Üst manto ergime proseslerinde platin grubu elementlerin davranışı
The behaviour of platinum group elements during melting proceses in the upper mantle
- Tez No: 232700
- Danışmanlar: DOÇ.DR. ERCAN ALDANMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Platin Grubu elementler, peridotit, Supra-subduction Zonu, Metasomatizma
- Yıl: 2007
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 188
Özet
Türkiye'nin Batı bölgesinde yeralan, ofiyolit kompleksleri supra-subduction tektonik ortamlarında oluşmuş okyanusal litosferin kalıntılarıdır. Bu peridotitlerin Platinyum Grubu Element (PGE) sistematikleri, üst mantoda ergiyik ekstraksiyonu etkileri ve yitim ilişkili magma ile okyanusal litosfer arasındaki etkileşimin doğası hakkında önemli bilgiler sağlarlar. Ofiyolitlerin manto kesiminden örneklenen peridotitler genellikle daha az miktarda spinel-lerzolitle eşlik edilen spinel-harzburjit ve dunitle temsil edilir. Tüm kaya ana-iz element ve mineral kimyasal karakteristikleri peridotitlerin değişken derecelerde (~%5-20) kısmi ergimenin kalıntı katı ürünleri olarak oluştuklarına ve daha sonra metasomatize ergiyiklerle etkileşim sonucu modifiye olduklarına işaret eder. Örnekler kondritik olmayan, fraksiyona uğramış kondrit normalize PGE patternlerine sahiptir. Ergimeyle tüketilmiş manto harzburjit ve dunitleri Palladyum-grubu elementlerde Iridyum-grubu elementlere göre belirgin zenginleşmeler ve çoğu örnekte Pt ye göre yüksek Rh ve Pd konsantrasyonları gösterirler Bu özellikler, basit ergiyik ekstraksiyonu ve mantodan sülfat fazlarının ayrılmasıyla açıklanamaz, fakat buna kaşın süregelen ergiyik perkolasyonu esnasında mobilize olan uyumsuz ve daha refrakter siderofil elementlerin, silikat ergiyikleriyle mobilitesi daha düşük olan Pt a göre, zenginleşmesine yol açan çok fazlı petrojenetik işlemlerin yansıması olarak düşünülebilir. Kantitatif model sonuçları, kalıntı katı manto ve bazaltik ergiyikler arasındaki etkileşimden kaynaklanan sülfat ilavesinin, gerek peridotitlerin supra kondritik Pd/Ir ve Ir/Os oranlarını ve gerekse ofiyolit kompleksi içinde bulunan yaygın kromit oluşumlarını açıklayabileceğini göstermektedir. Peridotitler, elementler arası sistematik PGE değişimlerine karşın, Ir-grubu PGE ler ile Mg#, Al2O3 ve CaO gibi ergiyik tüketimi indisleri arasında herhangi bir korelasyon sunmazlar. Bu özellikleri ve reaktif harzburjit ve dunitlerin yüksekçe uyumsuz litofil elementlerdeki zenginleşmiş konsantrasyonları, peridotitlerin yitim zonu ortamında ergime sonrası metasomatizma işlemlerinden etkilendiklerine işaret eder. Hf, U, Ta, Sr gibi çeşitli uyumsuz elementlerde -mantonun ergime ürünü kalıntılarında beklenene göre- gözlenen yüksek konsantrasyonlar ve akışkanlarla çözünürlüğü düşük Ta, Nb, Zr, Hf, Ti gibi HFS elementlerde gözlenen belirgin negatif anomaliler, manto metasomatizması işlemlerinde gerek silikat ergiyiklerinin ve gerekse dalan levha kökenli sulu akışkanların rol oynamış olabileceğine işaret eder. Örneklerin suprakondritik 187Os/188Os oranları, ergiyik-katı etkileşimi ve ergiyik perkolasyonu ile açıklanabilir.
Özet (Çeviri)
West Anatolian ophiolites complexes, represents remants of oceanic lithosphere interpreted to have formed in a supra-subduction setting. Platinum group element (PGE) studies of peridotites from the supra-subduction zone (SSZ) ophiolites of West Anatolia provide evidence for the nature of melt extraction within the uppermost mantle and interactions between subduction-related magma and oceanic lithosphere. The peridotite samples from the mantle section of the ophiolites are mainly spinelharzburgites and dunites accompanied by subordinate amount of spinel-lherzolites. Whole-rock major-trace element and mineral chemical characteristics indicate that the peridotites originated as the solid residues of varying degrees of partial melting (~5 to ~20%) and were subsequently modified by interaction with metasomatizing melts. The samples have non-chondritic, fractionated chondrite-normalized PGE patterns. Melt depleted mantle harzburgites and dunites show moderate to strong enrichments in the Palladium-group relative to the Iridium-group PGEs and in most samples, pronounced Rh and Pd enhancements relative to Pt. These signatures cannot be reconciled with a simple in-situ melt extraction and removal of sulphide phases, but most likely reflect a multi-stage petrogenetic process which selectively enriches the local mantle environment in incompatible and less refractory siderophile elements that are mobilized during continuous melt percolation, while relatively depleting the mantle wedge in Pt which is not as effectively mobilized by silicate melts (or fluids). The results of quantitative model calculations indicate that the addition of sulphides originated from interaction between solid mantle and percolating hydrous basaltic melts may account for the strongly supra-chondritic ratios of both Pd/Ir and Ir/Os, as well as for the formation of abundant chromite deposits within the ophiolite complex. The peridotites show no systematic variation of Ir-group PGE (Ir, Ru, Os; I-PGE) abundances relative to melt depletion indices such as Mg#, Al2O3, CaO or spinel Cr#, despite their remarkable inter-element PGE variations. These along with the elevated values of strongly incompatible lithophile elements (e.g. Ba, U and LREE) in the reactive harzburgites and dunites suggest a post-melting metasomatism and melt impregnation in a suprasubduction zone environment. Enrichment in various incompatible elements (Hf, U, Ta, Sr) relative to the expected values for melt-depleted mantle residues and pronounced negative anomalies in fluid-insoluble high field strength elements (Ta, Nb, Zr, Hf, Ti) further suggest that both siliceous melts and slab-derived hydrous fluids were involved in the processes of mantle metasomatism. Superchondritic 187Os/188Os ratios can most likely be explained by melt percolation and melt-solid interaction. Keyword: Platin group elements, peridotite, supra-subduction zone, metasomatism
Benzer Tezler
- Arcti̇i̇n maddesi̇ni̇n deneysel peri̇odonti̇ti̇s modeli̇ üzeri̇ndeki̇ anti̇enflamatuvar etki̇nli̇ği̇ni̇n i̇ncelenmesi̇
Evaluation of anti inflammatory effect of arctiin on experimental periodontitis model
AHMET AYDOĞDU
Doktora
Türkçe
2014
Diş HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPeriodontoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF ESER SAKALLIOĞLU
- Numerical modeling of the bosphorus exchange flow dynamics
İstanbul Boğazı değişim akımlarının sayısal modellenmesi
ADİL SÖZER
Doktora
İngilizce
2013
Deniz BilimleriOrta Doğu Teknik ÜniversitesiOşinografi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİN ÖZSOY
- Ülkemizde peptik ülserli ve non-ülser dispepsili olgularda Helicobacter pylori prevalansı, üreaz testi ve ELISA yöntemlerinin tanıdaki öneminin değerlendirilmesi
The evaluation of the importance of Helicobacter pylori prevalance, urease test and ELISA methods in the diagnosis of peptic ulcer and non-ulcer dyspepsia cases
NEVRESTE ÇELİKBİLEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1994
MikrobiyolojiSağlık BakanlığıMikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ALİ MERT
- 6, 7, 8. sınıf türkçe çalışma kitaplarındaki dilbilgisi soruları ve kazanımlarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi
Determination and examination the place of the relationship between the grammar questions in meb publication (2012) turkish workbook for 6, 7, 8th class students and the grammar acquisitions in the teacher?s guide book at the cognitive domain with respect to new bloom taksonomi and the present situation is analyzed
DUYGU EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimBaşkent ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜLAY KUZU
- Gastrointestinal sistemin postoperatif benign anastomoz darlıklarında endoskopik kesi yönteminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Assessing the effectiveness of endoscopic incision methods on the postoperative benign anastomotic strictures at the gastrointestinal tract.
UFUK AVCIOĞLU
Tıpta Yan Dal Uzmanlık
Türkçe
2011
GastroenterolojiSağlık Bakanlığıİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSAN ÖZASLAN