Bilişsel beceri öğretiminde ontoloji tabanlı bilişsel destek sisteminin tasarımı, uygulanması ve değerlendirilmesi
Design, application and evaluation of ontology based cognitive support system for teaching cognitive skills
- Tez No: 363187
- Danışmanlar: PROF. DR. ARİF ALTUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel beceri, ontoloji, kişiselleştirme, gezinim desteği, zihinsel çaba, yönelim kaybı, kullanım kolaylığı, bilişsel çıraklık, öğrenme nesnesi, Bilişsel beceriler, Bilişsel öğrenme, Tasarım, Cognitive skill, ontology, personalization, navigation support, mental effort, disorientation, ease of use, cognitive apprenticeship, learning object, Cognitive abilities, Cognitive learning, Design
- Yıl: 2014
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı ontoloji tabanlı bilişsel destek sisteminin (OTBDS) tasarımı ve uygulamasında, bilişsel çıraklık çatısının nasıl kullanılabileceğini ve OTBDS'nin eğitim ortamında kullanımının, öğrenen açısından ne kadar zihinsel çaba gerektirdiğini, yönelim kaybını azaltarak, öğrenene alanyazında belirtildiği gibi kullanım kolaylığı sağlayarak bir gezinim desteği sağlayıp sağlamadığını belirlemektir. Çalışmanın araştırma modeli olarak nedensel karşılaştırma araştırma modeli benimsenmiştir. Bu çalışma kapsamında öğrenenlerden toplanan ölçek verileri ile farklı cinsiyet ve bilgisayar kullanma düzeyi tecrübesine sahip öğrencilerin, geliştirilen ortamı kullanımları ile ilgili tecrübeleri araştırılmıştır. Veri toplama için kişisel bilgi formu, zihinsel çaba değerlendirme ölçeği, algılanan yönelim kaybı ölçeği ve öğrenenlerin sistemle etkileşimi sonucu elde edilen kayıtlar kullanılmıştır. Bu araştırmada veri iki aşamada toplanmıştır. İlk aşamada toplanan veri ile algılanan yönelim kaybı ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği değerlendirilmiş, ikinci aşamada ise öğrencilerin OTBDS kullanımlarının sonuçlarının analizi yapılmıştır. Veriler Ankara'daki üç devlet okulu ve bir özel okulun beşinci ve altıncı sınıflarından toplanmıştır. İlk aşamada 83, ikinci aşamada ise 89 öğrenciden veri toplanmıştır. OTBDS, CogSkillNet bilişsel beceri ontolojisini temel alarak ve bilişsel çıraklık çatısı kullanılarak tasarlandıktan sonra gerçekleştirme sürecinde ve sonrasında sistem birim testler, kabul testleri ve beta testi ile doğrulanmıştır. Sistemin değerlendirme aşamasında gerçek ortamda veri toplanarak toplanan veriler üzerinden log analizi ve istatistik analizler gerçekleştirilmiştir. Uygulanan istatistik analizler sonucunda öğrencilerin harcadıkları zihinsel çabalarının cinsiyetlerine, günlük ortalama bilgisayar kullanımlarına, günlük ortalama internet kullanımlarına ve internette ders çalışma sıklıklarına göre farklılaşmadığı görülmüştür. Ayrıca yönelim kaybı ve kullanım kolaylığı algılarının da öğrencilerin cinsiyetlerine, günlük ortalama bilgisayar kullanımlarına, günlük ortalama internet kullanımlarına ve internette ders çalışma sıklıklarına göre farklılaşmadığı görülmüştür. Log verilerinin değerlendirilmesi sonucunda da OTBDS'nin öğrenenlere mevcut bilgilerine göre farklı gezinim patikaları sunabildiği görülmüştür. Bu sonuçlara dayanarak, hazırlanan ontoloji tabanlı bilişsel destek sisteminin bireylerin ihtiyaçlarına göre farklılaşabilen bir öğrenme deneyimi sunarak, öğrenene göre kişiselleştirilmiş bir öğrenme ortamı sağlayabileceği görülmektedir. Bu sayede sistemin bilgisayar ve internet kullanımında deneyimli ya da deneyimsiz, kız ya da erkek birbirinden farklı her bir öğrenene kendi ihtiyacı doğrultusunda bir ortam sunarak, öğrenenin aşırı zihinsel çaba harcamadan, yönelim kaybı algısına kapılmadan kendi öğrenme patikasını oluşturarak e-öğrenme ortamını kullanabileceği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This research is aimed to determine how cognitive apprenticeship framework could be utilized in designing and realizing of an ontology based cognitive support system (OBCSS). It is also aimed to evaluate the use of OBCSS in educational settings in order to determine how much mental effort is needed for students to use it and to determine whether use of OBCSS decreases disorientation and supports navigation as stated in literature. Causal comparative research model is used in this research. Scales are used to get perceived behavioral data from the participants. This data is used to investigate experiences of users who have gender and computer experience diversities. Personal information form, mental effort evaluation scale and perceived disorientation scale are used to collect data. Also log data is collected from interaction of learners with system. Data is collected in two phases. At the first phase, validity and reliability of perceived disorientation scale is maintained. At the second phase, data is collected to evaluate the use of OBCSS. Sample of this study are fifth and sixth grade students at three state schools and one private school in Ankara. At the first phase, data is collected from 83 students, at second phase data is collected from 89 students. OBCSS is developed based on CogSkillNet cognitive skill ontology. Also cognitive apprenticeship framework is used in development. After development, unit tests, acceptance tests and beta tests are used to validate the system. System is evaluated by collecting data while using the system as a real learning environment. According to results of statistical analyses, mental efforts of learners did not differ across gender, daily average computer and internet use, and frequency of internet use for studying. Similarly, perceived disorientation and perceived ease of use did not differ across gender, daily average computer and internet use and frequency for using internet to study. According to log data, OBCSS can provide different personalized learning paths based on the current knowledge of learners. Based on these findings, it can be solid that OBCSS can offer a personalized learning experience according to the needs of the learners and provide a personalized learning environment. So regardless of expertise in computer and internet use and participants' gender, every learner can build their own learning path and use this learning environment without disorienting or require too much mental effort by using OBCSS.
Benzer Tezler
- Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylere sosyal beceri öğretiminde sosyal öykü ve bireylerin kendi fotoğraflarının kullanıldığı sosyal öykü uygulamalarının etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması
The comparison of efficiency and effectiveness of social story and social story in which individuals own photos are used in social skills teaching to the individuals that have Autism Spectrum Disorder
ESRA KORKMAZER ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBiruni ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEVİYE TUĞBA TUNCER
- Zihinsel engelli bireyler için hazırlanan bilişsel süreç yaklaşımına dayalı sosyal beceri programının etkililiğinin incelenmesi
The effectiveness of social skills training program based on cognitive process approach for mentally retarded individuals
İLKNUR ÇİFÇİ
Doktora
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLBİN SUCUOĞLU
- Mini voleybol öğretiminde taktik oyun yaklaşımının etkisi
The affect of tactical gaming approach in mini volleybol teaching
MURAT KARAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SEZEN
- Voleybol öğretiminde geribildirimin smaç ve blok becerileri gelişimine etkisi
The effect of feedback to the development of spi̇ke and block ski̇lls i̇n Volleyball
ŞEFİK BARBAROS ÇELENK
- Basketbolda dribling ve turnike becerilerinin öğretiminde canlı, videolu ve canlı + videolu dönütün başarıya etkisi
Effects of verbal, videotape and verbal+videotape feedback on teaching dribling and lay-up in basketball
HAKKI ÇAMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
SporHacettepe ÜniversitesiEgzersiz ve Spor Fizyolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GIYASETTİN DEMİRHAN