Ali Sedad`ın mantık ve metot anlayışı
Understanding of logic and method of Ali Sedad
- Tez No: 162568
- Danışmanlar: PROF.DR. İBRAHİM EMİROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2005
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Ali Sedad, Osmanlı'nın, son döneminde yetiştirdiği önemli alimlerden birisidir. O, mantık alanında kaleme aldığı Mîzanü'l-Ukûl ve Lisanü'l-Mîzan adlı eserleriyle bu alana önemli katkılar vermiştir. O, sözkonusu eserlerinde mantık konularını işlemekle kalmamış, Avrupa'da gelişen yeni mantık anlayışlarını tanıtıp değerlendirmiş, ayrıca“ilimlerde metot”meselesini de işlemiştir. Ali Sedad, mantık konularını tasavvurât ve tasdîkat başlıkları altında ele alıp incelemiştir. Kavramlar mantığının ele alındığı tasavvurât kısmında; kavramlar, kavramların çeşitli delaletleri, kavramlar arası ilişkiler, beş tümel, kategoriler, tanım ve bölmeden oluşan konulan işlemiştir. Önermeler mantığını içeren tasdîkat kısmında ise; sırasıyla önermenin tanımı, kısımları, unsurları, çeşitleri, önermeler arası ilişkileri, akli deliller ve kıyası, son olarak da tasdik türleri ve beş sanatı ayrı ayrı ele alarak incelemiştir. O, ayrıca mantıkta yanlış kavramı üzerinde de etraflıca durmuştur. Ali Sedad,“ilimlerde metot”meselesine de ayrıca yer vererek daha çok matematik, tabiat ve ilimlerinde metot üzerinde durur ve sonra da ilahiyat, şer'î ilimler ve dil ilimlerini bu açıdan inceler. Mantıkçının ortaya koymuş olduğu bu eserlerle, gerek kendi döneminde gerekse günümüzdeki mantık çalışmalarında katkısının büyük olduğu görülmektedir. Onun önemi Tanzimat'tan sonra batılılaşma hareketlerinde mantık alanında ilk hamleyi yaparak mantığın Avrupa'daki gelişmelerinden haberdar olması ve bu bağlamda İslam gelenek çemberinin dışına çıkarak yeni fikirleri ülkemize tanıtmasından ileri gelir. Diyebiliriz ki O, metot meselelerine daha geniş yer vermiş, ilk defa tümevarım, yüklemin niceliği ve riyazî mantıktan bahsederek bir nakilci konumunda kalmayıp bunların tartışmasını da yapmıştır. IV
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Ali Sedad is one of the most prominent scholars, which the Ottomans have raised in their last era. With his works Mîzanü'1-Ukûl and Lisanu'1-Mîzan which he wrote out in the scope of logic he made considerable contributes for this area. In his works at issue he didn't only treat with classic subjects, but also introduced and interpretted the new logical schools developing in Europe; furthermore he undertook the subject“methods in sciences”. Ali Sedad has investigated the subjects of logic under the topics tasawurat and tasdikât. In the section of tasavvurât, where dialectic of conceptions is discussed, he treats with subjects consisting of conceptions, the various referrences of the concepts, the relations between the concepts, the five predicables, the cathegories, definition and division. In the section, tasdîkat dealing about dialectic of propositions he investigated respectively the definition of proposition, its parts, elements and sorts, the relations between the propositions, rational arguments and the syllogism and finally the kinds of confirmation and the five arts, undertaking them one by one. He also focused in detail on the concept“false”. While discussing also“the method of sciences”Ali Sedad focuses mostly on the method of mathematics and sciences of nature; then he investigates sciences of religion, sciences of canonical law and filolgical sciences from this point of view. By this works written by the logist we see that he contributed both for his era and for the modern logical works. His prominence results from that he was informed about the processes of logic in Europe, by making the first atack in this branch in the movements of being European after the Tanzimat (the political reforms of Abdulmecid in 1839 and the period following) and in Vconnection that he introduced new ideas to our country by exceeding the circumference of the Islamic tradition. In conclusion we can say that he treated with matters of method in broader sense, and that he debated the matters and didn't remain as a narrator while discussing about induction, the quantity of the predicate and mathematical (riyazî) logics the first time. VI
Benzer Tezler
- İbn Kayyim el-Cevziyye'nin delil anlayışı ve istinbat teorisi
Ibn Qayyim al-Jawziyya's understanding of evidence and his istinbat theory
MEHMET EREL
Doktora
Türkçe
2023
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YAMAN
- Türkiye'de mantık çalışmaları ve mantık bilimine katkıları
Studies on logic in Turkey and their contribution to this field
REMZİYE SELÇUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
FelsefeErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KAYACIK
- Matematik açısından Osmanlı'da mantık
Logic in Ottoman with math overview
ZEYNEP MEŞHUR
Doktora
Türkçe
2023
MatematikKütahya Dumlupınar ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL ULUALAN
- Design of robust power system stabilizer for single machine infinite bus system using modern control approaches
Modern denetim yaklaşımları kullanan tek makinalı sonsuz büs sistemi için gürbüz güç sistemi kararlılaştırıcı
ISSA YOUSF SAID ALI
Doktora
İngilizce
2019
Mekatronik MühendisliğiAtılım ÜniversitesiMühendislik Sistemlerinin Modellenmesi ve Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT İRFANOĞLU
PROF. DR. SEDAT NAZLIBİLEK