Almancada kiplik fiiller ve Türkçedeki karşılıkları
Modalverbs in German and their equivalences in Turkish
- Tez No: 339212
- Danışmanlar: PROF. DR. DURSUN ZENGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Batı Dilleri ve Edebiyatı, Linguistics, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Almanca, Dil bilgisi, Dil bilgisi-ekler, Karşılaştırmalı dil bilgisi, Kipler, Türkçe, German, Grammar, Grammar-suffixes, Comparative grammar, Moods, Turkish
- Yıl: 2012
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kiplik, evrendeki anlamların dilsel anlamlara dönüşümünü inceler, kip bu ulamın dilbilgisel işaretleyicisidir. Almancada kiplik alan (Modalfeld), kiplik zarflar, kiplik sözcükler, kiplik edatları, kiplik tümleçler, kiplik yan cümleler ve kiplik fiillerdir. Können, nesnel anlamda -Ebİl, olumsuzu -mEz; Dürfen, -Ebİl, -mEz, yasak, -mAlI; Mögen, hoşlanmak, sevmek, arzu etmek;Wollen, kararlı istemek, gerekmek, dilemek; Sollen -mAlI, gerekli, lâzım; Müssen mecbur, zorunlu, şart, -mAlI vb. ile aktarılır. Können öznel anlamda, -Ebİl, -mIş olman olası, -EbİlEcEk; Dürfen, büyük olasılıkla +Ebİl, (olumsuz): -EmE, -mIş olmalı; Mögen, mIş olmalı, sanırım, fark etmez; Wollen, iddia etmek; kızgınlık ifadesinde, bir de istemek; Sollen, -Ebİl, olabilir mi, -mIş mI, -mIş olması mümkün mü, olası mı, güya, rivayet ediliyor, -EcEk olursa; Müssen -mElİ, -mXş olmalı/ -mXş olması kesin, -sEn iyi olurdu, herhalde -EcEk vb. ile aktarılır. Sonuç olarak 1) Dilek kipindeki kiplik fiiller farklı düzeylerde olasılık, zan, tahmin içerir. Müssen çok yüksek bir olasılık, dürfen güçlü bir olasılık, können orta düzey bir olasılık ve mögen düşük bir olasılığı belirtir ve Türkçe karşılıklarda bunlar vurgulanmalıdır. 2) Basitten karmaşığa, kolaydan zora, genelden özele ve somuttan soyuta öğrenme ilkelerine göre, ilk önce nesnel anlamlar verilmelidir. 3) B düzeyinde kiplik fiillerin nesnel ve öznel anlamları ayrı biçimde ele alınmalıdır. 4) Kiplik fiillerin yalnızca sözlüksel anlamlarıyla yetinilmemeli, anlamlar metinsel bağlam içinde örnek çalışmalarla pekiştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Modality examines the transformation of the meanings to linguistic meaning in the universe; modus is a grammatical marker of the modality. Modal field in German is modal adverbs, modal words, modal prepositions, modal objects, modal sub-clauses, modal verbs. Können, objectively is transferred with -Ebİl, -mEz(negative); Dürfen, with -Ebİl, mEz, yasak, -mAlI; Mögen, with hoşlanmak, sevmek, arzu etmek; Wollen, with kararlı istemek, gerekmek, dilemek; sollen with -mAlI, gerekli, lâzım; müssen with mecbur, zorunlu, şart, -mAlI etc. In subjective meaning können is indicated with -Ebİl, -mIş olman olası, -EbİlEcEk; Dürfen, with büyük olasılıkla +Ebİl, (negative): -EmE, -mIş olmalı; Mögen with ?mIş olmalı, sanırım, fark etmez; Wollen with iddia etmek; in anger expression, bir de istemek; sollen, with -Ebİl, olabilir mi, -mIş mI, -mIş olması mümkün mü, olası mı, güya, rivayet ediliyor, -EcEk olursa; Müssen, with -mElİ, -mXş olmalı/ -mXş olması kesin, -sEn iyi olurdu, herhalde -EcEk etc. Consequently 1) The modal verbs in subjunctive mode contains probability in different levels, suspicion, forecasting. Müssen indicates very high, dürfen a strong, können an intermediate probability, mögen a low probability, of these provisions should be emphasized in Turkish equivalences. 2) According to the principles of learning from simple to complex, easy to difficult, general to specific, concrete to abstract; firstly objective meanings should be given. 3) B-level objective and subjective meanings of modal verbs should be dealt with separately. 4) It is not enough to content only with lexical meanings of modal verbs; also meanings should be reinforced in textual context with sample studies.
Benzer Tezler
- Eski Türkçede er- fiili -fonksiyonel ve semantik bir inceleme-
Er- verb in old Turkic -a functional and semantic study-
SELİN BAYRAK
Doktora
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERRUH AĞCA
- Modal fiillerin Türkçe ve Almanca`daki fonksiyonları
Die Funktionen der modalverben im Turkischen und im Deutschen
İMRAN KARABAĞ
Doktora
Türkçe
1998
Alman Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ÇİL
- Kent meydanlarının tarih içinde morfolojik değişim sürecinin değerlendirilmesi: Bodrum örneği
Evaluation of the morphological change process of city squares in history: Bodrum case
GÜLSEREN ELİF KÖSEOĞLU KINACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERAY KOCA
- An investigation of the return motives, Turkish and German identity perceptions and language preferences of second and third-generation Turkish-German returnees
Almanya'dan dönüş yapan ikinci ve üçüncü jenerasyon Türkler'in dönüş sebeplerinin, Türk ve Alman kimlik algılarının, Türkçe ve Almanca dil tercihlerinin incelenmesi
HAVVA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN ÇİĞDEM SAĞIN ŞİMŞEK
- Eine didaktisch- komparatistische annäherung an die phänomene“ empathie, identitätsuche und fremdverstehen”in der kinder-und jugendliteratur: dargestellt an den werken , von Canan Tan's „Eroi̇nle Dans“ und Renate Welshs „Dieda oder das fremde Kind”
Renate Welsh'in“Dieda oder das fremde Kind„ ve Canan Tan'ın ”Eroinle Dans„ adlı eserlerinde çocuk ve gençlik yazını bağlamında ‚ "empati, kimlik arayışı ve yabancılaşma„ ' kavramlarına öğretbilimsel bir yaklaşım
ZEYNEP TEKİN MEDENİ
Doktora
Almanca
2017
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CAVİDAN ÇÖLTÜ İMREN