6,8,9, 1 1, 1 2-octahydroanthra[2,3 -b] [ 1,4,7, 1 0, 1 3]pentaoxacyclopentadecine- 15,20-dione (3b) and 2,3,5,6,8,9,1 l,12,14,15-decahydroanthra[2,3-b][l,4,7,10,13,16] hexaoxacyclooctadecine-18,23-dione (3c) are shown in Scheme 1. P + OH OH 1b Scheme 1 : The synthesis of crown ethers with different ring sizes from 2,3-Dihydroxy 9,10- anthraquinone xviiIn addition to derivatives of crown ethers mentioned above, 2,3-Dihydroanthra[2,3- b] [l,4]dioxine-6,l 1-dione (3d) compound has been synthesized in a reaction of 2,3- dihydroxy-9,10- anthraquinone (lc) with 1,2-dibromoetan and Na2C03/DMF. Another derivatives of 2,3-dihydroxy-9,10- anthraquinone (lc), which are 8,9,20,21- tetrahydrodianthra[2,3-b:2',3'-h] [1,4,7, 1 0]tetraoxacyclododecine-5, 1 2, 1 7,24-tetrone (4a) and 8,9,1 l,12,23,24,26,27-octahydrodianthra[2,3-b:2',3,-k][l,4,7,10,13,16] hexaoxacyclooctadecine-5,15,20,30-tetrone (4b) have also been characterized as shown in Scheme 2. X O X Na2C03 (10) n = 0, X = Br (4a) n=1,X = CI (4b) Scheme 2 : The synthesis of dianthraquinone crown ethers from 2,3-Dihydroxy 9,10- anthraquinone We have proposed a method to synthesize the podands. With this purpose, 1,1'-[1,2- ethanediylbis(oxy)]bis(2-methoxybenzene) (5a) and l,l'-[oxybis(ethane-2,l- diyloxy)]bis(2-methoxybenzene) (5b) have been synthesized by using the reactions of o-methoxy phenol (Id) with 1,2-dibromoetan and l-kloro-2-(2-kloroetoksi)etan respectively. Later, 2,2'-[ethane- 1,2-diylbis(oxy)]bis(3-methoxy-9, 1 0-anthraquinone) (6a) and 2,2'-[oxybis(ethane-2,l-diyloxy)]bis(3-methoxy-9,l O-anthraquinone) (6b) have been prepared by using the reactions of those compounds by using Phythalicanhydride / phythalic chloride and different catalysts as shown in Scheme 3. OH OMe (1d) X(C2H40)nC2H4X ^. n=0, X = Br n=1,X = CI n=0, (5a) n=1,(5b) (1a) O n=0, (6a) n=1,(6b) O O Scheme 3 : The synthesis of bis-anthraquinone podands xvmAlso, the spectral results for the full structural identification of the compounds are given in Table 1. Table 1. The structural and spectroscopic data of the synthesized compounds XIX

Benzer Tezler

  1. Tez No

    46522

    1,2-1,8-Antrakinon substitue makro halkalı eter sentezleri

    The Synthesis of 1,2- and 1,8-antraquinone derivaties of crown ethers

    ERBAY ERBAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Kimyaİstanbul Teknik Üniversitesi

    PROF.DR. ÇAKIL ERK

  2. Tez No

    330569

    Polioksa grubu taşıyan metalli ftalosiyanin sentezi ve karakterizasyonu

    The synthesis and characterization of metallophthalocyanines containing polyoxa moieties

    GÜLNİHAL DAVULGA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    KimyaPamukkale Üniversitesi

    Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YAŞAR GÖK

  3. Tez No

    80464

    Bazı antrakinon bileşiklerinin asid-baz endikatörü özelliklerinin incelenmesi

    Başlık çevirisi yok

    N. BUKET AKSU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul Üniversitesi

    Analitik Kimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEDAT İMRE

  4. Tez No

    46131

    Rumeks crispus otsu bitki kökünden elde edilen antrakinonlar

    Antraquinonos from roots of rumex crispus

    MENAR YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1995

    Kimyaİstanbul Teknik Üniversitesi

    DOÇ.DR. KERİMAN GÜNAYDIN

  5. Tez No

    185163

    Alizarin (1,2 dihidroksi antrakinon)'in asit sabitlerinin tayini ve koordinasyon bileşiklerinin oluşum koşullarının incelenmesi

    Determination acid constants and investigation of coordination compounds formation conditions of alizarin (1,2 dihydroxy anthraquinone)

    İHSAN BAPLİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Gıda MühendisliğiMarmara Üniversitesi

    Kimya Ana Bilim Dalı

    Y.DOÇ.DR. DİLEK BİLGİÇ

    Y.DOÇ.DR. SERAP KARADERİ

Geri Dön