Eldivan ve Ahlat (Çankırı) ofiyolitlerinin petrolojisi
Petrology of Eldivan and Ahlat (Çankırı) ophiolites
- Tez No: 270325
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÜNER ÇAKIR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2010
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İzmir-Ankara-Erzincan Ofiyolit Kuşağı'nın orta kesiminde yer alan Eldivan ve Ahlat Ofiyolitleri Neotetis Okyanusal litosferinin parçalarını temsil ederler. Eldivan Ofiyoliti Albiyen'de Gondwana kıtasının temel birimleri üzerine, Ahlat Ofiyoliti ise Türoniyen'de hem temel birimler hem <de Eldivan Ofiyolitinin örtü birimi olan Kurşunludüz formasyonu üzerine yerleşmiştir. Her iki masif, Üst Miyosen sonrasında güneye doğru kendi örtü birimleri üzerine yeniden bindirmişlerdir.Eldivan Ofiyoliti, eksiksiz bir istif sunmakta olup en alt birimini bölgede yaygın şekilde mostra veren volkanik-sedimanter seri oluşturmaktadır. Esas olarak radyolaryalı çört, çamurtaşı, kireçtaşı ile bazik volkanit ardalanmasından oluşan bu birimin en alt seviyesinde çört bantlı pembe renkli kireçtaşı bloklarına rastlanmaktadır. Genellikle dekametrik boyutlarda gözlenen ve bazaltik volkanitlerle içiçe bulunan kireçtaşı bloklarında bol miktarda Halobia ve yer yer Ammonit fosillerine rastlanmış ve yaşlarının muhtemel Üst Triyas olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla bu birimin Neotetisin ilk riftleşme ürünlerini temsil ettikleri düşünülmektedir. Yukarıya doğru volkanik sedimanter serinin en önemli birimini oluşturan çörtler içerisinden ayıklanan radyolaryaların yaş aralıkları ise Berriyasiyen-Barremiyen (Erken Kretase) olarak belirlenmiştir. Buna bağlı olarak volkanik sedimanter serinin kıtaya yakın bir bölgede çökelmeye başladığı ve Barremiyene kadar oluşumunu sürdürdüğü, Alt Kretase sonunda yerleşen ofiyolit tabanında sürüklenerek bugünkü yerini aldığı söylenebilmektedir.Volkanik sedimanter serinin hemen üzerinde ofiyolit tabanı metamorfitleri yer almaktadır. Hektometrik boyutlarda kesikli tektonik dilimler halinde gözlenen metamorfitler genel olarak amfibolitlerle temsil edilmektedir. Bu birimlerin üzerine bindirme ile tektonit dokulu harzburjitler gelir. Esas olarak harzburjitlerle temsil edilen yer yer dünit, piroksenolit ve kromit seviyeleri içeren tektonitler yukarıya doğru tektonik bir dokanakla kümülatlara geçmektedir. Kümülatların tabanında dünit, verlit, piroksenolit ve gabrolar ile temsil edilen geçiş zonu gözlenmektedir. Bu birimlerin hemen üzerine gabro, kuvars-diyorit ve plajiyogranitler gelmektedir. Tektonitler ve kümülatlar izole diyabaz daykları tarafından kesilmektedir. Kümülatların hemen üzerinde yer alan levha daykları diyabaz bileşimindedir. Bu birimler bazı alanlarda plajiyogranit daykları tarafından kesilmektedir.Ahlat ofiyoliti, eksikli bir ofiyolit istifi sunmaktadır. İstif genel olarak volkanik sedimanter seri ile başlamaktadır. Bu birim içerisinde yer alan radyolaryalı çörtlerden alınan radyolarya örneklerinden elde edilen yaş aralığının yaşının erken Bajosiyen?geç Titoniyen (Orta?Geç Jura) arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu birimin üzerine tektonik dilimler halinde ofiyolit tabanı metamorfitleri yer almaktadır. Metamorfitler genel olarak amfibolitlerle temsil edilir. Metamorfitlerin üzerinde tektonit dokulu harzburjitler gözlenmektedir. Ahlat ofiyolitinin üst birimini kümülatlar oluşturmaktadır. Kümülatların üzerinde yer alması gereken levha dayklarına Ahlat Ofiyolitinde rastlanmamıştır.Eldivan ve Ahlat Ofiyolitleri içerisinde yer alan bazalt örneklerinin mineralojik, petrografik ve jeokimyasal özellikleri dikkate alındığında bunların aynı kökene ait alkalin ve toleyitik magmanın ürünleri olduğu görülmektedir. Yastık yapılı bazaltlar genel olarak OIB ve E-MORB karakterinde ve kıtaya yakın riftleşme ürünleri ile plaka içi bazaltları olarak bulunmaktadır.Neotetis ofiyolitlerinin birçoğunda gözlenen petrolojik özellikler dikkate alındığında, Eldivan ve Ahlat Ofiyolitlerinin Neotetis Okyanusunun ürünleri oldukları ve okyanusun Üst Triyas'ta açıldığı söylenebilir.
Özet (Çeviri)
Eldivan and Ahlat Ophiolites located in the central part of the İzmir-Ankara-Erzincan ophiolite belt, representing the pieces of the Neotethys oceanic lithosphere. Eldivan ophiolites emplaced the basement rocks of Gondwana plate in Albian, whereas Ahlat ophiolites emplaced in Turonian on both the basement units and Kurşunludüz formation which is a cover unit of covers Eldivan ophiolite. After Upper Miocene, these two massives re-ride on their cover units towards south.Eldivan ophiolite, is a complete ophiolitic sequence; its lowest unit constituted by the volcano-sedimentary series exposed on a wide area. Substantially, pink-colored limestone blocks with chert bands are observed at the bottom of this unit which is formed asa succession of radiolarian chert, mudstone, limestone and alkaline volcanics. These limestone blocks are intermingled with basaltic volcanics and generally are in decameter size; within these blocks, Halobia and locally Ammonite fossils possibly representing Upper Triassic age are abundant. Hence, this unit is thought to be representing the first rifting products of the Neotethyan Ocean. At the upper levels of the series, radiolarias are extracted from the cherts which are the most important units of the volcano-sedimentary series were determined as Berriasian-Barremian ages (Early Cretaceous). Consequently, it is possible out state that the volcano-sedimentary series started to subside in an area close to the continent, continued its formation until Barremian and gained its actual state by being dragged at the bottom of the ophiolites, emplaced at the late stages of Lower Cretaceous.Metamorphic rocks are overlaid by the volcano-sedimentary series. The metamorphics which are observed as intermittent tectonic slices of hectometer size are generally represented by amphibolites. These units are tectonically overlapped by tectonite textured harzburgites. These tectonites mainly represented by harzburgites, dunite, pyroxenolite and chromite levels tectonically overlapped by cumulates at the top. The bottom of the cumulates is a transition zone represented by dunite, wherlite, pyroxenolite and gabbros. These units are overlied by gabbro, quartz-diorite and plagiogranites. Tectonites and cumulates are cut by the isolated diabase dikes. Sheeted dikes located just above the cumulates are diabasic in composition. These units are locally intruded by plagiogranite dikes.Ahlat ophiolite presents a partial ophiolitic sequence. This ophiolite is generally initiated by volcano-sedimentary series. Radiolaria samples from the chert represents an age interval between Early Bajocian - Late Tithonian (Middle - Late Jurassic). This unit is overlaid by ophiolite base metamorphics as tectonic slices. Metamorphic rocks are mainly represented by amphibolites. Metamorphic rocks are observed on the tectonite textured harzburgites. Cumulates constitute the upper unit of the Ahlat ophiolite. Sheeted dikes supposed to be overlying the cumulates were not found in this ophiolite.Mineralogical, petrological and geochemical characteristics of the basalt samples of the Eldivan and Ahlat Ophiolites show that they represent the same origin; both are the products of alkaline and tholeitic magma. Pillow basalts are in generally characterized by OIB and E-MORB; they are rift products of near the continent and within plate basalts.When petrological features in many Neotethyan Ophiolites are considered, it is possible to point out that Eldivan and Ahlat ophiolites are the products of the Neotethyan Ocean and this ocean was diverged at Late Triassic.
Benzer Tezler
- Safayi ve Tezkiresi (3 cilt)
Başlık çevirisi yok
NURAN ALTUNER ÜZER
Doktora
Türkçe
1989
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ALPARSLAN
- Dişhekimliğinde hepatit B görülme sıklığının karşılaştırılmalı incelenmesi
Başlık çevirisi yok
CELAL TÜMER
Doktora
Türkçe
1990
Diş HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERDA TAŞAR
- Ubeydi: Hayatı - edebi kişiliği ve Divanının tenkitli metni
Başlık çevirisi yok
M. ŞAHABETTİN ÜNLÜ
Doktora
Türkçe
1991
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ALPARSLAN